Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xuất khẩu từ vùng Vịnh Ba Tư là nguồn cung cấp nhiên liệu bay lớn nhất cho thị trường toàn cầu trước khi xung đột Trung Đông leo thang.
Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã cắt đứt nguồn xuất khẩu nhiên liệu bay ra thị trường toàn cầu. Châu Âu bị ảnh hưởng trực tiếp vì lục địa này là nhà nhập khẩu nhiên liệu lớn nhất từ Trung Đông. Theo IEA, khoảng 20% nhiên liệu bay của châu Âu đến từ vùng Vịnh.
Những nguồn xuất khẩu nhiên liệu bay chính khác ra thị trường toàn cầu khác là các nhà máy lọc dầu ở Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ. Nhưng bản thân các nhà máy lọc dầu này lại phụ thuộc rất nhiều vào dầu thô từ Trung Đông. Trước xung đột, khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu từ vùng Vịnh qua eo biển Hormuz đến châu Á.
Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler cho biết các nhà máy lọc dầu ở châu Á đang phải chật vật để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu máy bay trong nước và quốc tế do thiếu nguồn nguyên liệu dầu thô.
Theo dữ liệu từ Kpler, xuất khẩu nhiên liệu máy bay toàn cầu đã giảm 30% xuống còn 1,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4, giảm so với 1,9 triệu thùng/ngày trong cùng tháng năm ngoái. Dữ liệu cho thấy lượng nhiên liệu bay được chất lên tàu chở dầu tuần trước đã giảm 50% xuống còn 18,6 triệu thùng, giảm so với 37,8 triệu thùng trong cùng tuần năm 2025.
“Nhiên liệu máy bay đang khan hiếm trầm trọng”, Gary Simmons, giám đốc điều hành của Valero Energy - một trong những công ty lọc dầu độc lập lớn nhất tại Mỹ cho biết.
Hội đồng Sân bay Quốc tế châu Âu (ACI EUROPE) đã cảnh báo rằng Liên minh châu Âu sẽ phải đối mặt với “tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay mang tính hệ thống” nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại.
Việc giá nhiên liệu bay tăng vọt đã buộc các hãng hàng không lớn phải cắt giảm các chuyến bay. Lufthansa, một trong những hãng hàng không lớn nhất châu Âu, đã cắt giảm 20.000 chuyến bay ngắn trong tháng 10, một phần do chi phí nhiên liệu tăng.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu bay ở châu Âu đã tăng gấp đôi trong năm qua, lên 187 USD/thùng tính đến ngày 1/5.
Trong khi đó, dòng chảy dầu mỏ đã không trở lại bình thường trong tháng 4 và khó có thể nhanh chóng trở lại như cũ ngay cả khi xung đột kết thúc.
Giám đốc điều hành của Chevron, Mike Wirth cho biết cần phải kiểm tra eo biển để tìm thủy lôi, việc này sẽ mất thời gian. Hàng trăm tàu cũng cần phải rời khỏi Vịnh và được điều động lại khắp thế giới để bình thường hóa chuỗi cung ứng.
Tình trạng thiếu nhiên liệu sẽ trở thành mối lo ngại ngày càng tăng trong vài tuần tới. "Tín hiệu giá cả ở một số nơi đã khá cực đoan và điều họ thực sự đang gặp phải bây giờ là mối lo ngại về nguồn cung", ông Mike Wirth cho biết.
Theo Andrew O’Brien, Giám đốc tài chính của ConocoPhillips, thị trường đã có một “khoảng đệm” khi các tàu chở dầu rời Vịnh Ba Tư ngay trước khi chiến sự bùng phát vẫn kịp cập cảng vào tháng 3 và 4 để giao dầu thô cùng các sản phẩm lọc dầu. Và khoảng thời gian tạm lắng sắp kết thúc khi tất cả các lô hàng được vận chuyển trước xung đột đã đến nơi.
Exxon Mobil cho biết, thị trường cũng dựa vào lượng dự trữ thương mại dầu thô và các sản phẩm lọc dầu để giảm bớt tác động của sự gián đoạn nguồn cung, nhưng lượng dự trữ đó cuối cùng sẽ giảm xuống mức tối thiểu.
Tác động đến nền kinh tế thế giới của sự gián đoạn nguồn cung dầu ở Trung Đông giờ đây sẽ bắt đầu trở nên rõ ràng hơn. Một số quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng vào tháng 6 hoặc tháng 7.
Mặt khác, Mỹ ít bị ảnh hưởng bởi nguy cơ thiếu nhiên liệu hơn so với châu Á và châu Âu nhờ sản lượng trong nước mạnh mẽ. Nhưng khu vực Bờ Tây - đặc biệt là bang California - vẫn có thể đối mặt với một số thách thức về nguồn cung.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Bờ Tây đã nhập khẩu 93.000 thùng nhiên liệu bay mỗi ngày vào năm 2025, trong đó hơn 80% đến từ Hàn Quốc. Các nhà máy lọc dầu của Hàn Quốc đã mất đi nguồn cung dầu quan trọng từ Trung Đông, điều này có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu sang Bờ Tây.
“Đây là một chuỗi hiệu ứng domino… Nhiên liệu máy bay là sản phẩm đầu tiên bị ảnh hưởng. Châu Á là khu vực đầu tiên, nhưng nó sẽ lan rộng ra toàn cầu, và cũng sẽ ảnh hưởng đến các sản phẩm khác”, ông Matt Smith cho biết.
