Đỉnh không còn là khoảnh khắc
Nếu nhìn lại các chu kỳ trước, từ giai đoạn 2007, 2018 đến 2021, “đỉnh” thường được gắn với một khoảnh khắc rất rõ ràng: dòng tiền hưng phấn, định giá bị đẩy lên nhanh, rồi sau đó là một cú điều chỉnh mạnh. Khi đó, đỉnh là điểm kết thúc của một chu kỳ tăng nóng. Tuy nhiên, quan sát diễn biến thị trường trong năm 2025 và những phiên đầu năm 2026 cho thấy, bối cảnh hiện tại đã có nhiều điểm khác biệt.
Thị trường không còn tăng tốc theo kiểu “nước lên thuyền lên”, mà phân hóa rõ nét theo nhóm ngành, theo chất lượng doanh nghiệp và theo khẩu vị rủi ro của từng dòng tiền. Bằng chứng là dù VN-Index tăng hơn 40% trong năm 2025, cơ hội đầu tư lại không được phân bổ đồng đều. “Đỉnh” trong chu kỳ này mang dáng dấp của một quá trình định giá lại kéo dài, thay vì một khoảnh khắc bùng nổ cảm xúc.
Những mốc điểm từng khiến nhà đầu tư thăng hoa hay tổn thương vẫn còn đó, in đậm trong tâm lý giao dịch. Với nhiều người, ngưỡng 1.300 điểm hay 1.400 điểm từng là đích đến mơ ước của VN-Index. Thế nhưng hiện nay, việc chỉ số lần lượt chinh phục 1.500 điểm, rồi tiến sát 1.900 điểm, thậm chí cao hơn nữa, dù vẫn có ý nghĩa, nhưng không còn quan trọng bằng việc cổ phiếu trong danh mục có thực sự tăng trưởng hay không.
Một nghịch lý đáng chú ý là trong khi VN-Index tiến gần các vùng cao lịch sử, không ít cổ phiếu, kể cả những doanh nghiệp đầu ngành, vẫn đang giao dịch ở mức định giá không quá đắt so với tiềm năng trung và dài hạn. Điều này phản ánh một sự dịch chuyển quan trọng của thị trường: đỉnh của chỉ số không còn đồng nghĩa với đỉnh của toàn bộ thị trường. Cơ hội không nằm ở việc dự báo chính xác điểm số, mà ở khả năng nhận diện những doanh nghiệp có thể tăng trưởng xuyên chu kỳ.
Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, quỹ đầu tư đang quản lý khối tài sản lớn nhất thị trường với hơn 128.000 tỷ đồng nhận định, thị trường chứng khoán Việt Nam đang cho thấy sức bật nội tại rõ nét và từng bước khẳng định lại vị thế trong khu vực. Điều quan trọng không chỉ nằm ở nhịp tăng của chỉ số, mà ở sự thay đổi trong cấu trúc dòng tiền, khi câu chuyện nâng hạng thị trường và sự tham gia ngày càng sâu của nhà đầu tư tổ chức đang định hình thị trường theo hướng dài hạn hơn.
Dragon Capital hiện theo dõi khoảng 80 doanh nghiệp hàng đầu, chiếm phần lớn vốn hóa toàn thị trường. Bức tranh mà quỹ này ghi nhận là sự phục hồi có chiều sâu: lợi nhuận sau thuế cải thiện đều qua từng quý trong năm 2025. Đáng chú ý, đà phục hồi không chỉ tập trung ở nhóm doanh nghiệp lớn, mà đã lan sang cả khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, đi kèm với biên lợi nhuận ròng được cải thiện và hoạt động đầu tư tài sản cố định bắt đầu tăng trở lại.
Dự báo từ nhiều chuyên gia cho thấy mức độ đồng thuận khá cao về xu hướng tăng trung và dài hạn của VN-Index, dù mức độ lạc quan và khung thời gian có sự khác biệt. MBS duy trì quan điểm tích cực, dựa trên hiệu ứng “tin tốt đầu năm” và khả năng thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng sau kỳ rà soát vào tháng 3.
Câu hỏi lớn nhất không còn là VN-Index sẽ đạt bao nhiêu điểm, mà là thị trường sẽ tăng trưởng theo cách nào.
Về bức tranh kinh doanh, nếu loại trừ các khoản lợi nhuận bất thường không đến từ hoạt động cốt lõi, MBS ước tính, lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng 20-21% trong năm 2025 và lần lượt 17,4% và 15,4% trong các năm 2026-2027. Trên cơ sở đó, MBS dự báo, VN-Index trong kịch bản cơ sở vận động quanh ngưỡng 1.900 điểm, tương ứng mức P/E dự phóng khoảng 13,5-14 lần.
