Đầu tháng 6/2026, nhóm nghiên cứu toàn cầu của UBS (UBS Global Research) đã phát hành báo cáo chiến lược đặc biệt với tựa đề "Vietnam Equity Strategy: Positive Trajectory in Capital Markets Reform" (tạm dịch: Chiến lược thị trường chứng khoán Việt Nam: Xu hướng tích cực trong cải cách thị trường vốn).
Những phân tích trong báo cáo này được xây dựng trực tiếp sau tọa đàm "Vietnam Capital Markets Day" do Công ty chứng khoán SSI tổ chức ngày 2/6 tại Singapore.
Dựa trên những thảo luận tại sự kiện về thị trường vốn Việt Nam, UBS đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: "Các cải cách thị trường vốn là có thật, có thể đo lường và đáng tin cậy".
 |
Tính thực chất này được chứng minh rõ nét bằng những con số định lượng. Cụ thể, thời gian mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài đã được rút ngắn ngoạn mục từ khoảng 3-6 tháng xuống chỉ còn vỏn vẹn 2 ngày.
Bên cạnh đó, việc phần lớn các giao dịch được thực thi trên cơ sở không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding) đã trở thành "cú hích" khổng lồ, giúp tổng khối lượng giao dịch toàn thị trường trong quý I/2026 bùng nổ tăng khoảng 50%
Với quy mô vốn hóa đạt 419 tỷ USD (tính đến giữa tháng 5/2026) và giao dịch bình quân 1,2 tỷ USD/phiên, thanh khoản khớp lệnh của thị trường Việt Nam thậm chí có thời điểm (trong 2025) đã vượt qua cả Singapore và Indonesia.
Để duy trì động lực này, UBS định vị việc vận hành hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào đầu năm 2027 là cột mốc mấu chốt nhất đối với cấu trúc thị trường.
Các chuyên gia tại sự kiện đã vạch ra ba "lằn ranh đỏ" để CCP thành công, theo UBS: (1) Tuyệt đối không lùi bước trong tiến trình giao dịch không ký quỹ trước; (2) Các lệnh margin calls phải được chuyển thẳng đến công ty chứng khoán thay vì qua ngân hàng lưu ký; và (3) Phải tối đa hóa được hiệu quả bù trừ ròng.
Đồng thời, các hạ tầng bổ trợ như xử lý giao dịch thẳng (STP), tài khoản giao dịch tổng hợp (omnibus accounts-OTA) và cho vay mượn chứng khoán (SBL) cũng như năng lực bảng cân đối kế toán của các công ty chứng khoán cũng đang được đẩy nhanh hoàn thiện để gỡ bỏ hoàn toàn các rào cản kỹ thuật.
Lộ trình nâng hạng rành mạch và nút thắt room ngoại
Một tín hiệu mang tính bước ngoặt được UBS ghi nhận trong báo cáo, là việc Việt Nam lần đầu tiên có một kế hoạch nâng hạng được Chính phủ chính thức thông qua.
Kế hoạch này đặt mục tiêu rõ ràng: tổ chức FTSE Russell dự kiến sẽ xác nhận đưa Việt Nam vào danh mục thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) vào tháng 9/2026, trong khi mục tiêu chinh phục bộ chỉ số khắt khe hơn là MSCI EM được ấn định vào năm 2030.
Liên quan đến nút thắt về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), đặc biệt là mức trần 30% tại các ngân hàng thương mại, UBS lưu ý rằng điều này muốn thay đổi bắt buộc phải thông qua quy trình lập pháp của Quốc hội chứ không nằm trong thẩm quyền quyết định của cơ quan quản lý chứng khoán.
Tuy nhiên, tổ chức này đánh giá rất cao việc Ngân hàng Nhà nước linh động cho phép 4 ngân hàng thương mại tham gia tái cơ cấu được nâng trần room ngoại lên mức 49%, coi đây là tín hiệu dẫn đường cho xu hướng tự do hóa dòng vốn trong tương lai.
Giải mã hiện tượng khối ngoại bán ròng liên tục thời gian qua, báo cáo của UBS mang đến một góc nhìn khách quan: Việc dòng vốn ngoại rút khoảng 2,5 tỷ USD tính từ đầu năm 2026 hoàn toàn xuất phát từ xu hướng tái cơ cấu danh mục vĩ mô toàn cầu và biến động tỷ giá, chứ không phản ánh những rủi ro nội tại của kinh tế Việt Nam.
Lượng cung từ khối ngoại đã được dòng vốn trong nước trị giá tới 3,5 tỷ USD hấp thụ trọn vẹn, giúp thị trường không rơi vào trạng thái hoảng loạn hay kiệt quệ.
Ở tầm nhìn dài hạn, năng lực xuất khẩu mang dáng dấp của Việt Nam được đánh giá là yếu tố cấu trúc cực kỳ hấp dẫn đối với các quỹ đầu tư dài hạn ngay khi vĩ mô thế giới bình ổn.
Bên cạnh đó, theo UBS, nhằm tránh "vết xe đổ" về phương pháp luận chỉ số giống như thị trường Indonesia do thiếu minh bạch về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang có những bước đi quyết liệt.
Trong tháng 6 này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước dự kiến sẽ công khai chi tiết dữ liệu trên website, phân tách thành 7 nhóm nhà đầu tư: vốn nhà nước, nhà đầu tư chiến lược, người nội bộ và người có liên quan, cổ đông lớn, sở hữu chéo, cổ đông hạn chế chuyển nhượng và nhóm cổ phiếu tự do chuyển nhượng.
Dựa trên nền tảng vĩ mô vững chắc và động lực cải cách thực chất, nhóm nghiên cứu UBS Global Research đã đưa ra danh mục cổ phiếu ưu tiên lựa chọn (Preferred picks) tại thị trường Việt Nam. Danh sách này bao gồm những doanh nghiệp đầu ngành với nền tảng cơ bản xuất sắc: Vincom Retail (VRE), FPT Digital Retail (FRT), Thế giới Di động (MWG), Techcombank (TCB), Ngân hàng ACB (ACB), Tập đoàn Hòa Phát (HPG), Nam Long (NLG) và Gemadept (GMD).
