“Trong sự nghiệp của mình, đây chắc chắn là sự biến động dữ dội nhất mà tôi từng chứng kiến…Vàng là biểu tượng của sự ổn định, nhưng một động thái như thế này thì không phải là biểu tượng của sự ổn định”, Dominik Sperzel, Trưởng bộ phận giao dịch tại Heraeus Precious Metals cho biết.
Trong khi nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm mạnh của vàng và bạc trong ngày 30/1 là tin tức về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử Kevin Warsh làm người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), điều này đã đẩy đồng đô la tăng cao, trong khi nhiều người đã cảnh báo rằng thị trường kim loại đã bị thổi phồng quá mức và cần điều chỉnh sau nhiều tuần tăng không ngừng. Tuy nhiên, tốc độ và quy mô của sự sụt giảm là đáng kinh ngạc, đặc biệt đối với một thị trường lớn và có tính thanh khoản cao như vàng.
Theo Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS PAMP SA, các từ “tăng thẳng đứng”, “mất kiểm soát” và “không thể giao dịch” là những từ được dùng để mô tả thị trường trong ngày 30/1. Bà cho rằng tháng 1/2026 sẽ đi vào lịch sử là tháng biến động mạnh nhất từ trước đến nay của thị trường kim loại quý.
Sự hỗn loạn trên thị trường kim loại
Giá vàng đã tăng mạnh trong nhiều năm khi các ngân hàng trung ương mở rộng lượng dự trữ như một lựa chọn thay thế cho đồng đô la, và đặc biệt tăng tốc trong năm ngoái khi các nhà đầu tư phương Tây đổ xô vào giao dịch chống lại sự mất giá của tiền tệ.
Nhưng đà tăng đã diễn ra với tốc độ mất kiểm soát hơn trong những tuần gần đây, được thúc đẩy bởi làn sóng mua vào từ các nhà đầu cơ Trung Quốc – từ các nhà đầu tư cá nhân đến các quỹ đầu tư lớn mạo hiểm vào hàng hóa – đã đẩy giá kim loại từ đồng đến bạc lên mức cao kỷ lục. Khi giá tăng vọt, các cố vấn giao dịch hàng hóa theo xu hướng đã tham gia, càng làm tăng thêm sự sôi động cho đợt tăng giá.
 |
Giá vàng và bạc giảm mạnh sau nhịp tăng kéo. |
“Chúng tôi đã xác định khoảng ba hoặc bốn tuần trước rằng nó đã chuyển thành giao dịch theo đà tăng trưởng, chứ không phải giao dịch dựa trên yếu tố cơ bản”, Jay Hatfield, giám đốc đầu tư tại quỹ phòng hộ Infrastructure Capital Advisors cho biết.
Với những lo ngại về tính độc lập của Fed và các cuộc đối đầu địa chính trị từ Venezuela đến Iran chiếm lĩnh các tiêu đề báo chí, sự tăng giá của kim loại quý đã trở thành biểu tượng cho sự mất niềm tin ngày càng tăng của một số nhà đầu tư đối với đồng đô la. Khi đà tăng giá của kim loại thu hút ngày càng nhiều người mua, cơn sốt vàng và bạc đã lan rộng khắp các thị trường, làm gợi nhớ đến giai đoạn 1979-1980, thời điểm duy nhất khác trong lịch sử hiện đại mà thị trường chứng kiến những biến động giá mạnh mẽ như vậy.
Sự biến động giá mạnh nhất diễn ra ở bạc, ngay cả khi đây là một thị trường tương đối nhỏ với nguồn cung hàng năm chỉ trị giá 98 tỷ USD theo giá hiện tại, so với 787 tỷ USD của vàng.
Trong phiên giao dịch ngày 30/1, iShares Silver Trust – quỹ ETF bạc lớn nhất thế giới với mã SLV – đã ghi nhận giá trị giao dịch vượt 40 tỷ USD. Con số này đưa quỹ trở thành một trong những cổ phiếu được giao dịch nhiều nhất toàn cầu, trong khi chỉ vài tháng trước đó, khối lượng giao dịch của SLV hiếm khi vượt 2 tỷ USD.
Hợp đồng quyền chọn được một số nhà đầu tư xem là cách rẻ để đặt cược vào các đợt tăng giá của thị trường, và các bài đăng trên những diễn đàn như Reddit – từng tiếp sức cho các làn sóng đầu cơ bạc trước đây – khoe mức lợi nhuận hơn 1.000% nhờ đặt cược vào đà leo dốc chóng mặt của giá bạc.
Trong những tuần gần đây, các quỹ ETF vàng và bạc lớn nhất đều ghi nhận lượng hợp đồng quyền chọn mua đang mở và khối lượng giao dịch ở mức kỷ lục. Đáng chú ý, khối lượng quyền chọn mua của SLV thậm chí còn vượt cả ETF theo dõi chỉ số Nasdaq 100 của nhóm cổ phiếu công nghệ.
Khi số lượng quyền chọn mua lưu hành ở mức lớn, thị trường dễ rơi vào trạng thái “short squeeze”, buộc các nhà tạo lập thị trường phải mua tài sản cơ sở để phòng hộ khi giá bắt đầu tăng, từ đó khuếch đại đà tăng giá hơn nữa.
“Khi giá tăng, họ buộc phải liên tục mua thêm…Và điều đó giải thích tại sao giá tăng nhanh và giảm nhanh như vậy”, Alexander Campbell, cựu giám đốc hàng hóa của Bridgewater Associates cho biết.
Trong khi đó, diễn biến tiếp theo của vàng và bạc sau phiên bán tháo tuần qua có thể phụ thuộc vào Trung Quốc. Các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao khi thị trường Thượng Hải mở cửa, để xem liệu nhu cầu của Trung Quốc có thể được phục hồi sau đợt bán tháo gây sốc hay không. Biên độ biến động giá hàng ngày từ 16% đến 19% đối với các hợp đồng bạc khác nhau trên các sàn giao dịch Trung Quốc nghĩa là giá bạc tại Thượng Hải có thể cần phải điều chỉnh để bắt kịp.
Dù vậy, đợt điều chỉnh ngay trước Tết Nguyên đán – mùa mua sắm truyền thống – có thể mở ra cơ hội tham gia thị trường, khi nhiều nhà đầu tư cá nhân từng bỏ lỡ đợt tăng giá trước đó đang chờ thời điểm giải ngân.
Mặt khác, khi sự quan tâm của nhà đầu tư cá nhân giảm dần, một số ngân hàng Trung Quốc đã công bố các biện pháp mới để hạn chế rủi ro liên quan đến các sản phẩm tích lũy vàng của nhà đầu tư cá nhân, sau một loạt các động thái tương tự trong năm qua. Các sở giao dịch cũng đã triển khai một loạt biện pháp nhằm hạ nhiệt đà tăng lan rộng của thị trường kim loại toàn cầu.
“Vàng vẫn tương đối vững, tôi thấy trong hai ngày qua có khá nhiều nhà đầu tư tranh thủ mua vào khi giá điều chỉnh, chủ yếu là trang sức và vàng miếng trước Tết Nguyên đán…Ngược lại, với bạc thì tâm lý chủ đạo hiện nay là đứng ngoài quan sát”, Liu Shunmin, Giám đốc quản lý rủi ro tại công ty giao dịch Shenzhen Guoxing Precious Metal cho biết.
