Liên kết vùng mở không gian đầu tư mới cho doanh nghiệp phía Nam

Vùng trung tâm kinh tế phía Nam tiếp tục quy tụ hệ sinh thái công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước.

Động lực tăng trưởng mới từ liên kết vùng và cải cách thể chế

Trong chuỗi hoạt động đồng hành cùng các địa phương thuộc Vùng trung tâm kinh tế phía Nam nhằm quảng bá môi trường đầu tư tới cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Chi nhánh TP.HCM (VCCI-HCM) vừa tổ chức Diễn đàn “Đầu tư - Kinh doanh vùng trung tâm kinh tế phía Nam”.

Theo ông Võ Tân Thành, Phó chủ tịch VCCI, năm 2025 đánh dấu nhiều tín hiệu tích cực của kinh tế Việt Nam khi GDP tăng 8,02%, quy mô nền kinh tế vượt 514 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD và lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%. Hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục là điểm sáng với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 930 tỷ USD, xuất siêu trên 20 tỷ USD; vốn FDI thực hiện đạt 27,6 tỷ USD, trong khi du lịch phục hồi mạnh với hơn 21 triệu lượt khách quốc tế.

Dù vậy, lãnh đạo VCCI cho rằng nền kinh tế vẫn đối mặt nhiều thách thức như sức cầu chưa bền vững, chi phí sản xuất - logistics cao và các điểm nghẽn thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực chưa được tháo gỡ triệt để.

“Điều này đặt ra yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất và sức cạnh tranh thay vì chỉ dựa vào phục hồi ngắn hạn”, ông Thành nhận định.

Trong bức tranh đó, Vùng trung tâm kinh tế phía Nam tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”, quy tụ hệ sinh thái công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, áp lực hạ tầng, không gian phát triển và cạnh tranh thu hút đầu tư chất lượng cao ngày càng gia tăng, đòi hỏi các địa phương phải tăng cường liên kết vùng và đồng bộ chính sách để mở rộng dư địa tăng trưởng.

Đồng tình với ý kiến, từ góc nhìn của nhà phát triển hạ tầng công nghiệp, ông Leaw Wee Ming, Tổng giám đốc Khu công nghiệp VSIP Cần Thơ cho rằng, cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay đã bước sang một giai đoạn mới, nơi các địa phương không còn chỉ dựa vào ưu đãi thuế hay chi phí thấp.

Theo ông, những nhà đầu tư chất lượng cao ngày càng quan tâm nhiều hơn đến giá trị dài hạn mà một hệ sinh thái có thể mang lại, bao gồm hạ tầng vận hành ổn định, môi trường pháp lý minh bạch và khả năng đồng hành lâu dài của chính quyền cũng như chủ đầu tư khu công nghiệp.

“Chúng tôi cạnh tranh bằng chất lượng giá trị mang lại, chứ không chỉ bằng các ưu đãi. Nhà đầu tư hiện nay tìm kiếm sự chắc chắn trong vận hành, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và một môi trường kinh doanh đáng tin cậy để phát triển bền vững,” ông Leaw Wee Ming chia sẻ.

Theo lãnh đạo VSIP Cần Thơ, xu hướng dịch chuyển chuỗi sản xuất toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn phát triển. Thay vì mở rộng số lượng dự án bằng mọi giá, VSIP ưu tiên lựa chọn các doanh nghiệp có chiến lược sản xuất dài hạn, hàm lượng công nghệ cao và cam kết chuyển đổi xanh. Đây được xem là hướng đi nhằm gia tăng giá trị gia tăng cho địa phương, đồng thời giảm áp lực môi trường và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Để tạo lợi thế cạnh tranh, VSIP Cần Thơ tập trung xây dựng niềm tin với nhà đầu tư thông qua năng lực triển khai thực tế, từ việc chuẩn hóa quy trình vận hành, minh bạch thủ tục, đến việc hỗ trợ nhanh chóng trong suốt vòng đời dự án. Theo ông Leaw, sự nhất quán trong thực thi và khả năng đồng hành khi doanh nghiệp gặp khó khăn chính là yếu tố quyết định giúp giữ chân nhà đầu tư lâu dài, thay vì chỉ thu hút họ ở giai đoạn ban đầu.

Lãnh đạo địa phương, tổ chức, doanh nghiệp chia sẻ tại Diễn đàn “Đầu tư - Kinh doanh vùng trung tâm kinh tế phía Nam”.

Mở rộng không gian thu hút đầu tư từ đô thị trung tâm đến địa phương vệ tinh

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM cho biết, khu vực kinh tế tư nhân của thành phố đang duy trì tăng trưởng hai con số, tạo nền tảng cho chiến lược phát triển dài hạn. TP.HCM định hướng trở thành siêu đô thị đa trung tâm, đầu mối kết nối tài chính - thương mại - đổi mới sáng tạo của Việt Nam với khu vực và quốc tế, với các trọng tâm như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, phát triển R&D, công nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Song song đó, thành phố đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý đầu tư, rút ngắn thời gian chấp thuận chủ trương đầu tư xuống khoảng 17 ngày làm việc và xử lý 100% hồ sơ trên môi trường số. Tuy vậy, áp lực hạ tầng, chi phí logistics và yêu cầu hoàn thiện thể chế vẫn là những thách thức lớn cần tiếp tục tháo gỡ.

Tiếp nối câu chuyện từ đô thị trung tâm, các địa phương vệ tinh cũng chủ động tái định vị vai trò trong chuỗi liên kết vùng. Ông Nguyễn Ngọc Phúc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho hay, tỉnh đang phát huy lợi thế nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và du lịch sinh thái, đồng thời thúc đẩy nâng cấp Cảng hàng không Liên Khương nhằm gia tăng kết nối và thu hút dòng vốn mới.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp khiến một số thủ tục đầu tư phát sinh độ trễ, do đó địa phương kiến nghị tăng cường đào tạo năng lực pháp lý và quản trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở để tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch hơn.

Trong khi đó, ông Trần Văn Tươi, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh nhận định, lợi thế cửa ngõ kết nối TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ giúp địa phương duy trì đà tăng trưởng tích cực, với hơn 35.000 doanh nghiệp và gần 2.000 dự án FDI, tổng vốn khoảng 24,66 tỷ USD.

“Quy hoạch mới của tỉnh được xem là nền tảng để rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, mở rộng không gian phát triển và chủ động đón làn sóng đầu tư mới. Tây Ninh cũng duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp, đẩy mạnh liên kết vùng và phát triển logistics nhằm trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực”, ông Tươi chia sẻ.

Nhìn tổng thể, các ý kiến tại diễn đàn cho thấy cạnh tranh thu hút đầu tư tại Vùng trung tâm kinh tế phía Nam đang chuyển dịch từ lợi thế chi phí sang chất lượng thể chế, năng lực vận hành và mức độ liên kết vùng. Đây được xem là nền tảng để khu vực tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, đồng thời mở ra những cực tăng trưởng mới cho giai đoạn phát triển tiếp theo.