Large Cap đón dòng vốn trực tiếp
Công ty chứng khoán Kafi cho biết, việc nâng hạng không đơn thuần là thay đổi cách phân loại thị trường, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của chứng khoán Việt Nam với các dòng vốn quốc tế.
Trước thời điểm nâng hạng, VN-Index đã trải qua nhịp điều chỉnh đáng kể sau khi lập đỉnh lịch sử quanh 1.936 điểm. Đến ngày 15/9, chỉ số lùi về 1.811 điểm, thanh khoản chững lại và mức độ phân hóa trên thị trường gia tăng.
Trong bối cảnh này, tâm điểm trước mắt vẫn là nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap gồm nhóm Large Cap với VCB, VIC, VHM; Mid Cap có BID, HPG, VPB và 21 cổ phiếu Small Cap thuộc nhiều lĩnh vực.
Khi cổ phiếu chính thức tham gia các bộ chỉ số toàn cầu, các quỹ mô phỏng chỉ số sẽ cơ cấu danh mục theo tỷ trọng tương ứng. Khác với dòng vốn chủ động phụ thuộc vào đánh giá của từng nhà quản lý quỹ, một phần dòng vốn thụ động có quy mô và thời điểm tương đối dễ dự báo. Đây cũng là lý do nhóm vốn hóa lớn thường phản ánh kỳ vọng nâng hạng khá sớm.
Tuy nhiên, dòng tiền nâng hạng không tập trung toàn bộ vào ngày 21/9. Theo tài liệu phân tích, lộ trình phân bổ dự kiến gồm 4 giai đoạn: 10% vào tháng 9/2026, 30% vào tháng 3/2027, 65% vào tháng 6/2027 và hoàn tất 100% vào tháng 9/2027. Tổng dòng vốn thụ động được ước tính khoảng 1,5 - 4,5 tỷ USD, với kịch bản cơ sở 2,2 - 3 tỷ USD; riêng đợt đầu khoảng 150 - 250 triệu USD.
Như vậy, thay vì chỉ nhìn vào một vài phiên quanh thời điểm chính thức nâng hạng, tác động của dòng vốn cần được đặt trong một chu kỳ dài hơn.
Từ “dòng tiền nâng hạng” tới bản đồ tìm kiếm giá trị
Một điểm đáng chú ý khác, theo Công ty chứng khoán Quốc Gia (NSI) là trong kỳ rà soát tháng 9/2026, bên cạnh 27 cổ phiếu thuộc các nhóm vốn hóa lớn, vừa và nhỏ, FTSE còn đưa 90 cổ phiếu Việt Nam vào nhóm Micro Cap, trong tổng số 117 cổ phiếu lần đầu xuất hiện trong hệ thống FTSE GEIS.
Danh sách trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Nhóm chứng khoán có BSI, FTS, MBS, SHS, VDS; tài chính - bảo hiểm có KLB, NAB, PVI, MIG; bất động sản có DIG, KBC, PDR, HDG; hạ tầng có CII, HHV, PC1; sản xuất - vật liệu có HSG, NKG, BMP; bán lẻ, công nghệ, thủy sản và nông nghiệp có FRT, DGW, VHC, PAN…
Micro Cap ở đây trước hết là cách FTSE phân loại theo vốn hóa, không đồng nghĩa tất cả đều là doanh nghiệp có quy mô hoạt động nhỏ. Một số doanh nghiệp sở hữu tài sản, quỹ đất hoặc hoạt động kinh doanh đáng kể nhưng vốn hóa vẫn nằm trong vùng phân loại này.
Quan trọng hơn, việc được đưa vào Micro Cap không có nghĩa các cổ phiếu sẽ lập tức đón lượng vốn ETF lớn. Ý nghĩa đáng chú ý nằm ở việc doanh nghiệp bắt đầu xuất hiện trong hệ thống chỉ số toàn cầu, qua đó có thể mở rộng phạm vi theo dõi của các tổ chức đầu tư quốc tế.
Theo NSI, nhóm Micro Cap phù hợp hơn với vai trò một “watchlist” để sàng lọc, thay vì danh sách cổ phiếu để mua theo hiệu ứng FTSE.
