Không phải tài sản nào cũng sẵn sàng lên blockchain
Tại Vietnam RWA Summit 2026, thay vì bàn nhiều về khả năng token hóa mọi loại tài sản, các diễn giả đều tập trung vào một câu hỏi khác: đâu là những tài sản nên được đưa lên blockchain đầu tiên để thị trường có thể vận hành hiệu quả và thu hút dòng vốn?
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, Giám đốc Thị trường Việt Nam, Công ty Công nghệ Tài chính Republic, giá trị của RWA không nằm chủ yếu ở việc chia nhỏ một tài sản để bán cho nhiều người, mà ở khả năng mở rộng quyền tiếp cận những nhóm tài sản trước đây chỉ dành cho tổ chức hoặc nhà đầu tư có quy mô vốn lớn.
Theo bà Quỳnh, chính khả năng dân chủ hóa cơ hội đầu tư mới là lợi thế nổi bật của RWA. Tuy nhiên, nếu muốn sản phẩm tiếp cận được dòng vốn quốc tế, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng các quy định của Việt Nam mà còn phải tuân thủ những chuẩn mực của thị trường mà mình hướng tới. Điều đó đồng nghĩa, việc thiết kế sản phẩm cần được chuẩn bị ngay từ đầu, từ cấu trúc pháp lý, cơ chế quản trị đến tiêu chuẩn công bố thông tin, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố công nghệ.
Nhưng lựa chọn đúng tài sản mới chỉ là bước khởi đầu. Để tài sản có thể giao dịch và tạo thanh khoản, thị trường còn phải giải quyết hàng loạt vấn đề liên quan đến quyền sở hữu và cơ chế chuyển đổi giữa token với tài sản cơ sở. Ông Hoàng Việt Anh, Thành viên HĐQT CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Sacom (SCEX) nhận định, trước khi phát hành sản phẩm, cần tiếp tục làm rõ cách xử lý tài sản cơ sở, quyền lợi của nhà đầu tư và khả năng chuyển đổi giữa token với tài sản đứng phía sau.
Ông Việt Anh cho rằng, riêng đối với bất động sản, việc token hóa còn đặt ra nhiều câu hỏi như quyền sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, đồng tiền sử dụng khi huy động vốn quốc tế hay cơ chế quy đổi giữa token và tài sản gốc. Chỉ khi những vấn đề này được làm rõ, khả năng chia nhỏ tài sản mới có thể chuyển hóa thành thanh khoản thực sự.
 |
Các đại biểu tham dự Hội nghị |
Nếu Republic và SCEX nhìn bài toán từ góc độ cấu trúc sản phẩm thì ở tầng phân phối, ông Đỗ Hữu Hưng, Phó chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), CEO Accesstrade, lại cho rằng, thị trường cần tuân thủ nguyên tắc “Product First”. Thay vì cố gắng token hóa thật nhiều loại tài sản, thị trường nên bắt đầu từ những tài sản đã tạo ra giá trị và dòng tiền, có tính thanh khoản, minh bạch và được nhà đầu tư chấp nhận.
“Đưa sản phẩm đến đúng đối tượng còn quan trọng hơn mở rộng số lượng người tiếp cận”, ông Hưng nhấn mạnh.
Những góc nhìn trên cho thấy, điều kiện đầu tiên để RWA phát triển không phải là token hóa được bao nhiêu tài sản, mà là lựa chọn được những tài sản đủ chất lượng, có dòng tiền, quyền sở hữu rõ ràng và khả năng tạo giá trị thực cho nhà đầu tư. Chỉ khi nền móng này được xây dựng vững chắc, blockchain mới phát huy được vai trò là công nghệ kết nối tài sản với dòng vốn, thay vì chỉ tạo thêm một lớp số hóa trên những tài sản chưa sẵn sàng.
