Gia nhập “câu lạc bộ 8%”
Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư toàn cầu HSBC vừa phát hành báo cáo Vietnam at a glance - Quán quân tăng trưởng châu Á vượt “sóng gió” thuế quan với đánh giá, 2025 có thể được xem là một năm đầy biến động, nhưng Việt Nam đã kiên cường vượt qua.
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo về “ngày giải phóng” lần đầu tiên vào tháng 4, Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi rủi ro thuế quan ở châu Á, chỉ xếp sau Trung Quốc. Tuy nhiên, Việt Nam đã vượt qua cơn bão thuế quan và chứng minh sự kiên cường của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng GDP đáng ngạc nhiên, hơn 8% cho cả năm 2025.
 |
Cơ cấu GDP của Việt Nam |
Thương mại của Việt Nam vẫn phát triển mạnh mẽ, đạt mức cao kỷ lục 928 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này có thể xuất phát từ tác động mạnh của việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước, nhưng HSBC cho rằng, đây chỉ là một phần của câu chuyện. Tác động của việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước sang thị trường Mỹ đã dần giảm bớt, nhưng trong trường hợp của Việt Nam, tăng trưởng xuất khẩu vẫn mạnh mẽ hơn nhiều so với các nước khác, với tốc độ tăng 30% so với cùng kỳ năm trước tính theo bình, quân động 3 tháng (3mma). Nguyên nhân không chỉ do đẩy nhanh đơn hàng đặt trước mà vấn đề còn xoay quanh tầm quan trọng của việc xuất khẩu những sản phẩm "phù hợp".
"Có thể chúng ta đã nghe quá nhiều về AI nhưng phải nói rằng, AI thực sự đang hỗ trợ thương mại toàn cầu rất nhiều. Nhu cầu về bộ vi xử lý ứng dụng AI trong bối cảnh cuộc chạy đua về chip giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang đã định hình lại bối cảnh công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Do đó, đây là thời điểm tốt nhất để xuất khẩu các sản phẩm điện tử như một cách để tự bảo vệ trước tác động của thuế quan. May mắn thay, Việt Nam cũng nằm trong nhóm có thể tận dụng điều đó, mặc dù xuất khẩu vẫn tập trung vào các sản phẩm điện tử tiêu dùng phân khúc thấp”, chuyên gia của HSBC nhận định.
Nhìn vào Biểu đồ cho thấy sự thay đổi trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Xuất khẩu điện tử của Việt Nam hiện chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhảy vọt từ mức chỉ 5% của năm 2010. Trong khi đó, xuất khẩu dệt may và giày dép giảm từ mức đỉnh 30% vào năm 2005 xuống còn nhỉnh hơn 10% hiện nay, phản ánh hành trình xuất khẩu của Việt Nam vươn lên trong chuỗi giá trị.
Trong khi thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc mở rộng lên 116 tỷ USD, thặng dư thương mại của Việt Nam với phần còn lại của thế giới cũng mở rộng đến 136 tỷ USD, dẫn đến mức thặng dư thương mại đáng kể là 20 tỷ USD.
Về tình hình FDI, mặc dù FDI đăng ký mới năm 2025 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước nhưng giá trị tuyệt đối vẫn ở mức cao so với tiêu chuẩn trước đây. Ngoài con số tổng quan, báo cáo còn cho thấy sự thay đổi trong cơ cấu đầu tư còn thú vị hơn. Trong đó, FDI từ Hàn Quốc giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 14 năm, bất chấp việc nước này là một trong những nhà đầu tư tiên phong, nhưng FDI từ Trung Quốc đã phần nào bù đắp được sự thiếu hụt này, vươn lên vị trí hàng đầu với 30% thị phần, vượt Singapore sát nút.
Theo HSBC, mặc dù những thách thức về thuế quan không làm khó được Việt Nam, rủi ro vẫn còn đó và có thể khiến triển vọng thương mại của Việt Nam trở nên khó khăn.
"Chúng ta đã liên tục đặt câu hỏi “Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?”, nhưng thông tin vẫn chưa rõ ràng. Một điểm còn mơ hồ nhưng đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam là việc Mỹ tuyên bố áp thuế 40% đối với “hàng hóa chuyển tải” mà không có định nghĩa chính xác và cách thức thực thi. Một vấn đề khác quan trọng đối với nhiều nền kinh tế châu Á là số phận của các loại thuế quan tiềm năng trong lĩnh vực bán dẫn", các chuyên gia HSBC đánh giá.
