Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026 chính thức xóa bỏ thuế khoán, hàng triệu hộ kinh doanh chuyển sang mô hình kê khai và nộp thuế điện tử dựa trên doanh thu thực tế.
Tại Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế chủ trì, phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức chiều 12/3, các chuyên gia và nhà quản lý đã cùng đối thoại, giải đáp với hàng nghìn hộ kinh doanh (cả trực tiếp và trực tuyến) về cách thức kê khai, nộp thuế điện tử trước thềm kỳ kê khai thuế đầu tiên - quý I/2026 (chậm nhất vào ngày 30/4 tới).
Giúp hộ kinh doanh an tâm tuân thủ
Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Nguyễn Hồng Sâm, Tổng giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết, trong bối cảnh các kênh bán hàng đa nền tảng ngày càng mở rộng, điều mà cộng đồng hộ kinh doanh mong muốn không chỉ là các quy định pháp luật rõ ràng, mà còn là sự hướng dẫn kịp thời, sự đồng hành thực chất từ các cơ quan quản lý và các tổ chức hỗ trợ.
Với tinh thần đó, Hội thảo được tổ chức như một chương trình hướng dẫn thực tế, diễn đàn đối thoại chính sách cởi mở và thực chất, nhằm giúp hộ kinh doanh hiểu đúng quy định, chuẩn bị đầy đủ dữ liệu và thực hiện nghĩa vụ thuế một cách thuận lợi, minh bạch; qua đó, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, văn minh và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam.
"Thực hiện đúng việc kê khai thuế ngay từ đầu để giảm thiểu rủi ro, giảm chi phí tuân thủ và tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định lâu dài. Tuân thủ đúng không làm giảm cơ hội, mà mở rộng cánh cửa phát triển, với hiệu quả cao nhất cho hộ kinh doanh", ông Sâm nhấn mạnh.
Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Trong quá trình chuẩn bị cho sự chuyển đổi này, ngành thuế đã triển khai chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai vào cuối năm 2025, thông qua nhiều hội nghị tọa đàm, đối thoại trực tiếp với người nộp thuế trên phạm vi cả nước.
Ngành thuế xác định, việc triển khai chính sách đối với hộ kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc ban hành các quy định, mà cần phải được thực hiện bằng tinh thần đồng hành, hỗ trợ và hướng dẫn xuyên suốt để bà con từng bước làm quen, thực hiện đúng quy định một cách thuận lợi, ổn định và bền vững; qua đó tiếp nhận phản hồi để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách theo hướng phù hợp hơn với điều kiện hoạt động của người nộp thuế.
 |
Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành phát biểu tại Hội thảo |
Thay mặt ngành Thuế, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nhấn mạnh, cơ quan thuế luôn ưu tiên hỗ trợ để bà con thực hiện đúng quy định và hạn chế tối đa những sai sót. Trong giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt, mà là tập trung vào để hỗ trợ thực chất, để bà con có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.
Ngành thuế cũng cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử phục vụ hộ kinh doanh; đồng thời tiếp tục chuẩn hóa và đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn hỗ trợ.
"Cơ quan thuế sẽ cung cấp bộ tài liệu sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành riêng cho hộ theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện; đăng tải các clip hướng dẫn theo tình huống; xây dựng bộ câu hỏi đáp ngắn gọn, tài liệu cầm tay chỉ việc. Đồng thời, cập nhật thường xuyên thông tin trên các kênh chính thống để bà con dễ tra cứu, dễ đối chiếu và dễ thực hiện", ông Thành thông tin.
Đại diện cho doanh nghiệp công nghệ đồng hành cùng cơ quan quản lý trong triển khai chính sách thuế, ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo chia sẻ, nền kinh tế số của Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển thần tốc, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
 |
Ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo |
Việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế không đơn giản chỉ là góc nhìn về quản lý nhà nước mà đây là chìa khoá rất then chốt để cùng nhau xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững.
Dẫn Nghị định 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ và các hướng dẫn chi tiết trong Thông tư số 18/2026/TT-BTC, đại diện Sapo nhấn mạnh đây là bước tiến quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, là động lực để giúp minh bạch hoá và thúc đẩy môi trường kinh doanh phát triển một cách bền vững trong kỷ nguyên số.
Doanh nghiệp cam kết bằng nỗ lực cao nhất, bằng nguồn lực tốt nhất của mình, đồng hành cùng Chính phủ, cùng ngành thuế, mang lại giải pháp hiệu quả cho hộ kinh doanh, các nhà bán hàng, cho các doanh nghiệp.