Cơ hội phân hóa theo nền tảng doanh nghiệp
Ở nhóm chứng khoán, theo NSI, BSI, FTS, MBS, SHS hay VDS có thể được chú ý trong bối cảnh quy mô và thanh khoản thị trường được kỳ vọng mở rộng sau nâng hạng. Khả năng hưởng lợi thực tế vẫn phụ thuộc vào thị phần, năng lực vốn, hoạt động cho vay ký quỹ và kết quả kinh doanh của từng công ty.
Với nhóm hạ tầng - công nghiệp như CII, HHV, PC1, HSG, NKG, BMP, triển vọng gắn nhiều hơn với chu kỳ đầu tư công, xây dựng hạ tầng và sản xuất. Trong khi đó, DIG, KBC, PDR, HDG đặt ra bài toán về khả năng chuyển hóa quỹ đất và tài sản thành dự án, doanh thu và dòng tiền.
FRT, DGW, VHC hay PAN cho thấy nhóm Micro Cap khá đa dạng, thay vì chỉ tập trung vào tài chính hay bất động sản.
SAM Holdings cũng là trường hợp được NSI đề cập với nền tảng hoạt động ở sản xuất công nghiệp, bất động sản và đầu tư. Tuy nhiên, câu chuyện đáng quan tâm không đơn thuần là SAM xuất hiện trong Micro Cap, mà là kết quả kinh doanh và hiệu quả khai thác tài sản trong những kỳ tiếp theo có đủ tạo ra sự thay đổi về định giá hay không.
Điều này cho thấy câu chuyện nâng hạng có thể chuyển dần từ việc tìm kiếm “cổ phiếu nào được dòng vốn chỉ số mua” sang “doanh nghiệp nào có khả năng được thị trường định giá lại”.
Không phải cổ phiếu “rẻ” nào cũng có cơ hội định giá lại
Kafi lưu ý kinh nghiệm tại một số thị trường từng được nâng hạng cho thấy phần đáng kể kỳ vọng thường được phản ánh vào giá trước ngày hiệu lực. Vì vậy, nâng hạng tạo nền tảng trung - dài hạn nhưng không đồng nghĩa thị trường sẽ đi lên liên tục ngay sau ngày 21/9.
Điều này càng đáng lưu ý với nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ. Khi hiệu ứng kỹ thuật của nâng hạng qua đi, sự phân hóa có thể rõ hơn và yếu tố cơ bản sẽ trở lại vai trò quyết định.
Với nhóm Micro Cap, thay vì chỉ nhìn vào mức P/E hay P/B thấp, nhà đầu tư cần xem xét đồng thời 5 biến số: tăng trưởng lợi nhuận, khả năng tạo dòng tiền, chất lượng tài sản, hiệu quả sử dụng vốn và thanh khoản cổ phiếu.
P/B thấp không tự động đồng nghĩa cổ phiếu đang hấp dẫn. Cần phân biệt doanh nghiệp có định giá thấp do hiệu quả kinh doanh hạn chế với những trường hợp thị giá chưa phản ánh đầy đủ giá trị tài sản và triển vọng tăng trưởng.
Ở chiều ngược lại, những doanh nghiệp có khả năng cải thiện ROE, đưa tài sản vào khai thác, tạo dòng tiền và duy trì tăng trưởng lợi nhuận sẽ có thêm cơ sở để thu hẹp khoảng cách giữa thị giá và giá trị doanh nghiệp.
Bởi vậy, 21/9 có thể là điểm bắt đầu cho quá trình mở rộng “bản đồ định giá” của chứng khoán Việt Nam. Large Cap là nơi tác động của dòng vốn nâng hạng thể hiện trực tiếp trong giai đoạn đầu, nhưng trong 12 - 24 tháng tiếp theo, sự chú ý có thể mở rộng sang Mid Cap, Small Cap và một bộ phận Micro Cap.
Khi đó, câu hỏi sau nâng hạng không chỉ còn là “cổ phiếu nào được FTSE mua?”, mà rộng hơn là doanh nghiệp nào có đủ nền tảng để tự “nâng hạng” trong mắt nhà đầu tư?
