Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Đức Thanh
Sáng 6/11 phát biểu tại lễ Kỷ niệm 80 năm ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ yêu cầu không ngừng nâng cao chất lượng thể chế, không để quy định này mở đường nhưng quy định khác lại tạo ra rào cản.
Hiến pháp phải được thực hiện nhất quán trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, ngày 9/11/1946, tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa 1 thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, đoàn kết toàn dân, bảo đảm các quyền tự do dân chủ và thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân, được xác lập thành những nguyên tắc nền tảng của Nhà nước mới.
Giá trị sâu xa của sự kiện lịch sử ấy là gắn thành quả giải phóng dân tộc với quyền làm chủ của nhân dân về việc tổ chức chính quyền bằng Hiến pháp. Tinh thần đại đoàn kết được kết tinh cùng với nguyên tắc bình đẳng công dân và quyền dân chủ, tạo cơ sở pháp lý để tập hợp sức mạnh toàn dân trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhấn mạnh.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên cũng là dịp chúng ta tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam: Độc lập dân tộc gắn liền với quyền làm chủ của nhân dân; quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật. Kế thừa di sản lập hiến đòi hỏi kiên định những giá trị nền tảng, đồng thời chủ động đổi mới trên cơ sở tổng kết thực tiễn. Sự ổn định của các giá trị, nguyên tắc nền tảng ấy bảo đảm tính liên tục trong tổ chức, hoạt động của Nhà nước, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để người dân, doanh nghiệp yên tâm xây dựng và thực hiện các kế hoạch lâu dài. Việc nghiên cứu, hoàn thiện Hiến pháp phải được chuẩn bị thấu đáo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và củng cố niềm tin của nhân dân.
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước chỉ rõ, chúng ta đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhưng vẫn còn khoảng cách giữa quy định và thực hiện; giữa thẩm quyền được giao với nguồn lực và năng lực đáp ứng; có nơi trách nhiệm chưa rõ, phối hợp thiếu chặt chẽ, quyền lợi chính đáng của người dân chậm được giải quyết. Những hạn chế ấy đòi hỏi phải hoàn thiện đồng bộ cơ chế thực hiện quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Trong vận hành mô hình tổ chức bộ máy mới, phải sử dụng hiệu quả thẩm quyền, bảo đảm công việc thông suốt và nâng cao chất lượng phục vụ. Hiến pháp phải được thực hiện nhất quán trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Không ngừng nâng cao chất lượng thể chế và quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp
Nêu những định hướng lớn cần tập trung thực hiện, trước hết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng và thực hiện nghiêm; chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp.
Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội cần đề cao trách nhiệm bảo đảm tính hợp hiến của hệ thống pháp luật. Việc thẩm tra, thảo luận, quyết định chính sách phải được xem xét đầy đủ, căn cứ hiến định, nhất là những vấn đề liên quan đến tổ chức quyền lực, quyền con người, quyền công dân. Tăng cường giám sát việc tuân theo Hiến pháp; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Việc xử lý phải gắn với khắc phục hậu quả và làm rõ trách nhiệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng đề cập, thực hiện định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận số 17, cần tổ chức tốt việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Việc tổng kết đánh giá cả những nội dung được sửa đổi, bổ sung năm 2025 và làm rõ giá trị cần kế thừa và những vấn đề cần hoàn thiện.
“Quá trình này phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy trí tuệ của nhân dân, được tiến hành khoa học, dân chủ, thận trọng, đúng thẩm quyền và trình tự hiến định. Nghiên cứu sửa đổi phải gắn với tiếp tục thực hiện nghiêm Hiến pháp hiện hành. Yêu cầu xuyên suốt là củng cố nền tảng chính trị pháp lý của chế độ, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tiếp tục phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, là định hướng quan trọng thứ hai được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập.
“Nhân dân là chủ thể của quyền lực Nhà nước. Quyền làm chủ phải được bảo đảm trong việc tham gia xây dựng chính sách, giám sát hoạt động công quyền, quyết định những vấn đề theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trọng trách ấy phải được thể hiện bằng những quyết sách vì lợi ích của nhân dân và sự phát triển lâu dài của đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.
Nêu định hướng không ngừng nâng cao chất lượng thể chế và quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, hoàn thiện pháp luật, cụ thể hóa đầy đủ các nguyên tắc hiến định, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và sự gắn kết giữa các lĩnh vực. Không để quy định này mở đường, quy định khác lại tạo ra rào cản. Phải tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo có trách nhiệm, kiểm soát rủi ro vì lợi ích chung, không đặt ra những rào cản bất hợp lý đối với sự phát triển.
Quốc hội cần nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đặt mỗi quyết sách trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Các quyết định về ngân sách, đầu tư, sử dụng tài nguyên phải tính đầy đủ hiệu quả, khả năng cân đối nguồn lực và tác động đến các nhóm xã hội. Phát triển hôm nay phải tạo thêm năng lực cho ngày mai, không để lợi ích trước mắt làm tổn hại môi trường, sự ổn định và cơ hội của các thế hệ tiếp theo- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
“Quốc hội khóa I đã kết tinh ý chí, trí tuệ và khát vọng của nhân dân trong bản Hiến pháp đầu tiên. Trách nhiệm của chúng ta hôm nay là phát huy những di sản ấy bằng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa liêm chính, có năng lực hành động, kiến tạo phát triển và chịu trách nhiệm trước nhân dân bằng những quyết sách bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng cơ hội phát triển cho các thế hệ mai sau”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu.
 |
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu. Ảnh: Đức Thanh. |
Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động
Phát biểu tiếp thu ý kiến của Tổng Bí, thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, xuyên suốt chặng đường hơn 80 năm phát triển, Quốc hội đã từng bước đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, ban hành 5 bản Hiến pháp và gần 700 đạo luật.
Mỗi bản Hiến pháp, mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết, quyết định của Quốc hội luôn gắn liền với vận mệnh của quốc gia, dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn “ý Đảng, lòng Dân”; kết tinh sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, của niềm tin, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp của Nhân dân.
Nêu rõ, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra nhiệm vụ “nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”; xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp, đi trước một bước về thể chế, nghiên cứu kỹ lưỡng để quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ, mở đường cho đổi mới sáng tạo, hiệu lực, hiệu quả, để đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục nỗ lực, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; góp phần quan trọng cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Quốc hội phát biểu.
