Tại hội thảo các đại biểu chia sẻ thông tin và kinh nghiệm quốc tế về xu hướng phát triển giao thông xanh, đặc biệt là các chính sách và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch và phát thải thấp, đồng thời thảo luận về những yếu tố chính sách, công nghệ và thị trường có thể hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống giao thông bền vững.
Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hà - Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội cho biết, tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đang là vấn nạn tại nhiều thành phố lớn của Việt Nam. Do đó, việc xây dựng các chính sách để giảm phát thải từ giao thông là cần thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh việc tăng cường giao thông công cộng, thì chuyển đổi giao thông xanh là giải pháp dài hạn và căn cơ.
 |
Bà Phạm Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội cho biết việc xây dựng các chính sách để giảm phát thải từ giao thông là cần thiết hơn bao giờ hết. |
Các đại biểu đã chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi giao thông xanh của một số quốc gia trên thế giới, cung cấp thêm thông tin tham khảo phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng các chính sách thúc đẩy xanh hóa giao thông phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
TS. Phạm Sỹ Thành - Giám đốc CESS cho biết, kinh nghiệm thành công từ Trung Quốc cho thấy họ có tầm nhìn, mục tiêu cụ thể, xác định chuyển đổi xanh là quá trình nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có mục tiêu khác biệt. Tựu chung bài toán giải quyết tập trung vào ba mục tiêu gồm giảm cường độ phát thải carbon đối với xe động cơ đốt trong, thúc đẩy sử dụng xe năng lượng mới (NEV) và xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh. Trung Quốc xây dựng lộ trình triển khai trong khoảng 20 năm với nhiều chính sách thúc đẩy, tập trung loại bỏ xe chạy dầu diesel, gắn việc chuyển đổi sang xe năng lượng mới cho các nhà sản xuất và doanh nghiệp vận tải, ưu tiên chuyển đổi trong lĩnh vực xe công và xe dịch vụ đô thị (như xe buýt, xe vệ sinh môi trường).
 |
Chuyên gia cho rằng việc chuyển đổi giao thông xanh là kết quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, dài hơi và cần có chính sách để thúc đẩy. |
Một trong những yếu tố then chốt mang lại thành công tại Trung Quốc trong phát triển giao thông xanh, theo TS. Phạm Sỹ Thành là chính sách hỗ trợ tài chính đối với người mua xe năng lượng mới, chính sách cấp giấy phép giao thông đường bộ. Nếu người mua xe động cơ đốt trong cần thời gian cấp biển mới là 8 năm thì người mua xe năng lượng mới sẽ được cấp ngay lập tức. Thậm chí, chi phí để lấy biển xe xăng tại Thượng Hải đắt như mua một xe xăng mới và thời gian chờ đợi lâu.
Bên cạnh đó, Trung Quốc có chính sách xử lý pin rõ ràng, xây dựng tiêu chuẩn hoá quốc gia về thu hồi, tái chế sử dụng pin dành cho xe năng lượng mới.
TS. Phạm Sỹ Thành nhấn mạnh tầm nhìn chuyển đổi, lộ trình tiếp cận của Trung Quốc là bài học có giá trị hữu ích đối với Việt Nam. Việc chuyển đổi giao thông xanh là kết quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, dài hơi, với tầm nhìn hơn 20 năm, bắt đầu từ quy hoạch quốc gia tổng thể với lộ trình và ưu tiên chuyển đổi rõ ràng. Việc đầu tiên cần làm là cải thiện hiệu suất của phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, tiếp theo hoặc song song với đó là chuyển đổi sang phương tiện năng lượng mới và cuối cùng hướng đến giao thông thông minh để đạt được trạng thái xanh tối ưu.
Còn theo bà Nguyễn Thị Xuân Thúy - Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên gia tư vấn chính sách công nghiệp Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), bất cứ chính sách giao thông nào cũng cần phải được phát triển đồng bộ với chiến lược công nghiệp ô tô, xe máy, nhằm tránh làm ảnh hưởng, suy yếu nền công nghiệp trong nước.
Theo bà Thúy, việc chuyển đổi xanh giao thông để đạt đa mục tiêu: quản lý đô thị (giảm ùn tắc, ô nhiễm đô thị), môi trường (giảm phát thải) và công nghiệp (chuyển đổi, phát triển công nghiệp ô tô xanh). Lộ trình chuyển đổi dài, không dưới 15 năm. Quốc gia đang có ngành công nghiệp ô tô/xe máy trong nước đều gắn chuyển đổi xanh giao thông với chiến lược công nghiệp.
Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy, thành công của chuyển đổi giao thông xanh đến từ tổ hợp công cụ chính sách. Trong đó có công cụ tài chính như trợ cấp mua xe điện, miễn giảm thuế, phí… để thúc đẩy thị trường giao thông xanh trong giai đoạn đầu và khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sạch.
Bên cạnh đó, việc áp dụng vùng phát thải thấp, tem phân loại phát thải, thu phí theo mức phát thải hướng đến cải thiện chất lượng không khí đô thị, tạo động lực chuyển đổi giao thông xanh. Phát triển hạ tầng như mạng lưới trạm sạc, đổi pin, quy định lắp đặt trạm sạc tại các tòa nhà… giúp tăng khả năng tiếp cận, giảm lo ngại hết pin giữa đường.
Các ý kiến tại hội thảo cho rằng phát triển giao thông xanh đang trở thành xu hướng chung của nhiều quốc gia nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.
