Giá IPO 80.000 đồng/cổ phiếu và bài toán thuyết phục nhà đầu tư
IPO là cơ hội để nhà đầu tư bên ngoài tham gia vào quá trình phát triển của doanh nghiệp, đồng thời là bước đệm quan trọng trước khi doanh nghiệp niêm yết và tiếp cận rộng rãi công chúng đầu tư. Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam qua hai làn sóng IPO lớn cùng kết quả của nhiều thương vụ trong những năm gần đây cho thấy, không phải thương vụ IPO nào cũng mang lại mức sinh lời như kỳ vọng. Triển vọng kinh doanh, điều kiện thị trường và đặc biệt là mức định giá tại thời điểm chào bán thường là những yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư.
Hiện tại, CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh đang triển khai một trong những thương vụ IPO đáng chú ý nhất năm 2026. Doanh nghiệp dự kiến chào bán 179,5 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng huy động 14.360 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền thu được dự kiến được sử dụng để thanh toán các khoản vay ngân hàng.
Theo doanh nghiệp, nếu căn cứ trên lợi nhuận thực hiện năm 2025, cổ phiếu Điện Máy Xanh được định giá ở mức P/E khoảng 14,5 lần. Với mục tiêu lợi nhuận sau thuế năm 2026 đạt 7.300 tỷ đồng, hệ số P/E dự phóng giảm còn khoảng 12 lần vào cuối năm 2026.
Ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng giám đốc Điện Máy Xanh cho rằng, đây là mức định giá hấp dẫn, thậm chí "quá thấp, quá rẻ đối với ngành điện máy", đồng thời thấp hơn đáng kể so với mức P/E trung vị dự kiến năm 2026 của các doanh nghiệp bán lẻ và phân phối trong khu vực châu Á khoảng 14,2 lần.
Đồng quan điểm, đơn vị tư vấn IPO là Chứng khoán Vietcap cho rằng, Điện Máy Xanh đang sở hữu 5 động lực tăng trưởng chính gồm mô hình bán lẻ cốt lõi, dịch vụ tài chính, Thợ Điện Máy Xanh, nền tảng SuperApp và chuỗi EraBlue tại Indonesia.
Trước thời điểm IPO, một số lãnh đạo cấp cao cũng đăng ký tham gia mua cổ phần để củng cố niềm tin nhà đầu tư tham gia đợt IPO. Trong đó, ông Đoàn Văn Hiểu Em đã bán 2 triệu cổ phiếu MWG và đăng ký mua lượng tương đương trong đợt IPO Điện Máy Xanh. Ông Nguyễn Đức Tài, Chủ tịch HĐQT cùng người thân cũng đăng ký mua tổng cộng 1,9 triệu cổ phiếu.
Tuy nhiên, lượng cổ phiếu đăng ký mua của lãnh đạo Công ty vẫn khá nhỏ so với quy mô phát hành. Bên cạnh đó, mức giá 80.000 đồng/cổ phiếu cũng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều của nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường đang có không ít cơ hội đầu tư khác với mức định giá hấp dẫn hơn.
Từ đầu năm đến nay, nhiều nhóm cổ phiếu chịu áp lực điều chỉnh do ảnh hưởng từ các yếu tố vĩ mô và địa chính trị quốc tế. Xét riêng trong rổ VN30, hiện chỉ còn một số ít cổ phiếu có thị giá trên 80.000 đồng/cổ phiếu như VIC, VHM, GAS, VPL, VJC... Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đầu ngành trong các lĩnh vực ngân hàng, thép và chứng khoán như ACB, HDB, HPG, MBB, SHB, SSB, SSI... vẫn đang giao dịch ở vùng giá thấp trong năm, đồng thời thị giá cũng chỉ dưới 30.000 đồng/cổ phiếu.
Theo ông Lê Văn Tuấn - một nhà đầu tư cá nhân từng tham gia IPO cổ phiếu VJC và đấu giá cổ phần POW, GEL, sức hấp dẫn của một thương vụ IPO thường đến từ nguồn cung hạn chế, thời gian phân phối ngắn và khả năng tiếp cận không dễ dàng. Ngược lại, các đợt IPO kéo dài, được quảng bá rộng rãi và có quy mô phát hành lớn thường khó tạo ra mức sinh lời hấp dẫn trong ngắn hạn. Khi cổ phiếu lên sàn, lượng hàng lưu hành lớn có thể tạo áp lực cung đáng kể, khiến thị trường cần thêm thời gian để hấp thụ, thậm chí thua lỗ như các trường hợp tại cổ phiếu DXS và một số cổ phiếu chứng khoán niêm yết cuối năm 2025.
Quay trở lại thương vụ Điện Máy Xanh, đây là một trong những đợt IPO có quy mô lớn nhất thị trường năm 2026 tính tới thời điểm hiện tại, khi doanh nghiệp chào bán lượng cổ phiếu tương đương 16,3% số cổ phần đang lưu hành, huy động tới 14.360 tỷ đồng.
Trong khi đó, bối cảnh thị trường hiện nay chưa thực sự thuận lợi. Dù các chỉ số chứng khoán vẫn duy trì ở vùng cao, đà tăng chủ yếu đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Ngược lại, nhiều nhóm ngành như bất động sản, xây dựng, chứng khoán vẫn đang giao dịch ở vùng giá thấp sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài. Điều này phần nào ảnh hưởng tới tâm lý nhà đầu tư, bởi thông thường, nhu cầu giải ngân mới sẽ mạnh hơn khi danh mục hiện hữu đang mang lại hiệu quả tích cực.
