Áp lực bên ngoài, điểm tựa bên trong
Tháng 9 khép lại với diễn biến kém tích cực của thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index giảm 3,5% so với cuối tháng trước, xuống 1.768,62 điểm, đánh mất vùng hỗ trợ 1.780 điểm. Đáng chú ý, nhịp điều chỉnh diễn ra sau khi chỉ số đã tăng gần 100 điểm trong tháng 8, khiến áp lực chốt lời gia tăng.
 |
Theo VNDIRECT Research, kỳ vọng về việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp đã phần nào được phản ánh vào giá trước thời điểm chính thức có hiệu lực ngày 21/9. Trong khi đó, dòng vốn ngoại chưa tạo được sự chuyển biến tích cực ngay sau nâng hạng.
Khối ngoại bán ròng 3.541 tỷ đồng trong tháng 9, tăng 115,4% so với mức 1.644 tỷ đồng của tháng 8 và đánh dấu tháng bán ròng thứ chín liên tiếp. Môi trường tài chính quốc tế cũng trở nên kém thuận lợi khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì trên 5%, đồng USD mạnh trở lại và kỳ vọng lãi suất ở mức cao kéo dài gây sức ép lên dòng vốn tại các thị trường mới nổi.
Dòng tiền trong nước cũng thận trọng. Giá trị giao dịch bình quân toàn thị trường tháng 9 đạt khoảng 18.000 tỷ đồng/phiên, giảm 3,5% so với tháng 8. Riêng HOSE đạt khoảng 16.754 tỷ đồng/phiên, giảm 3,6%; HNX giảm 17,1%, trong khi UPCoM tăng 28,6%.
 |
Nguồn VNDIRECT |
Dù vậy, nền tảng kinh tế trong nước đang tạo ra đối trọng đáng kể với những bất lợi bên ngoài.
GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, đưa tăng trưởng GDP 9 tháng lên 9,01%. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 12,5%, đóng góp 51,6% vào tăng trưởng chung. Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, trong đó chế biến, chế tạo tăng 12,9%.
Hoạt động thương mại tiếp tục sôi động khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, cán cân thương mại chuyển sang xuất siêu 1,27 tỷ USD.
Một điểm đáng chú ý khác là tỷ giá vẫn tương đối ổn định bất chấp áp lực quốc tế. Đến cuối tháng 9, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng ở mức 25.960 đồng/USD, giảm 1,27% so với đầu năm. Nguồn cung ngoại tệ được hỗ trợ bởi cán cân thương mại và dòng vốn FDI, trong khi mặt bằng lãi suất VND duy trì ở mức cao.
Tuy nhiên, lạm phát bắt đầu trở thành biến số cần theo dõi. CPI tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ; CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, lần đầu vượt nhẹ ngưỡng mục tiêu 4,5%. Giá dầu neo cao là một trong những yếu tố có thể tiếp tục gây áp lực lên mặt bằng giá trong những tháng cuối năm.
Mùa lợi nhuận quý III có thể trở thành “bệ đỡ”
Trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô đan xen, VNDIRECT Research cho rằng thị trường tháng 10 nhiều khả năng vẫn xuất hiện những nhịp rung lắc. Dòng tiền chưa thực sự cải thiện, trong khi nhà đầu tư thận trọng trước diễn biến giá dầu, lãi suất và căng thẳng địa chính trị.
Dù vậy, dư địa điều chỉnh được đánh giá không quá lớn. Hai yếu tố quan trọng là triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp trong hai quý cuối năm vẫn tích cực và mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp giảm.
Theo đó, những nhịp điều chỉnh về vùng hỗ trợ mạnh có thể tạo cơ hội tích lũy cho nhà đầu tư trung hạn. VNDIRECT cho rằng có thể xem xét giải ngân khi VN-Index điều chỉnh và tích lũy quanh vùng 1.700 - 1.730 điểm, ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng lợi nhuận tích cực, thanh khoản cao và khả năng thu hút dòng tiền tổ chức.
Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III được xem là chất xúc tác quan trọng. Trong bối cảnh chỉ số chung chưa hình thành xu hướng rõ ràng, dòng tiền nhiều khả năng sẽ phân hóa mạnh theo triển vọng lợi nhuận từng doanh nghiệp thay vì lan tỏa đồng đều.