Bên cạnh thương mại đang mạnh mẽ, sự vững vàng của lĩnh vực trong nước cũng đang hỗ trợ tốt cho nền kinh tế Việt Nam. Tiêu dùng cá nhân tăng 8% nhờ tệp người tiêu dùng lớn, còn đầu tư tăng tốc lên gần 9% trong năm 2025 bởi sự thúc đẩy phát triển hạ tầng.
Về lĩnh vực du lịch, Việt Nam đã đón lượng khách du lịch kỷ lục hơn 21 triệu lượt, tạo ra doanh thu du lịch trị giá 40 tỷ USD, tương đương 7% GDP. Tốc độ phục hồi du lịch rất mạnh mẽ, với lượng khách du lịch gần đạt 120% so với năm 2019. Kết quả này đạt được phần lớn nhờ vào sự trở lại nhanh chóng của du khách Trung Quốc, một kết quả ấn tượng đặc biệt khi Việt Nam không có cơ chế miễn thị thực với Trung Quốc đại lục.
Đặc biệt là lạm phát vẫn được kiểm soát. Lạm phát chính tháng 12 tăng 0,2% so với cùng kỳ tháng trước (3,5% so với cùng kỳ năm trước), chủ yếu do giá thực phẩm tăng 1%. Kết quả này phản ánh tình hình gián đoạn nguồn cung thực phẩm bắt nguồn lũ lụt trước đó và vẫn đang tiếp diễn nhưng tác động này dự kiến sẽ không kéo dài. Nhìn chung, lạm phát năm 2025 vẫn ở mức vừa phải 3,3%, phù hợp với dự báo của HSBC. Kết quả này đạt được nhờ giá dầu thấp và chi phí thực phẩm ổn định, mặc dù chi phí thực phẩm gần đây có xu hướng tăng nhẹ.
Với kết quả tích cực của năm 2025, các chuyên gia của HSBC cũng đã đưa ra dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2026 sẽ đạt 6,7% và lạm phát được duy trì vừa phải ở mức 3,5%.
Kỳ vọng gì cho năm 2026?
Theo HSBC, Việt Nam sẽ khởi đầu năm 2026 với một sự kiện chính trị quan trọng. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 dự kiến diễn ra từ ngày 19 - 25/1/2026. Đại hội sẽ bầu ra ban lãnh đạo mới và đề ra các mục tiêu kinh tế - xã hội cho 5 - 10 năm tiếp theo.
Trong mỗi kỳ họp Quốc hội, các mục tiêu kinh tế trọng điểm, bao gồm tăng trưởng GDP và GDP bình quân đầu người trong 5 năm tới sẽ được công bố. Tăng trưởng GDP bình quân của Việt Nam giai đoạn 2021-2025 đạt 6,2%, thấp hơn mục tiêu 6,5-7% đề ra trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm cho giai đoạn này, nhưng chỉ do tốc độ tăng trưởng chậm trong năm 2021 dưới ảnh hưởng của đại dịch. Trong trung hạn, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.
Báo cáo HSBC cho biết thêm, trong tháng 11/2025, một loạt mục tiêu kinh tế - xã hội cho năm 2026 đã được Quốc hội thông qua, hé lộ những gì có thể mong đợi trong giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt ra ở mức “ít nhất là 10%” với GDP bình quân đầu người từ 5.400-5.500 USD. Cần lưu ý rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số này được đưa ra trên cơ sở tăng trưởng GDP đạt mức cao tới 8% của năm 2025, điều này đòi hỏi một “cú hích” mạnh mẽ để đạt được tăng trưởng toàn diện, bao gồm thương mại vượt trội, đầu tư đáng kể và tiêu dùng mạnh mẽ.
“Những cải cách nào sẽ được đưa ra để hỗ trợ tăng trưởng cũng là yếu tố quan trọng cần theo dõi. Việt Nam đã thúc đẩy một loạt cải cách, với việc tổ chức lại các cơ quan nhà nước và sáp nhập các tỉnh, thành phố là những điểm nổi bật chính trong năm 2025, nhằm giảm bớt các rào cản hành chính và tinh giản quy trình quản lý”, HSBC nhấn mạnh.
