Nhận diện dòng tiền dẫn dắt
Sự trở lại của dòng tiền tại nhóm cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán thời gian gần đây đang tạo thêm động lực cho thị trường, đồng thời mở ra xu hướng lan tỏa sang nhiều nhóm ngành. Đây là diễn biến tích cực bởi một xu hướng tăng bền vững thường cần sự luân phiên của các nhóm cổ phiếu, thay vì phụ thuộc vào một số mã vốn hóa lớn.
Tuy nhiên, không phải nhóm ngành nào tăng mạnh khi dòng tiền dịch chuyển cũng có thể trở thành nhóm dẫn dắt thị trường đi lên bền vững. Trong những giai đoạn thị trường giao dịch sôi động, dòng tiền có thể luân chuyển rất nhanh giữa các ngành khiến nhiều cổ phiếu tăng mạnh trong một vài phiên nhưng sau đó nhanh chóng mất động lực.
Theo ông Đinh Quang Hinh, Trưởng bộ phận vĩ mô và chiến lược thị trường, Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT, nhóm cổ phiếu dẫn dắt thường sở hữu một số đặc điểm nổi bật như đi trước thị trường, có hiệu suất vượt trội VN-Index, thu hút được dòng tiền lớn và sở hữu câu chuyện tăng trưởng đủ mạnh. Thông thường, đây là những cổ phiếu tăng giá sớm hơn phần lớn thị trường khi xu hướng tăng hình thành và cũng thuộc nhóm hồi phục đầu tiên khi thị trường tạo đáy. Không chỉ một vài cổ phiếu riêng lẻ tăng giá, một nhóm dẫn dắt thực sự thường có sự đồng thuận của nhiều mã trong ngành, liên tục xuất hiện những cổ phiếu thiết lập vùng giá cao mới.
Dòng tiền là một trong những chỉ báo quan trọng, nhà đầu tư có thể quan sát việc thanh khoản của ngành tăng mạnh trước khi giá bứt phá, tỷ trọng giao dịch của ngành gia tăng trong tổng thanh khoản toàn thị trường, đồng thời sức mạnh tương đối so với VN-Index được cải thiện.
“Các tín hiệu nhận diện chỉ làm tăng xác suất một nhóm cổ phiếu trở thành hoặc duy trì vị thế dẫn dắt, chứ không đảm bảo chắc chắn nhóm đó sẽ tiếp tục vượt trội hay dẫn dắt chỉ số”, ông Hinh lưu ý.
Ở một góc nhìn khác, bà Nguyễn Thị Mỹ Liên, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS) cho rằng, điểm khác biệt giữa một nhóm dẫn dắt mới và nhóm chỉ hưởng lợi từ luân chuyển dòng tiền nằm ở khả năng duy trì dòng tiền và mức độ cải thiện của mặt bằng cổ phiếu trong ngành.
Một nhóm ngành đáng chú ý cần xuất hiện độ rộng tích cực, nhiều cổ phiếu cùng vượt nền hoặc nâng đáy, trong khi thanh khoản được cải thiện một cách bền vững, thay vì chỉ bùng nổ trong một vài phiên. Quan trọng hơn, phía sau diễn biến giá phải có câu chuyện đủ sức duy trì kỳ vọng của nhà đầu tư, chẳng hạn triển vọng lợi nhuận cải thiện hoặc yếu tố chính sách mới.
Bên cạnh đó là phản ứng của nhóm cổ phiếu sau khi dòng tiền bắt đầu chuyển sang khu vực khác. Nếu giá tăng nhanh rồi suy yếu ngay khi dòng tiền rút đi, khả năng cao đó chỉ là một nhịp luân chuyển ngắn hạn. Ngược lại, nếu nhóm ngành vẫn duy trì được nền giá cao hơn, tiếp tục thu hút dòng tiền và lần lượt có thêm cổ phiếu vượt cản, xác suất hình thành một lớp dẫn dắt mới sẽ đáng tin cậy hơn.
Ngân hàng vẫn là ứng viên nặng ký
Trong bối cảnh dòng tiền xoay trục, ông Đinh Quang Hinh cho rằng, cần phân biệt giữa “nhóm dẫn dắt” và “nhóm tiềm năng”. Một nhóm ngành muốn thực sự dẫn dắt thị trường phải đồng thời đáp ứng hai điều kiện quan trọng là quy mô vốn hóa đủ lớn để tác động đến chỉ số và thanh khoản đủ cao để hấp thụ dòng tiền lớn.
Theo tiêu chí này, số lượng ứng viên thực sự có khả năng dẫn dắt thị trường không nhiều và ngân hàng vẫn là cái tên nổi bật.
Theo VNDIRECT, triển vọng nhóm ngân hàng đang được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố. Kết quả kinh doanh nửa đầu năm duy trì tăng trưởng tích cực và còn dư địa cải thiện trong những tháng cuối năm. Sau giai đoạn điều chỉnh, định giá của ngành đã trở về vùng hấp dẫn, thấp hơn mức trung bình 5 năm.