Thực tế, sự phân hóa đã thể hiện khá rõ trong tháng 9 khi chỉ 6/20 nhóm ngành tăng điểm. Bảo hiểm tăng 12,1%, năng lượng tăng 7,6%, trong khi dịch vụ tài chính giảm 10,5%, bán lẻ giảm 4,2%, công nghệ giảm 3,6% và bất động sản giảm 3,2%.
VN-Index có thể trở lại vùng 1.830 - 1.860 điểm
VNDIRECT Research xây dựng hai kịch bản cho thị trường tháng 10.
Ở kịch bản cơ sở, với xác suất 70%, VN-Index giữ được vùng hỗ trợ 1.716 - 1.730 điểm và dao động trong biên độ 1.720 - 1.800 điểm. Mùa kết quả kinh doanh quý III đóng vai trò nâng đỡ, trong khi điều kiện quan trọng là Fed không phát tín hiệu tăng thêm lãi suất tại cuộc họp tháng 10.
Nếu VN-Index có thể đóng cửa tuần trở lại trên 1.800 điểm, đáy ngắn hạn có thể được xác nhận, qua đó mở đường cho nhịp phục hồi lên vùng 1.830 - 1.860 điểm.
Ở kịch bản kém tích cực hơn, với xác suất 30%, nếu Fed tiếp tục nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 10, áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài có thể kéo dài. Khi đó, VN-Index có nguy cơ xuyên thủng vùng đáy tháng 8 và kiểm định vùng 1.650 - 1.660 điểm.
Tuy nhiên, ngay trong kịch bản này, mặt bằng định giá đã chiết khấu đáng kể và triển vọng lợi nhuận quý III tích cực được kỳ vọng sẽ hạn chế khả năng thị trường giảm sâu.
Một biến số đáng chú ý là chính sách tiền tệ Mỹ. Fed đã tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tháng 9, lên 3,75 - 4%. Tuy nhiên, dữ liệu lạm phát hạ nhiệt và thị trường lao động suy yếu đã khiến xác suất Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 tăng lên khoảng 80%.
Do đó, diễn biến lạm phát Mỹ và cuộc họp FOMC cuối tháng 10 sẽ là những sự kiện có khả năng chi phối tâm lý thị trường.
Tích lũy cổ phiếu thay vì chạy theo chỉ số
Trong bối cảnh VN-Index có thể cần thêm thời gian tạo nền, câu chuyện đầu tư tháng 10 nhiều khả năng nằm ở lựa chọn cổ phiếu hơn là đặt cược vào một nhịp tăng đồng loạt.
VNDIRECT đưa VPB, FRT và NT2 vào danh mục cổ phiếu khuyến nghị tháng 10.
Với VPB, động lực đến từ tăng trưởng tín dụng dự kiến khoảng 35%, tập trung ở khách hàng doanh nghiệp và SME, trong khi tín dụng cá nhân có thể phục hồi nhờ cho vay hộ kinh doanh, ô tô và yếu tố mùa vụ cuối năm. Thu nhập ngoài lãi được dự báo tăng 18,5% năm 2026 và 23% năm 2027 nhờ bảo hiểm, tư vấn và phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, áp lực chi phí vốn có thể khiến NIM giảm từ 5,6% năm 2025 xuống khoảng 5,2% năm nay.
Với NT2, triển vọng đến từ khả năng huy động nhiệt điện khí cải thiện. El Niño được dự báo kéo dài đến đầu năm 2027, trong khi nhu cầu điện tăng và điều kiện thủy văn kém thuận lợi hơn có thể nâng vai trò của nhiệt điện khí. Sản lượng điện NT2 năm 2026 được dự báo khoảng 4 tỷ kWh, tăng 30,6% so với cùng kỳ.
Nhìn rộng hơn, tháng 10 có thể chưa phải thời điểm dòng tiền quay trở lại mạnh trên diện rộng. Nhưng sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế cao, mùa kết quả kinh doanh quý III và định giá đã chiết khấu đang tạo nền tảng để thị trường tìm điểm cân bằng.
Thay vì kỳ vọng một nhịp tăng nhanh của VN-Index, chiến lược phù hợp trong giai đoạn này là tích lũy từng phần ở các nhịp điều chỉnh, tập trung vào doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và hạn chế mua đuổi. Nếu vùng 1.700 - 1.730 điểm được bảo toàn và áp lực từ lãi suất quốc tế không gia tăng, cơ hội hình thành một nhịp phục hồi mới trong quý IV sẽ trở nên rõ nét hơn.
