Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên quanh 4,8%, lợi suất trái phiếu 10 năm của Anh vượt 5,2% và Đức lên khoảng 3,35%...
Nhiều nguyên nhân đã được chỉ ra, lạm phát có nguy cơ quay trở lại do giá năng lượng tăng, chính sách tiền tệ khó nới lỏng nhanh, trong khi nợ công và nhu cầu phát hành mới của các chính phủ ngày càng lớn đang cùng lúc tạo sức ép lên lợi suất dài hạn. Đặc biệt, cuộc cạnh tranh về vốn đang trở nên gay gắt hơn khi không chỉ các chính phủ cần tiền. Các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang tăng tốc phát hành trái phiếu để tài trợ cho cuộc đua AI, từ trung tâm dữ liệu, chip đến hạ tầng tính toán. Khi cả khu vực công và tư nhân cùng tìm kiếm lượng vốn khổng lồ, giá của đồng vốn khó có thể quay trở lại mức rẻ như giai đoạn trước.
Nếu nhìn theo quan hệ truyền thống, lợi suất trái phiếu chính phủ tăng sẽ làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu. Trái phiếu chính phủ được xem là tài sản ít rủi ro hơn, nên khi lợi suất tăng, nhà đầu tư có thêm lý do để chuyển một phần danh mục khỏi các tài sản rủi ro. Tuy nhiên, trên thực tế mặc dù phiên giao dịch đầu tháng 9, các chỉ số chứng khoán Mỹ, Nhật Bản giảm mạnh nhưng ngay phiên hôm sau, thị trường đã hồi phục trở lại dù lợi suất trái phiếu 10 năm vẫn ở mức cao quanh 4,78%.
Diễn biến này cho thấy thị trường vốn có thể không vận động hoàn toàn đồng pha với thị trường trái phiếu. Khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng, dòng tiền vẫn đầu tư cho những lĩnh vực có triển vọng dài hạn, nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cho tăng trưởng, cổ phiếu có thể hấp thụ một phần cú sốc từ mặt bằng lãi suất cao.
Bức tranh kênh vốn cũng không đồng nhất. Nếu Mỹ, Nhật Bản và châu Âu đang chịu sức ép từ lạm phát, thâm hụt ngân sách và chi phí huy động vốn tăng, Trung Quốc lại đang ở trạng thái gần như ngược lại. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm duy trì 1,67% trong tháng 8, khi nền kinh tế đối mặt với tăng trưởng nội địa yếu và áp lực giảm phát. Giới phân tích nhìn vào lượng vốn và tài sản tài chính mà Trung Quốc đang sở hữu bên ngoài nền kinh tế. Theo Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc (SAFE), đến cuối tháng 3/2026, tài sản nước ngoài của Trung Quốc đạt khoảng 12.000 tỷ USD, trong đó tài sản nước ngoài ròng vượt 4.000 tỷ USD. Trong 5 tháng đầu năm, đầu tư ra nước ngoài mới của các chủ thể Trung Quốc đã vượt 300 tỷ USD.
Nắm bắt bức tranh và sự vận động của dòng vốn là chìa khoá để các doanh nghiệp Việt Nam vừa tìm kiếm được nguồn vốn vừa có thể đàm phán chi phí vốn hợp lý để xây dựng những ưu tiên chiến lược, thay vì đơn thuần là bài toán huy động vốn chung chung. Vốn đã và đang thực sự là “nguồn sống” của doanh nghiệp, không chỉ dành cho giai đoạn tăng tốc để về đích quý cuối cùng của năm 2026 mà còn tạo nguồn lực cho tương lai phát triển dài hơi hơn như câu chuyện được đề cập trong Tiêu điểm số báo tuần này.