Hạ tầng phải kết nối được với thị trường
Nếu tài sản là “nguyên liệu” của thị trường RWA thì blockchain mới chỉ là một phần của hạ tầng. Để một tài sản được phát hành, giao dịch, lưu ký và chuyển nhượng trên môi trường số, phía sau còn cần cả một hệ thống gồm định danh số, ví, lưu ký, thanh toán, truy xuất dữ liệu và khả năng kết nối với các định chế tài chính hiện hữu. Chỉ khi những cấu phần này hoạt động đồng bộ, tài sản được mã hóa mới có thể lưu chuyển giữa các nhà đầu tư và thu hút dòng vốn.
Theo TS. Đỗ Văn Thuật, Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain, Công ty 1Matrix, nếu hướng tới một hạ tầng blockchain quy mô quốc gia, Việt Nam cần giải quyết đồng thời bốn yêu cầu: chủ quyền dữ liệu, an toàn, khả năng xác thực và tính minh bạch. Thay vì xây dựng một blockchain duy nhất cho mọi mục đích, hạ tầng dùng chung nên được thiết kế theo kiến trúc đa chuỗi (multi-chain), có khả năng kết nối với các mạng blockchain công khai cũng như các hệ sinh thái quốc tế. Điều này không chỉ giúp bảo đảm yêu cầu quản lý dữ liệu trong nước mà còn tạo điều kiện để các dịch vụ và tài sản số của Việt Nam có thể tham gia vào thị trường toàn cầu.
“Trên nền tảng đó, những ứng dụng như truy xuất nguồn gốc hàng hóa và định danh số có thể được triển khai sớm. Đây là hai cấu phần quan trọng để nâng cao tính minh bạch của tài sản, đồng thời tạo nền móng cho các sản phẩm RWA phát triển trong tương lai”, ông Thuật nhận định.
 |
Nếu 1Matrix tiếp cận từ góc độ hạ tầng quốc gia thì Scott Lee, Giám đốc Quốc gia Hàn Quốc của Solana Foundation, lại nhìn thị trường từ góc độ các tổ chức tài chính. Trong giai đoạn đầu, các ngân hàng và định chế tài chính không nhất thiết phải triển khai ngay trên blockchain công khai mà có thể bắt đầu với blockchain được cấp quyền (permissioned blockchain). Mục tiêu nhằm đáp ứng các yêu cầu về quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và tuân thủ, sau đó từng bước mở rộng kết nối với các mạng blockchain công khai khi khuôn khổ pháp lý và hạ tầng kỹ thuật hoàn thiện hơn.
“Cách tiếp cận này giúp các tổ chức tài chính vừa kiểm soát được rủi ro, vừa không đánh mất khả năng kết nối với hệ sinh thái blockchain toàn cầu”, ông Scott Lee nói.
Ông Jeffrey Tchui, Giám đốc Điều hành, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hashgraph chia sẻ góc nhìn từ việc xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế, cơ chế sandbox và khả năng tương tác giữa các mạng blockchain sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài.
“Nếu mỗi nền tảng phát triển theo một tiêu chuẩn riêng, tài sản sẽ khó lưu chuyển giữa các hệ thống, làm giảm hiệu quả huy động vốn. Ngược lại, khả năng tương tác giữa các mạng lưới sẽ giúp mở rộng quy mô thị trường, đồng thời tạo điều kiện để các nhà đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái RWA tại Việt Nam”, ông Jeffrey Tchui nhận định.
Có thể nói, điều quyết định sự phát triển của thị trường không nằm ở việc lựa chọn blockchain nào, mà ở khả năng kết nối tài sản, dữ liệu, dòng tiền và các dịch vụ tài chính trên cùng một kiến trúc mở, an toàn và có khả năng tương tác. Chỉ khi những “mắt xích” được liên thông, RWA mới có thể vượt ra khỏi phạm vi của những dự án đơn lẻ để hình thành một thị trường thực sự.