Đáng chú ý, điều kiện thanh khoản hệ thống đang có những chuyển biến thuận lợi hơn so với đầu năm. Lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt, tăng trưởng huy động VND gần bắt kịp tăng trưởng tín dụng VND và tỷ lệ tiền mặt lưu thông giảm về mức bình thường, cho thấy dòng tiền đang quay trở lại hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh đó, các biện pháp hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước, trong đó có việc nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào tổng tiền gửi khi xác định tỷ lệ cho vay trên huy động vốn (LDR) từ 20% lên 50% và triển khai chương trình tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho hoạt động tín dụng.
Một nhóm khác được VNDIRECT chú ý là các cổ phiếu hưởng lợi từ quá trình nâng hạng của thị trường chứng khoán. FTSE Russell đã công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi (FTSE Emerging). Trong đó, những cổ phiếu đồng thời được đưa vào FTSE All-World và FTSE All-Cap được kỳ vọng có khả năng thu hút dòng vốn mạnh hơn.
Với tỷ trọng thị trường Việt Nam dự kiến 0,49% trong rổ FTSE Emerging All Cap Index, VNDIRECT ước tính, tổng dòng vốn thụ động vào Việt Nam sau khi hoàn tất lộ trình nâng hạng có thể vượt 2,2 tỷ USD. Những tiêu chí của FTSE Russell liên quan đến thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu được tự do chuyển nhượng (free-float) và vốn hóa đầu tư cũng khiến nhóm cổ phiếu này có nhiều đặc điểm phù hợp với vai trò dẫn dắt.
Dù vậy, dòng vốn này sẽ không được giải ngân ngay lập tức sau khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực. Quá trình phân bổ sẽ được thực hiện qua 4 đợt tính từ ngày 21/9/2026; trong đó, đợt đầu chỉ tương đương 10% tỷ trọng dự kiến, khoảng 220 triệu USD. Vì vậy, trong giai đoạn đầu, tác động từ câu chuyện FTSE có thể nghiêng nhiều hơn về tâm lý và kỳ vọng của thị trường.
Bà Nguyễn Thị Mỹ Liên cũng đánh giá, ngân hàng và chứng khoán vẫn là những nhóm đáng chú ý nhờ triển vọng tăng trưởng tín dụng, thanh khoản thị trường và câu chuyện nâng hạng. Tuy nhiên, khi dòng tiền mở rộng, cơ hội không còn giới hạn ở hai nhóm ngành này.
Theo chuyên gia PHS, cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước, cổ phiếu ngành dầu khí và cảng biển cũng đang sở hữu những câu chuyện riêng. Nếu như nhóm cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước được hỗ trợ bởi các định hướng và chính sách mới thì cổ phiếu cảng biển có nền tảng từ hoạt động thương mại, trong khi nhóm dầu khí được hỗ trợ bởi triển vọng đầu tư và hoạt động thượng nguồn.
Sau giai đoạn điều chỉnh, nhiều cổ phiếu trong các nhóm này đã được chiết khấu về vùng định giá thấp hơn. Nếu triển vọng lợi nhuận tiếp tục được củng cố và các yếu tố rủi ro bên ngoài hạ nhiệt, cơ hội định giá lại có thể rõ nét hơn.
Trong bối cảnh dòng tiền luân chuyển nhanh, chiến lược giải ngân vì vậy cần có sự chọn lọc. Theo ông Hinh, nhà đầu tư có thể phân lớp danh mục, sử dụng nhóm dẫn dắt làm phần danh mục cốt lõi với tỷ trọng cao hơn, trong khi các nhóm tiềm năng được phân bổ tỷ trọng thấp hơn nhằm tìm kiếm mức sinh lời vượt trội. Việc giải ngân nên tiến hành từng phần trong các nhịp điều chỉnh sẽ giúp kiểm soát rủi ro, đặc biệt đối với những cổ phiếu đã phản ánh đáng kể kỳ vọng nâng hạng. Yếu tố thanh khoản của cổ phiếu cũng cần được đặt lên hàng đầu, nhất là với nhà đầu tư có quy mô vốn lớn. Bên cạnh đó, nhà đầu tư nên ưu tiên những cổ phiếu giữ được nền giá, liên tục nâng đáy và có câu chuyện cơ bản rõ ràng, sau đó mới gia tăng tỷ trọng khi dòng tiền được xác nhận bằng sự cải thiện của thanh khoản và khả năng vượt các vùng cản.
Thay vì chạy theo vòng quay ngắn hạn của dòng tiền, khả năng nhận diện những ngành vừa có nền tảng lợi nhuận, câu chuyện hỗ trợ, thanh khoản và sức mạnh giá đủ bền vững sẽ là yếu tố quyết định để nhà đầu tư tìm được lớp cổ phiếu dẫn dắt tiếp theo.
