Rối với việc miễn thuế TNCN

Thay đổi cách tính

Ngày 18/2/2009, Bộ Tài chính ban hành Công văn 1845 hướng dẫn một số nội dung về thuế TNCN, trong đó ghi: “Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, tiền thưởng... có nguồn gốc phát sinh từ kết quả sản xuất kinh doanh năm 2008 nhưng được chi trả sau ngày 1/1/2009..., đơn vị chi trả thu nhập có trách nhiệm tính số thuế TNCN phải khấu trừ, đồng thời thực hiện việc giãn nộp thuế từ ngày 1/1/2009 đến hết ngày 31/5/2009...”. 

Theo công văn này, thu nhập chịu thuế được xác định theo thời điểm chi trả thu nhập. Thông tư 27 của Bộ Tài chính cũng xác định, các khoản thu nhập từ tiền công, tiền lương, kinh doanh... phát sinh từ ngày 1/1/2009 đến 31/5/2009 được giãn thuế.

Thế nhưng cuối tháng 7/2009, Bộ Tài chính lại trình Chính phủ đề xuất thu nhập làm căn cứ để tính số thuế TNCN được miễn sẽ không tính theo thời điểm chi trả, mà tính theo nguồn gốc phát sinh thu nhập. Lý do, theo Bộ Tài chính, là trong thực tiễn một số đối tượng có thu nhập phát sinh (như được nâng lương), lẽ ra được chi trả trong 6 tháng đầu năm 2009 và được miễn thuế TNCN, nhưng vì lý do khách quan nên đơn vị chưa chi trả thu nhập hoặc cá nhân chưa nhận được thu nhập do đó chưa được giãn nộp thuế... Chưa kể, nếu không quy định cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ, minh bạch, khi đó nhiều doanh nghiệp, cá nhân sẽ vận dụng (ứng trước tiền lương, tiền thưởng; ứng trước cổ tức; chi trả trước tiền bản quyền...) gây khó khăn trong quản lý doanh nghiệp cũng như quản lý thu thuế của cơ quan thuế. Thực tế có một số đơn vị đã tranh thủ việc giãn thời hạn nộp thuế và miễn số thuế đã giảm để ứng trước thu nhập và chi trả cho cá nhân.

Thay đổi này lập tức gây lúng túng cho nhiều công ty, đơn vị chi trả thu nhập. Nhân viên kế toán một công ty trụ sở tại Q.1 (TP.HCM) thắc mắc: Từ đầu năm, cơ quan thuế hướng dẫn lương thưởng năm 2008 chi trả sang năm 2009 thì được giãn thuế TNCN, sau đó là được miễn thuế TNCN. Hiện công ty đã quyết toán thuế TNCN cho CBCNV từ cuối tháng 3/2009 rồi. Chẳng lẽ bây giờ công ty đi đòi lại thuế TNCN của khoản thu nhập này khi quy định tính thuế theo nguồn gốc thu nhập?

Thay đổi của Bộ Tài chính có thuyết phục khi Luật Thuế TNCN (hiệu lực từ ngày 1/1/2009), Nghị định 100 của Chính phủ ngày 8/9/2008 đều quy định thời điểm xác định thu nhập chịu thuế là thời điểm người sử dụng lao động trả tiền lương, tiền công cho người nộp thuế hoặc thời điểm đối tượng nộp thuế nhận được thu nhập?

Tiền thưởng 2008 có bị truy thu?

Một câu hỏi được nhiều người đặt ra là khi thực hiện miễn thuế TNCN theo nguồn gốc chi trả, những người lĩnh tiền thưởng của năm 2008 vào tháng 1/2009 có phải nộp thuế TNCN? Một cán bộ của Tổng cục Thuế cho biết, chắc chắn Bộ Tài chính phải có thông tư hướng dẫn cụ thể, giải quyết các thắc mắc của người dân một cách rõ ràng để cấp dưới thực hiện, quan trọng nhất là phải theo đúng chủ trương mà Quốc hội đã thông qua. Cụ thể là ngày 19/6/2009, Quốc hội đã thông qua phương án về miễn giảm thuế TNCN trong năm 2009 - miễn toàn bộ số thuế đã giãn cho các đối tượng trong 6 tháng đầu năm.