Con người quyết định tốc độ của thị trường
Thực tế cho thấy, công nghệ blockchain có thể được chuyển giao, nền tảng kỹ thuật có thể được đầu tư trong thời gian tương đối ngắn nhưng để hình thành một thị trường tài sản số, điều cần hơn là đội ngũ có khả năng kết nối công nghệ với pháp lý, tài chính và mô hình kinh doanh. Theo PGS.TS. Trần Mạnh Huy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, việc đào tạo sẽ khó tạo ra giá trị nếu thiếu một môi trường pháp lý đủ rõ để người học có thể đưa kiến thức vào thực tiễn.
“Nếu những kiến thức và mô hình sinh viên được học chưa có cơ sở triển khai trong thực tế thì khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động sẽ tiếp tục tồn tại”, ông Huy nêu quan điểm.
Theo ông Huy, tốc độ thay đổi của công nghệ đang nhanh hơn nhiều so với khả năng cập nhật của chương trình đào tạo. Vì vậy, nhà trường cần tăng cường phối hợp với doanh nghiệp trong thiết kế chương trình, cập nhật giáo trình và đưa các chuyên gia thực tiễn tham gia giảng dạy. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cũng cần tháo gỡ những ràng buộc hiện nay về tiêu chuẩn giảng viên và cơ chế hợp tác giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp.
 |
Đại diện chuyên gia, nhà trường và doanh nghiệp tại phiên “Kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế số”. |
Ở góc độ đào tạo, PGS.TS. Vũ Quốc Chiến, Phó trưởng khoa Luật, Trường Đại học Ngoại thương, cho rằng, blockchain không tạo ra nhu cầu về một ngành học hoàn toàn mới, mà đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành. Người học vẫn cần có nền tảng chuyên môn cốt lõi, sau đó mở rộng kiến thức sang các lĩnh vực liên quan như công nghệ, kinh tế và pháp luật. Điều quan trọng không phải là bổ sung thêm vài học phần về blockchain hay trí tuệ nhân tạo, mà là thay đổi phương pháp đào tạo từ truyền đạt kiến thức sang rèn luyện năng lực nhận diện và giải quyết vấn đề trong môi trường số.
"Trong bối cảnh công nghệ, kinh tế và pháp luật ngày càng gắn chặt với nhau, thị trường cần những người có khả năng kết nối các lĩnh vực, thay vì chỉ am hiểu một chuyên môn riêng lẻ", ông Chiến nhận định.
Quan điểm này cũng cho thấy, nguồn nhân lực cho RWA sẽ không chỉ là kỹ sư blockchain hay lập trình viên hợp đồng thông minh, mà còn là luật sư, chuyên gia tài chính, chuyên gia quản trị rủi ro và những người có khả năng thiết kế sản phẩm đáp ứng đồng thời yêu cầu của thị trường và cơ quan quản lý.
Từ góc nhìn công nghệ, ThS. Phạm Văn Hưởng, Chủ nhiệm Khoa Công nghệ Thông tin, Học viện Kỹ thuật mật mã cho rằng, việc đào tạo nên bắt đầu từ các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, sau đó mở rộng sang khai thác, ứng dụng, cải tiến và từng bước làm chủ công nghệ lõi. Với blockchain, quá trình này cần gắn với các lĩnh vực như mật mã, an toàn thông tin, truy vết, kiến trúc đa chuỗi và những hướng nghiên cứu mới như mật mã hậu lượng tử.
Ông Hưởng nói: “Khi đó, người học không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn đủ năng lực đánh giá rủi ro, thiết kế giải pháp và bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ thống”.
Một chiếc máy bay không thể cất cánh nếu chỉ có động cơ mạnh. Thị trường RWA cũng vậy. Blockchain có thể là động cơ của đổi mới, nhưng để thị trường thực sự cất cánh còn cần những “đường băng” được chuẩn bị kỹ lưỡng - từ tài sản đủ chuẩn, hạ tầng kết nối đến đội ngũ đủ năng lực vận hành.