Có thể thấy, xét trong trung và dài hạn, IPO của Điện Máy Xanh là bước đi nhằm đón đầu cơ hội từ quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn trong và ngoài nước. Tuy nhiên, ở góc độ ngắn hạn, đợt IPO này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức từ bối cảnh thị trường. Dòng vốn ngoại tiếp tục duy trì trạng thái bán ròng từ đầu năm tới nay, trong khi tâm lý nhà đầu tư vẫn khá thận trọng.
Bên cạnh đó, thị trường hiện có không ít doanh nghiệp niêm yết sở hữu nền tảng kinh doanh ổn định, triển vọng ngành tích cực và chính sách cổ tức hấp dẫn nhưng đang giao dịch ở vùng định giá thấp sau thời gian dài điều chỉnh. Điều này khiến nhà đầu tư có thêm cơ sở để cân nhắc khi so sánh giữa cơ hội tham gia IPO Điện Máy Xanh với mức giá dự kiến 80.000 đồng/cổ phiếu và các lựa chọn đầu tư sẵn có trên sàn chứng khoán với mức chiết khấu hấp dẫn 30-40% từ đầu năm tới nay.
Chuỗi Thế giới Di động và Điện Máy Xanh vẫn là động lực chính trong 2 đợt IPO
Nếu nhìn lại thời điểm IPO năm 2014, khi đó Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG) chủ yếu sở hữu hai công ty con, bao gồm CTCP Thế giới Di động với chuỗi thế giới Di động và chuỗi Điện máy; và CTCP Thương mại Thế giới Điện tử.
Tính tới thời điểm năm 2026 khi thực hiện IPO CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh, đơn vị này cũng sở hữu chuỗi Thế giới Di động (bao gồm TopZone), Điện Máy Xanh, khác biệt chính là việc sở hữu thêm chuỗi Era Blue tại Indonesia và Thợ Điện Máy Xanh.
 |
Chuỗi Thế giới Di động và Điện Máy Xanh vẫn là động lực chính trong 2 đợt IPO |
Về kết quả kinh doanh, năm 2025, lãi của Thợ Điện Máy Xanh là 201,1 tỷ đồng, chuỗi Era Blue lãi 54,11 tỷ đồng. Ngược lại, các lĩnh vực điện thoại, điện máy tiếp tục đóng góp chủ yếu cơ cấu doanh thu.
Trong năm 2025, lĩnh vực điện thoại và điện máy đóp góp 15.001,74 tỷ đồng, chiếm 77% tổng lợi nhuận gộp; và quý I/2026, hai lĩnh vực này tiếp tục đóng góp 4.920,68 tỷ đồng, chiếm 79,5% tổng lợi nhuận gộp.
 |
Mảng Điện thoại và Điện Máy đóng góp cơ cấu lợi nhuận gộp chính cho CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh trước thềm IPO. |
Nhìn lại dữ liệu thời điểm IPO CTCP Đầu tư Thế giới Di động năm 2014, hai chuỗi Thế giới Di động và Điện Máy đóng góp 100% cơ cấu lợi nhuận gộp. Trong đó, ước tính tại thời điểm IPO trên Bản cáo bạch niêm yết, Công ty cho biết 82,9% tổng lợi nhuận gộp từ lĩnh vực Thế giới Di động; và còn lại 17,1% đến từ lĩnh vực Điện Máy.
Như vậy, thời điểm IPO năm 2014 chuỗi Thế giới Di động và Điện Máy là nhóm đóng góp cơ cấu chính; và tới thời điểm năm 2026, dù CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh thực hiện IPO nhưng cơ cấu sở hữu và đóng góp vẫn chủ yếu đến từ chuỗi Thế giới Di động và Điện Máy Xanh, khác biệt lớn nhất là quy mô số cửa hàng của hai chuỗi đã gia tăng so với thời điểm năm 2014, đồng thời sở hữu thêm một số đơn vị khác nhưng đóng góp vẫn còn khiêm tốn.
Tại buổi chia sẻ trong roadshow IPO vừa tổ chức, ông Đoàn Văn Hiểu Em thừa nhận, thương vụ IPO chỉ mới diễn ra trong thời gian ngắn là 9 tháng chuẩn bị, đây là việc cơ cấu, sắp xếp lại sở hữu từ năm 2025, khi hai mảng còn thua lỗ như chuỗi Bách hoá Xanh, Nhà thuốc An Khang được chuyển sang vị khác.
Việc có sự tương đồng về sở hữu tại thời IPO so với năm 2014 cũng đặt ra nhiều câu hỏi, cổ đông cũng đặt vấn đề nhân việc “nhân đôi” vốn hoá, thực tế nếu giá IPO là 80.000 đồng/cổ phiếu, vốn hoá Điện Máy Xanh là 102.662,7 tỷ đồng (cùng thời điểm cuối ngày 1/6, vốn hoá của CTCP Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG - công ty mẹ của Điện Máy Xanh) là 116.152 tỷ đồng).
Trả lời câu hỏi của nhà đầu tư về vấn đề trên, ông Đoàn Văn Hiểu Em cho rằng, mỗi doanh nghiệp sẽ có vai trò và câu chuyện tăng trưởng khác nhau, do đó lựa chọn đầu tư phụ thuộc khẩu vị và kỳ vọng của từng nhà đầu tư.