Ở kịch bản tích cực hơn, ACBS xây dựng kịch bản cơ sở cho VN-Index năm 2026 ở mức 2.040 điểm. Danh mục chiến lược của ACBS ưu tiên các cổ phiếu dẫn đầu trong các ngành ngân hàng, bán lẻ, bất động sản dân dụng và đầu tư công - những nhóm đáp ứng đồng thời các tiêu chí: tăng trưởng bền vững của hoạt động cốt lõi; hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng; nền định giá hấp dẫn và khả năng gia tăng định giá thông qua các sự kiện IPO công ty con; đồng thời tiếp tục được hỗ trợ trong chu kỳ 5 năm tới nhờ đẩy mạnh đầu tư công.
SSI cũng duy trì quan điểm tích cực, với kỳ vọng VN-Index đạt 1.920 điểm trong kịch bản cơ sở và 2.120 điểm trong kịch bản tích cực nhất năm 2026.
Trên nền triển vọng tăng trưởng EPS 15,7% và mặt bằng định giá được đánh giá là hợp lý, KBSV dự báo, VN-Index cuối năm 2026 có thể đạt 2.040 điểm.
Điểm chung của các kịch bản này là nhận định “đỉnh” của VN-Index trong chu kỳ 2026 không còn mang ý nghĩa tuyệt đối về mặt điểm số. Thay vào đó, thị trường có thể hình thành chuỗi các đỉnh nhỏ kế tiếp, phản ánh quá trình đi lên mang tính tích lũy và chọn lọc hơn.
Từ tâm thế “đoán đỉnh” sang tư duy “đi cùng chu kỳ”
Một điểm đáng chú ý trong chu kỳ hiện tại là sự tham gia ngày càng rõ nét của dòng vốn tổ chức và các nhà đầu tư dài hạn. Nhóm này không đặt trọng tâm vào việc dự báo đỉnh - đáy ngắn hạn, mà tập trung vào xu hướng lợi nhuận, chu kỳ ngành và năng lực quản trị của doanh nghiệp.
Chính sự thay đổi đó khiến thị trường trở nên “ít kịch tính” hơn, nhưng bền bỉ hơn. Đỉnh, nếu xuất hiện, sẽ không phải là điểm kết thúc của câu chuyện, mà chỉ là một dấu mốc trong hành trình dài hơn của thị trường vốn Việt Nam - hành trình gắn với nâng hạng, cải cách thể chế và vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân.
Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam trong ngắn hạn có thể xuất hiện những nhịp điều chỉnh sau một chu kỳ tăng mạnh. Tuy nhiên, với nền tảng vĩ mô ổn định, lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng hai con số và cơ hội mở ra ở nhiều nhóm ngành, triển vọng trung và dài hạn vẫn rất tích cực. Dù vậy, các rủi ro như lạm phát hay sự chậm lại của xuất khẩu vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.
“Nhìn lại toàn bộ chặng đường đã qua, VN-Index không chỉ là một đường biểu diễn điểm số, mà là tấm gương phản chiếu tâm lý, kỳ vọng và niềm tin của nhà đầu tư trước các biến động trong và ngoài nước. Cú sốc thuế quan đại diện cho những rủi ro ngoại sinh khó lường, trong khi các đỉnh cao mới phản ánh khát vọng tăng trưởng và niềm tin vào triển vọng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam”, bà Nga chia sẻ.
Ở thời điểm hiện tại, câu hỏi lớn nhất không còn là VN-Index sẽ đạt bao nhiêu điểm, mà là thị trường sẽ tăng trưởng theo cách nào. Sau những bài học từ các nhịp “tăng sốc - giảm sâu”, kỳ vọng đang dần dịch chuyển từ việc chạy theo điểm số sang chú trọng hơn vào chất lượng tăng trưởng.
Một thị trường bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa dòng tiền ngắn hạn và dài hạn, giữa đòn bẩy và vốn tự có, giữa kỳ vọng và thực tế. Những yếu tố như nâng hạng thị trường, cải cách hạ tầng giao dịch, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết và tăng cường tính minh bạch sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xác lập những “đích mới” cho VN-Index.
Trong bối cảnh đó, năm 2026 không chỉ mở ra kỳ vọng về những mốc điểm cao hơn, mà còn là kỳ vọng về một thị trường chứng khoán Việt Nam trưởng thành hơn - nơi các cú sốc bên ngoài không còn dễ dàng làm chệch hướng xu thế dài hạn và nơi nhà đầu tư đủ bản lĩnh để đồng hành cùng thị trường trên một hành trình dài hơi. Tuy nhiên, “ngựa phi” không đồng nghĩa với tăng nóng mất kiểm soát. Khác với các chu kỳ bùng nổ ngắn hạn trong quá khứ, kỳ vọng đặt vào năm Bính Ngọ là một nhịp tăng có chiều sâu, nơi tốc độ đi kèm với sức bền. Các báo cáo chiến lược của nhiều công ty chứng khoán đều đồng thuận rằng, dư địa tăng của VN-Index trong năm 2026 vẫn còn, nhưng con đường đi lên sẽ đòi hỏi sự chọn lọc cao hơn, mức độ phân hóa rõ hơn và bản lĩnh lớn hơn từ phía nhà đầu tư.
