Khi chiến sự tại Trung Đông leo thang, doanh nghiệp bảo hiểm có kích hoạt điều khoản loại trừ chiến tranh (war exclusion clause) đối với các hợp đồng bảo hiểm thương mại hay không?
 |
Bà Lưu Phương Lan - Phó tổng giám đốc Tổng CTCP Bảo hiểm Bưu điện (PTI) |
Trong lĩnh vực bảo hiểm, rủi ro chiến tranh thường được coi là một loại trừ tuyệt đối trong các đơn bảo hiểm chuẩn (standard policies) và chỉ được bảo hiểm thông qua các điều khoản bổ sung hoặc đơn bảo hiểm riêng biệt với phí bảo hiểm riêng. Do vậy, khi chiến sự tại Trung Đông (hay bất kỳ khu vực nào) leo thang thành các cuộc xung đột vũ trang qua biên giới các nước, các doanh nghiệp bảo hiểm, tuân theo thông lệ của thị trường bảo hiểm/tái bảo hiểm toàn cầu, sẽ kích hoạt Điều khoản loại trừ chiến tranh (War Exclusion Clause) đối với các hợp đồng bảo hiểm thương mại tiêu chuẩn. Theo đó, công ty bảo hiểm sẽ không bồi thường cho những tổn thất, thiệt hại phát sinh trực tiếp hoặc gián tiếp từ: Chiến tranh, xâm lược, hành động của kẻ thù nước ngoài, chiến sự (dù có tuyên chiến hay không), nội chiến, nổi loạn, cách mạng, khởi nghĩa, hoặc sức mạnh quân sự.
Tuy nhiên, có một số loại hình bảo hiểm đặc thù như bảo hiểm hàng hải có thể xem xét mở rộng/mua thêm rủi ro chiến tranh. Mặc dù vậy vẫn phải tuân theo những điều kiện rất nghiêm ngặt, ví dụ bảo hiểm hàng hóa vận chuyển thì chỉ áp dụng cho hàng hóa khi “vẫn còn ở trên tàu” - “waterbond agreement”, với bảo hiểm thân tàu thì cần xem xét đến quy định về “vùng nguy hiểm” - “listed area” do JWC công bố (Thông báo gần nhất vào ngày 3/3/2026), điều khoản “Hủy bỏ trong 7 ngày” - “7- day Notice of Cancelation”…
Đối với các đơn hàng xuất nhập khẩu đi qua các điểm nóng như Biển Đỏ hoặc Eo biển Hormuz, doanh nghiệp bảo hiểm xử lý thế nào khi phí bảo hiểm chiến tranh (war risk premium) tăng đột biến?
Phí bảo hiểm chiến tranh qua các khu vực này do nhà Tái quy định, nên các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có hàng hóa dự kiến sẽ đi qua khu vực này cần chủ động thông báo với nhà bảo hiểm để nhận được phương án về phí bảo hiểm và các điều kiện kèm theo. Phí sẽ do các nhà Tái điều chỉnh căn cứ vào tình hình chiến sự tại từng thời điểm, hành trình, quốc tịch tàu vận chuyển…
Trong trường hợp chuỗi cung ứng bị gián đoạn do chiến sự, bảo hiểm gián đoạn kinh doanh (business interruption insurance) có chi trả và phạm vi bồi thường được xác định ra sao?
Nguyên tắc chung của bảo hiểm gián đoạn kinh doanh: chỉ phát sinh bồi thường khi có Thiệt hại vật chất (physical loss or damage) do rủi ro được bảo hiểm gây ra đối với tài sản được bảo hiểm dẫn đến làm gián đoạn kinh doanh. Vì vậy, gián đoạn chuỗi cung ứng đơn thuần (ví dụ: nhà cung cấp không giao hàng do chiến sự) sẽ không được bồi thường do không phải là thiệt hại vật chất.
Một số đơn có áp dụng điều khoản mở rộng do gián đoạn của nhà cung cấp (Suppliers’ and Customers’ Premises) thì có thể bồi thường gián đoạn kinh doanh do nhà cung cấp bị tổn thất vật chất do rủi ro được bảo hiểm. Ví dụ: Nhà cung cấp nguyên vật liệu bị cháy dẫn đến không thể cung cấp nguyên vật liệu cho khách hàng dẫn tới gián đoạn kinh doanh thì vẫn được bồi thường.
Tuy nhiên, chiến tranh không phải là rủi ro được bảo hiểm nên khi nhà cung cấp bị tổn thất/thiệt hại do chiến tranh dẫn đến gián đoạn đơn hàng cũng sẽ không được bồi thường.
Nếu tổn thất phát sinh từ hành vi khủng bố hoặc tấn công bằng UAV tại khu vực Trung Đông, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ phân định trách nhiệm giữa bảo hiểm tài sản, bảo hiểm hàng hải và bảo hiểm rủi ro chiến tranh như thế nào?
