Đối thoại trở thành tâm điểm
Tại đại hội cổ đông của FPT, phần trình bày của Tổng giám đốc Nguyễn Văn Khoa được AI thực hiện. Ông Khoa chỉ tóm tắt vài ý ngắn gọn, các tờ trình được đọc vắn tắt để dành quỹ thời gian khá dài cho phần thảo luận. Do giá cổ phiếu FPT giảm mạnh, gần 40% từ đỉnh, nên nhiều cổ đông chất vấn tập trung vào ba nhóm vấn đề: diễn biến giá cổ phiếu và quyền lợi cổ đông khi Tập đoàn liên tục thực hiện ESOP; chiến lược công nghệ nhằm tạo ra sản phẩm lõi, thay vì mang tiếng gia công như lâu nay; cùng câu chuyện nhân sự và chuyển giao thế hệ kế nhiệm.
Đại hội có nhiều nhà đầu tư trẻ tham dự và đặt ra những câu hỏi không hề dễ chịu với ban chủ tọa cũng như cá nhân Chủ tịch Hội đồng quản trị Trương Gia Bình. Tuy nhiên, ban lãnh đạo FPT khá cởi mở nên gần như không bỏ sót câu hỏi nào.
Ở đại hội cổ đông của Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG, toàn bộ tài liệu được tích hợp vào video trình chiếu nên thời gian trình bày báo cáo rất ngắn. Cổ đông có thể hỏi đáp thoải mái với chủ tọa; ngoài ra còn có ban lãnh đạo doanh nghiệp sẵn sàng giải đáp các câu hỏi thuộc phạm vi chuyên môn của mình theo sự phân công của chủ tọa.
Năm nay, do có đơn từ nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng quản trị trước đại hội, ông Nguyễn Văn Thời nhường ghế chủ tọa cho con trai là Nguyễn Đức Mạnh, Phó chủ tịch. Với gần 23 năm gắn bó cùng doanh nghiệp, đặc biệt trong 5 năm gần nhất đảm nhận phần lớn công việc quản trị điều hành của TNG, ông Mạnh đã điều hành đại hội năm nay một cách trôi chảy trên cương vị chủ tọa. Thậm chí, chủ tọa mới còn ghi điểm khi cổ đông đánh giá layout đại hội được thiết kế có gu, đậm chất doanh nghiệp dệt may, cùng công tác đón tiếp chu đáo.
Một doanh nhân vốn rất kín tiếng trên thương trường là ông Vũ Đình Độ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tasco, cũng dành thời gian để cổ đông chất vấn trực tiếp tại đại hội và thẳng thắn giải đáp những câu hỏi khá nhạy cảm liên quan đến mối quan hệ với cổ đông ngoại của Tasco Auto là Tập đoàn Mitsui (Nhật Bản). Ông cũng không né tránh khi được hỏi về hiệu quả các dự án nước sạch ở Đồng bằng sông Cửu Long, vốn có biên lợi nhuận mỏng hơn nhiều so với các dự án nước tại các thành phố trực thuộc trung ương, cũng như câu hỏi bao giờ cổ đông nhận được cổ tức...
Quan sát chung tại các đại hội cho thấy, lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng chuộng sự thay đổi, không chỉ ở hình thức tổ chức mà cả chất lượng đại hội, phản ánh một bước tiến quan trọng trong tư duy quản trị và cách doanh nghiệp nhìn nhận vai trò của cổ đông trên thị trường vốn.
Khẩu vị cổ đông thay đổi
Minh bạch và đối thoại không còn là lựa chọn, mà trở thành điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin.
Theo bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc PVI AM, quy định công bố thông tin ngày càng chặt chẽ giúp cổ đông không còn thiếu dữ liệu tài chính. Điều họ tìm kiếm tại đại hội là những yếu tố phi tài chính. Họ đến đại hội để cảm nhận chiến lược tương lai, cách doanh nghiệp ứng phó rủi ro và quan trọng hơn cả là bản lĩnh của ban lãnh đạo.
Chính sự thay đổi trong nhu cầu của nhà đầu tư đã buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận. Đại hội cổ đông không còn là nơi “báo cáo quá khứ”, mà đang trở thành diễn đàn để giải thích tương lai.
Bởi thế, điểm sáng nổi bật của mùa đại hội năm nay là sự cởi mở ngày càng lớn từ phía ban lãnh đạo. Tại nhiều doanh nghiệp, lãnh đạo không chỉ trả lời câu hỏi, mà còn chủ động khuyến khích cổ đông chất vấn. Những câu hỏi xoay quanh các vấn đề nhạy cảm như kế hoạch lợi nhuận tham vọng nhưng thiếu cơ sở, áp lực dòng tiền và khả năng trả nợ, rủi ro pháp lý, thị trường, mối quan hệ với các bên liên quan, hay các thương vụ đầu tư gây tranh cãi… không còn bị né tránh một cách phổ biến như trước. Cũng ít ghi nhận những đại hội mà cổ đông chỉ có thể ghi câu hỏi gửi tới ban chủ tọa.
Nhiều lãnh đạo đã lựa chọn cách tiếp cận thẳng thắn hơn: thừa nhận khó khăn, chia sẻ kịch bản xấu và giải thích logic ra quyết định. Dù không phải mọi câu trả lời đều hoàn hảo, nhưng thái độ minh bạch đã tạo ra sự khác biệt rõ rệt.
Nhà đầu tư Nguyễn Bình, người tham dự đại hội cổ đông của nhiều doanh nghiệp đánh giá, đây chính là “tín hiệu phi tài chính” quan trọng để đo chất lượng doanh nghiệp, từ đó quyết định có nên bỏ thêm vốn thông qua trái phiếu chuyển đổi như tại Tasco hay mua cổ phần phát hành thêm tại SHB...
