Giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, DN tăng dự trữ tồn kho, đầu tư mở rộng sản xuất khiến ngành điện tử nhập siêu lớn.
Thông tin về kết quả làm việc với các doanh nghiệp trong ngành điện tử có chênh lệch lớn về xuất nhập khẩu, đại diện Bộ Công thương cho biết, thực hiện chỉ đạo của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp tháng 9/2026, Bộ đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương làm việc với doanh nghiệp.
Trước đó, Phó thủ tướng đã chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) và đại diện một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn và các Bộ ngành đồng thời yêu cầu có giải pháp cân bằng cán cân thương mại, hạn chế nhập siêu.
Phần lớn kim ngạch nhập khẩu là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử và tích hợp sản phẩm để xuất khẩu.
Xuất khẩu điện tử từ đầu năm đến nay tăng kỷ lục, nhưng nhập khẩu còn tăng mạnh hơn, dẫn đến thâm hụt thương mại lớn.
Lũy kế hết tháng 9/2026 xuất khẩu của lĩnh vực này mang về 175,4 tỷ USD, riêng máy tính điện tử 123,6 tỷ USD, tăng 59,6%, điện thoại 51,7 tỷ USD, tăng 18,8% so với cùng kỳ năm trước.
Nhưng riêng nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 188,9 tỷ USD, tăng 71,7% so với cùng kỳ, nhập siêu nhóm hàng này hơn 65 tỷ USD.
Sau quá trình làm việc với doanh nghiệp, Bộ Công thương nhận thấy một số nhóm nguyên nhân khiến nhập khẩu ngành hàng này tăng cao.
Thứ nhất, giá nguyên liệu tăng đột biến. Cụ thể, giá hợp đồng một số dòng bộ nhớ cao cấp dùng trên thiết bị điện thoại di động và máy tính bảng cao cấp đã tăng hơn 300% - 500% so với cùng kỳ năm trước do tình trạng khan hiếm chip nhớ dành cho thiết bị di động diễn ra trên toàn cầu vì làn sóng hạ tầng trí tuệ nhân tạo.
Lượng nhập khẩu có thể không tăng so với cùng kỳ năm trước nhưng trị giá tăng 300% nên số liệu nhập khẩu thể hiện trị giá lớn.
Thứ hai, doanh nghiệp tăng tồn kho để dự phòng sản xuất. Do giá nhập khẩu nguyên liệu ngành điện tử tăng cao liên tục; một số mặt hàng liên quan đến chính sách kiểm soát của quốc gia xuất khẩu nên cần dự phòng.
Thứ ba, doanh nghiệp mở rộng nhà máy, nâng cao công suất tại Việt Nam cũng tạo nên nhu cầu nhập khẩu đầu vào lớn.
Một số dự án đầu tư mở rộng, dịch chuyển công nghệ trong lĩnh vực này đã được thực hiện. Nhiều dự án đầu tư mới, trong đó có nhiều dự án về kiểm thử chip, dự án về AI.
Số liệu cho thấy những nhóm hàng nhập khẩu tập trung chủ yếu ở các nhóm hàng đầu vào thiết yếu và tư liệu sản xuất, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất, gia tăng đầu tư và chuẩn bị năng lực cho tăng trưởng trong thời gian tới, không phải sự gia tăng nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu.
Giá đầu vào sản xuất hàng điện tử tăng cao trên toàn cầu cũng phản ánh rõ nét tại thị trường bán lẻ trong nước. Chia sẻ thêm về biến động giá nguyên liệu tăng, tác động đến giá bán các sản phẩm điện tử, anh Ngọc Anh, Kỹ thuật tại hệ thống FPT Shop (Thái Hà) cho biết, dưới áp lực của thiết bị đầu vào gia tăng, giá nhiều loại laptop đã tăng thêm tiền triệu.
Chẳng hạn, một chiếc Laptop Lenovo LOQ 15ARP10E 83S0004FVN hiện đã xấp xỉ 39 triệu đồng, so với đầu năm đã tăng khoảng 5 - 6 triệu đồng.
"Đội giá" cũng là tình trạng chung của nhiều thiết bị công nghệ điện tử khác. Dự báo, mặt bằng giá của hàng hóa công nghệ sẽ tiếp tục biến động theo chiều hướng tăng trong những tháng cuối năm.