Đây là vấn đề phức tạp và rộng. Tuy nhiên, về nguyên tắc, cần xác định rõ bản chất của rủi ro. Khủng bố và chiến tranh là hai khái niệm khác nhau. Tấn công bằng UAV trong bối cảnh xung đột vũ trang xuyên biên giới thường được coi là hành động chiến tranh.
Đối với đơn bảo hiểm Tài sản chuẩn có thể mở rộng cho điều khoản SRCC, khủng bố - nhưng không mở rộng cho rủi ro chiến tranh.
Đơn bảo hiểm Hàng hải chuẩn cũng không bảo hiểm cho rủi ro chiến tranh.
Bảo hiểm chiến tranh có thể được mua riêng theo đơn bảo hiểm Chiến tranh cùng với đơn bảo hiểm Hàng hải nhưng chỉ khi hàng vẫn còn ở trên tàu/phương tiện vận chuyển, hoặc các điều kiện về thông báo đối với đơn bảo hiểm tàu.
Các nhà tái bảo hiểm quốc tế sẽ điều chỉnh hạn mức nhận tái và điều khoản hợp đồng ra sao khi rủi ro địa chính trị tại Trung Đông gia tăng, và điều này ảnh hưởng thế nào đến thị trường bảo hiểm Việt Nam?
Các hợp đồng tái bảo hiểm của PTI đều loại trừ rủi ro chiến tranh, hiện tại nhà tái chưa đưa ra các điều chỉnh hạn mức nhận tái và điều khoản áp dụng giữa kỳ cho các hợp đồng tái đã ký kết hợp đồng.
Đối với bảo hiểm du lịch, doanh nghiệp bảo hiểm có áp dụng điều khoản loại trừ chiến tranh hoặc từ chối bồi thường đối với các sự kiện phát sinh sau thời điểm cảnh báo hay không?
Các doanh nghiệp đều áp dụng điều khoản loại trừ tuyệt đối đối với các tổn thất phát sinh từ chiến tranh. Về việc từ chối bồi thường sau thời điểm có cảnh báo: Doanh nghiệp bảo hiểm có quyền từ chối bồi thường hoặc không chịu trách nhiệm trong các trường hợp sau:
Hành động cố ý: Nếu một khu vực đã có cảnh báo nguy hiểm mà du khách vẫn tự ý đi vào, hành động này có thể bị xem xét là cố ý tiếp cận rủi ro.
Cảnh báo từ cơ quan có thẩm quyền: sẽ không chi trả nếu sự kiện đã xảy ra hoặc được thông báo rộng rãi trên các phương tiện truyền thông trước khi khách hàng mua bảo hiểm hoặc đặt chuyến đi.
Nếu du khách buộc phải hủy chuyến do đóng cửa không phận hoặc hủy chuyến bay liên quan đến các khu vực như Eo biển Hormuz, bảo hiểm du lịch có chi trả chi phí hủy chuyến và thay đổi hành trình không, và mức giới hạn là bao nhiêu? Trường hợp du khách bị thương do hành vi khủng bố hoặc tấn công vũ trang tại điểm đến, phạm vi chi trả giữa quyền lợi y tế khẩn cấp và điều khoản loại trừ chiến tranh được phân định như thế nào?
Đối với bảo hiểm du lịch quốc tế, câu trả lời ngắn gọn là: Hầu hết các đơn bảo hiểm chuẩn sẽ KHÔNG chi trả cho các quyền lợi hoãn/hủy chuyến bay nếu nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp là do chiến tranh. Trường hợp du khách bị thiệt hại tài sản cá nhân hoặc thương tật do hành động khủng bố thì vẫn được chi trả do các đơn bảo hiểm du lịch quốc tế có mở rộng bảo hiểm cho phạm vi này. Mức chi trả tùy vào quyền lợi của đơn bảo hiểm và mức độ thương tật/ thiệt hại thực tế.
Trong trường hợp cần sơ tán khẩn cấp khỏi vùng chiến sự, bảo hiểm du lịch có bao gồm chi phí hồi hương, vận chuyển y tế hoặc hỗ trợ khẩn cấp 24/7 hay không, và doanh nghiệp bảo hiểm phối hợp với các đơn vị cứu trợ quốc tế ra sao?
Bảo hiểm du lịch quốc tế chỉ chi trả chi phí hồi hương và vận chuyển y tế khẩn cấp nếu lý do phải thực hiện các hoạt động đó phát sinh từ rủi ro được bảo hiểm/nói dễ hiểu là Sơ tán y tế. Các hoạt động sơ tán vì lý do an ninh hay chính trị đều không thuộc phạm vi bảo hiểm của đơn du lịch quốc tế thông thường.
Nếu du khách cần sơ tán vì lý do an ninh hay chính trị, cần chủ động liên hệ với Đại sứ quán/ các cơ quan đại diện chính phủ để được hỗ trợ.