Đối với nhà đầu tư tổ chức, họ còn tích cực tham dự đại hội hơn, bởi đây không đơn thuần là một sự kiện thường niên mà là một trong những bài test trước khi ra quyết định rót vốn hoặc thoái vốn.
Phép thử của dòng vốn
Trên thực tế, không hiếm trường hợp một doanh nghiệp có báo cáo tài chính đẹp, câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn, nhưng lại khiến nhà đầu tư thay đổi quan điểm sau khi tham dự đại hội.
Nguyên nhân thường đến từ hai yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là cách xử lý mâu thuẫn và mức độ minh bạch thông tin. Đại hội là nơi bộc lộ rõ nhất cách ban lãnh đạo đối diện với các vấn đề nhạy cảm. Một thái độ né tránh, trả lời vòng vo hoặc thiếu nhất quán có thể lập tức làm dấy lên nghi ngờ về rủi ro quản trị.
Thứ hai là năng lực ứng phó và sự tự tin. Trong bối cảnh kinh tế biến động, chiến lược 3-5 năm có thể nhanh chóng lỗi thời. Điều nhà đầu tư cần không phải là một bản kế hoạch hoàn hảo, mà là một đội ngũ lãnh đạo đủ bản lĩnh để điều chỉnh khi cần thiết. Nói như ông Nguyễn Văn Khoa, CEO FPT, ban lãnh đạo phải tham gia các lớp học để chuẩn bị cho kịch bản điều hành trong những tình huống “hiếm khi xảy ra”, bởi hiện nay không có gì chắc chắn là không thể xảy ra.
Một đại hội được tổ chức tốt, với đối thoại cởi mở và phần trả lời thuyết phục, có thể củng cố niềm tin rất mạnh mẽ. Ngược lại, một đại hội thiếu minh bạch có thể khiến dòng vốn rời đi ngay lập tức.
Đại hội của TNG được tổ chức tại Thái Nguyên nhưng vẫn có những nhà đầu tư cá nhân tự lái xe từ Hà Nội lên tham dự, tận mắt chứng kiến nhà máy và cơ ngơi của doanh nghiệp - điều mà theo họ thú vị hơn nhiều so với việc phần lớn đại hội tổ chức ở khách sạn, khiến cổ đông không có cái nhìn trực quan về doanh nghiệp. Có những cổ đông lần đầu tham dự đại hội sau 5-6 năm lên xuống, lướt sóng cổ phiếu TNG.
Thế hệ cổ đông mới tạo áp lực
Sự thay đổi sẽ còn diễn ra mạnh mẽ hơn, theo bà Trịnh Quỳnh Giao, dưới áp lực của “thế hệ cổ đông mới”. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của một thế hệ nhà đầu tư mới, trẻ hơn, hiểu biết hơn và đòi hỏi cao hơn. Họ không chấp nhận việc tham dự đại hội chỉ để nghe đọc lại báo cáo. Họ đặt câu hỏi, yêu cầu số liệu và sẵn sàng phản biện như tại đại hội của FPT, Hòa Phát. Nếu không nhận được thông tin thỏa đáng, họ có thể không biểu quyết thông qua hoặc đơn giản là bán cổ phiếu.
Áp lực này buộc ban lãnh đạo phải thay đổi. Minh bạch và đối thoại không còn là “lựa chọn”, mà trở thành điều kiện tiên quyết để giữ chân dòng vốn.
Trong bối cảnh có hàng nghìn doanh nghiệp niêm yết, việc thu hút sự chú ý của nhà đầu tư không hề dễ dàng. Một doanh nghiệp có thể tốt, nhưng nếu không biết cách truyền tải câu chuyện, họ vẫn có thể bị bỏ qua.
Một điểm đáng chú ý tại các kỳ đại hội là sự xuất hiện của những lãnh đạo “truyền cảm hứng”, hay giới đầu tư gọi nôm na là “idol”. Đây là những người không chỉ trình bày số liệu, mà còn kể được câu chuyện chiến lược một cách rõ ràng, logic và thuyết phục. Việc cổ đông xếp hàng để chụp ảnh cùng Chủ tịch Hòa Phát, Chủ tịch FPT hay nguyên Chủ tịch TNG đã cho thấy sức hút ấy.
Bà Trịnh Quỳnh Giao còn dẫn hình ảnh ông Nguyễn Đăng Quang trực tiếp trình bày tầm nhìn tại các sự kiện của Masan Group, từng để lại ấn tượng mạnh với nhiều nhà đầu tư. Điều đó cho thấy một đại hội thành công không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cách truyền tải.
Trong một thị trường ngày càng cạnh tranh, khả năng “kể chuyện” của lãnh đạo - tức biến chiến lược thành một câu chuyện dễ hiểu và đáng tin - đang trở thành một năng lực quan trọng không kém gì điều hành.
Đại hội không chỉ là một cuộc họp
Nhìn xa hơn, đại hội cổ đông tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. Không chỉ dừng lại ở một buổi họp, đại hội đang dần trở thành nơi kết nối cộng đồng cổ đông, nền tảng xây dựng thương hiệu doanh nghiệp, không gian giới thiệu sản phẩm, hệ sinh thái và cơ hội tạo ra các mối quan hệ hợp tác...
Thực tế đã cho thấy, khi cổ đông hiểu và tin doanh nghiệp, họ không chỉ là nhà đầu tư, mà còn có thể trở thành đối tác, khách hàng, thậm chí là những người hỗ trợ doanh nghiệp trong các thời điểm khó khăn.