Với lý do chưa có thông tư nên không thể nói được gì nhưng một cán bộ của Tổng cục Thuế cũng tiết lộ: “Quốc hội đã cho phép miễn toàn bộ số tiền thuế TNCN đã giãn thì cứ thế mà thực hiện. Thông tư cũng sẽ được xây dựng trên cơ sở này”. Nhưng nếu thực hiện như vậy có đúng với phương án của Chính phủ đã phê duyệt mới đây? Vị cán bộ của Tổng cục Thuế cho biết, đó thuộc về trách nhiệm của Bộ Tài chính.

Tháng 10/2009, cấp xong mã số thuế cá nhân tại TP.HCM

Nhiều đơn vị đã gửi hồ sơ xin cấp mã số thuế (MST) cá nhân cho người có thu nhập nhưng đến nay cơ quan thuế vẫn chưa giải quyết. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Lệ Nga - Trưởng phòng Tuyên truyền và hỗ trợ thuế Cục Thuế TP.HCM.

Nhiều đơn vị có giấy hẹn nhận MST cá nhân từ tháng 1, tháng 2/2009 nhưng đến nay vẫn chưa có. Tại sao việc cấp MST cá nhân chậm như vậy?

Trên địa bàn TP.HCM ước tính số cá nhân thuộc đối tượng phải đăng ký thuế để cấp MST gần 1.500.000 người. Trong thời gian qua việc cấp MST còn chậm vì đại bộ phận phải thực hiện theo phương pháp thủ công. Cá nhân lập hồ sơ khai thuế gửi cơ quan chi trả thu nhập, cơ quan chi trả thu nhập phải trực tiếp đem hồ sơ đến cơ quan thuế để nộp, cơ quan thuế phải nhập dữ liệu tờ khai đăng ký thuế truyền về Tổng cục Thuế... Để đẩy nhanh tiến độ cấp MST, giải quyết dứt điểm các hồ sơ còn tồn đọng, trong tháng 6 – 7/2009 Cục Thuế TP.HCM đã huy động lực lượng từ tất cả các bộ phận để giải quyết. Đến nay các hồ sơ này đều đã có MST, Cục Thuế đang tổ chức in danh sách MST và gửi cho cơ quan chi trả.

Dự kiến đến cuối tháng 10/2009, Cục Thuế TP.HCM sẽ hoàn tất việc cấp MST.

Một số đối tượng có thu nhập vãng lai nhưng chưa đến mức chịu thuế như sinh viên đi làm thêm, dịch giả... có cần phải xin cấp MST hay không?

Theo quy định, tất cả cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công không phân biệt thu nhập trên hay dưới 4 triệu đồng/tháng đều thuộc đối tượng phải đăng ký thuế để được cấp MST.

Trong trường hợp người có thu nhập chịu thuế muốn cấp MST cá nhân riêng lẻ (không theo đơn vị chi trả) thì phải làm những thủ tục nào? Ở đâu?

Theo quy định tại Thông tư 84/2008/TT-BTC, cá nhân có thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công nộp hồ sơ đăng ký thuế tại đơn vị trả thu nhập hoặc cơ quan thuế trực tiếp quản lý đơn vị trả thu nhập. Trường hợp cá nhân nộp hồ sơ đăng ký thuế tại đơn vị trả thu nhập, đơn vị trả thu nhập có trách nhiệm tổng hợp tờ khai đăng ký thuế của các cá nhân và nộp cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý. Các cá nhân có các khoản thu nhập chịu thuế khác nộp hồ sơ tại Chi cục Thuế nơi cá nhân cư trú. Cá nhân có nhiều nguồn thu nhập: từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công, từ các khoản thu nhập chịu thuế khác được lựa chọn nơi nộp hồ sơ đăng ký thuế tại cơ quan, đơn vị trả thu nhập hoặc tại Chi cục Thuế nơi kinh doanh. Hồ sơ đăng ký thuế gồm tờ khai đăng ký thuế theo mẫu số 01/ĐK-TNCN và bản sao CMND và hộ chiếu.