Các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách, phần lớn là các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách, phần lớn là các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Khó đủ đường

(ĐTCK-online) Nhiều nhà thầu đang bỏ công trình vì không thể tiếp tục duy trì hoạt động khi không có được những cam kết về điều chỉnh giá nguyên vật liệu từ phía chủ đầu tư, cũng như nguồn vốn lưu động đang cạn kiệt vì không tiếp cận được vốn vay ngân hàng.

Thậm chí, với những dự án ngành điện, một trong những ngành đang được đòi hỏi phải có tốc độ giải ngân nhanh, đảm bảo tiến độ các công trình, thì tình trạng này cũng không tránh khỏi. Bên cạnh đó, những khó khăn trong hoạt động của doanh nghiệp đã khiến họ quyết định rút vốn khỏi các công trình xây dựng nhà máy điện. Áp lực về vốn càng trở nên nặng nề. Và đây là một trong những lý do khiến không ít chuyên gia ngành điện cho rằng, một số công trình điện sẽ không kịp tiến độ và khả năng thiếu điện sẽ tiếp tục nặng nề hơn trong năm 2009.

Không những thế, hàng loạt dự án đầu tư thất bại trong hoạt động đấu thầu vì không nhà thầu nào muốn tham gia. Sự biến động của giá cả đang khiến nhiều nhà thầu không dám tham gia đấu thầu vì không thể tiên liệu được giá cả nguyên vật liệu. Bên cạnh đó, việc chủ đầu tư không dám sử dụng quyền được điều chỉnh giá theo quy định của pháp luật do biến động giá cả cũng làm đậm thêm những bất lợi của các dự án sử dụng vốn nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Sự chần chừ không dám quyết của nhiều chủ đầu tư đã đẩy quả bóng trách nhiệm tới các sở, ban, ngành của địa phương. Điều đáng nói, theo chính các quan chức ở một số địa phương, khi trách nhiệm tập thể được thực hiện, có nghĩa là các cuộc họp được tổ chức và quyết định việc điều chỉnh giá, thì trên thị trường, giá cả đã đổi khác rất nhiều. Hệ quả là các dự án gặp rất nhiều khó khăn trong thực hiện. Thậm chí, đã có dự báo rằng, khả năng giải ngân các dự án sử dụng vốn nhà nước trong năm 2008 sẽ không đạt kế hoạch khi không ít địa phương tự đánh giá là không thực hiện hết phần vốn được giao nếu như không có được những đột phá trong lĩnh vực này.

Nhìn vào danh sách các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách, phần lớn là các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và dân sinh. Sự chậm trễ này, theo ông Đan Đức Hiệp, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng, sẽ ảnh hưởng tới nỗ lực tăng giải ngân các nguồn vốn đầu tư khác, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài không thể triển khai hoạt động khi các điều kiện hạ tầng vẫn chưa có được những chuyển biến đáng kể. Với Hải Phòng, khả năng ách tắc cảng đã nhìn thấy trong năm 2009 khi công suất thiết kế khoảng 26,5 triệu tấn/năm, trong khi dự báo hàng qua cảng lên tới 30 triệu tấn/năm. Ở Đình Vũ, cầu cảng được thiết kế đón 1 triệu tấn/năm hiện đang phải hoạt động gấp đôi công suất. "Nếu không tập trung nguồn vốn đầu tư vào tăng công suất của các cảng, xây dựng cầu cảng mới…, ách tắc sẽ không dừng lại ở các cảng", ông Hiệp nói.

Đã có những đề xuất được đưa ra. Tuy nhiên, câu chuyện về quyền và trách nhiệm của chủ đầu tư được coi là một mấu chốt. Trước đây, khi quyền hạn của chủ đầu tư không rõ ràng, giải pháp trình lên trên được coi là cách làm hữu hiệu để đảm bảo an toàn. Nhưng giờ đây, khi chủ đầu tư đã có được những quyền quyết định quan trọng liên quan đến hoạt động của dự án, đặc biệt là quyền điều chỉnh giá nguyên vật liệu so với dự án được duyệt trong bối cảnh thị trường có biến động, thì giải pháp trình lên trên xin ý kiến vẫn được sử dụng khá phổ biến ở các địa phương. Lý do, theo các chuyên gia ngành kế hoạch và đầu tư Hà Nội, trách nhiệm đè nặng khiến chủ đầu tư không dám đặt bút ký.

Câu hỏi về năng lực của chủ đầu tư trong giải quyết các vấn đề liên quan đến thực hiện dự án vẫn chưa có câu trả lời thuyết phục. Đề xuất tháo gỡ tình trạng này từ phía các địa phương là các bộ cần có những hướng dẫn cụ thể hơn. Có vẻ như cách tư duy khi phía thực hiện gặp khó khăn thì lý do là bên trên chưa hướng dẫn rõ vẫn chiếm chủ đạo. Việc tự nâng cao năng lực để đáp ứng các yêu cầu mới đáng ra phải đặt lên trước thì thường bị xếp hàng sau.