Tại Phiên 1 của Hội thảo với chủ đề "An tâm tuân thủ", bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính chia sẻ và làm rõ những nội dung mới của Nghị định 68 của Chính phủ và Thông tư 152 của Bộ Tài chính vừa mới ban hành về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh.
Bà Lê Thị Chinh nhấn mạnh một số lưu ý trong kỳ kê khai đầu tiên để hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh có thể tuân thủ một cách dễ dàng và thuận lợi nhất. Trường hợp khai thuế theo tháng, hồ sơ khai thuế của các tháng 1, 2 và 3 năm 2026 thì thực hiện chậm nhất là ngày 30/4/2026. Đây là việc lùi thời hạn để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh có thể trải nghiệm rồi nghiên cứu và thực hiện dễ dàng và thuận lợi theo hạn mới.
 |
Bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính - Ảnh: M.Minh |
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ 2025 trở về trước đã xác định doanh thu, mức thuế khoán, bao gồm cả trường hợp hộ, cá nhân có thay đổi quy mô mà theo Thông tư 40 nói rõ là thay đổi 50% theo quy định của Luật Quản lý thuế số 38, nếu chuyển sang thực hiện khai thuế từ mùng 1/1/2026 thì cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước và không xử phạt vi phạm hành chính đối với nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp phát hiện có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp với những hoạt động quá khứ.
Trường hợp đã khai thuế, nộp thuế theo hướng dẫn tại Thông tư 40 thì không phải điều chỉnh lại. Trường hợp chưa khai thuế sẽ thực hiện kê khai theo quy định, thủ tục mới tại Thông tư 152 và không bị xử phạt.
Bà Chinh cũng cho biết cơ quan thuế đã xây dựng và kịp thời ban hành sổ tay hỗ trợ hộ kinh doanh. Cuốn sổ được biên soạn dễ hiểu và tập trung vào những nội dung thiết thực, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh trong thực tế và bao gồm 10 đề mục theo các nội dung của thực hiện nghĩa vụ thuế, từ đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử hay nhiệm vụ lưu giữ hồ sơ, chứng từ hoàn thuế… Mỗi nội dung được trình bày một đề mục, rất dễ dàng tra cứu.
Tỷ lệ thuế không cao hơn, không truy thu thuế năm cũ
Trình bày tham luận với chủ đề "Tháo gỡ vướng mắc thực tiễn đối với hộ kinh doanh đa kênh", Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), bà Nguyễn Thị Cúc khẳng định, việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không hề làm tăng thuế.
"Nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỷ lệ hay theo thu nhập tính thuế theo tỷ lệ thì cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay đang thực hiện, không cao hơn và không có thay đổi gì. Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng", bà Cúc nói.
 |
Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), bà Nguyễn Thị Cúc khẳng định chính sách thuế mới không làm tăng mức thu - Ảnh: M. Minh |
Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng; hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế đồng nào. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng.
Thứ hai, khi chuyển từ hộ khoán sang kê khai, nhiều hộ còn băn khoăn. Tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu của kỷ nguyên số, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới. Tại Nhật Bản, dù chỉ mua một hộp tăm giá 10 yên cũng có hóa đơn đầy đủ. Đó là điều rất bình thường. Khi có hóa đơn, chính các hộ kinh doanh cũng được hưởng lợi bởi vì có hóa đơn, chứng từ rõ ràng sẽ giúp họ yên tâm hơn, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác.
Ngoài ra, bà Cúc nhấn mạnh về các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, Điều 200, nếu cố tình trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên thì có thể bị phạt tù đến 7 năm, chưa kể các hình thức xử phạt tiền. Bên cạnh đó, theo Nghị định 49, cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên còn có thể bị cấm xuất cảnh. Đây là những rủi ro rất lớn.
Trong khi đó, theo bà, với hình thức thuế khoán, nếu doanh thu tăng trên 50% mà không kịp điều chỉnh thì có thể bị xem là hành vi trốn thuế. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp – tự chịu trách nhiệm, các hộ sẽ chủ động hơn. Việc nộp thuế hiện nay có thể thực hiện qua nhiều nền tảng như eTax Mobile, cổng thông tin điện tử…, hoạt động 24/24, rất thuận tiện.
Chủ tịch Hội Tư vấn thuế nhấn mạnh, các hộ kinh doanh cần nhận thức rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. Khi Đảng, Nhà nước và cơ quan thuế hỗ trợ, thì mỗi người cũng phải xây dựng văn hóa kinh doanh trung thực, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, ;làm giàu chính đáng.
"Mong các cơ quan thuế và các ngành liên quan phối hợp chặt chẽ để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, giúp quá trình chuyển đổi này thực sự đi vào cuộc sống", bà Cúc nói.
