PGS. TS Nguyễn Đình Tài - Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TƯ (CIEM) về tín hiệu phát triển ổn định TTCKVN.
Tăng hàng chất lượng
Khi đặt vấn đề tăng nguồn hàng chất lượng cho TTCK, TS Lê Hải Mơ - Viện Khoa học Tài chính cho rằng vấn đề lớn nhất là CPH các DNNN. "Sự phát triển của TTCKVN hiện nay cũng như tốc độ, quy mô phát triển trong 5-10 năm tới trực tiếp phụ thuộc vào chủ trương và chiến lược CPH DNNN trên thực tế" - ông Mơ nói.
Sự tụt hậu về CPH là nguyên nhân sâu sa, trực tiếp giải thích tại sao đến bây giờ TTCKVN vẫn nghèo nàn về hàng hoá, đang đánh mất dần đi sự hấp dẫn NĐT. Thị trường niêm yết VN hiện chỉ có hơn 300 Cty và CCQ nhưng chỉ có hơn 10 DN có tổng mức vốn hóa khoảng 500 triệu USD. Các mã CP nhỏ còn lại đã được NĐT "đào xới" nhiều trong thời gian qua và đã tỏ ra nhàm chán khi thiếu sự lựa chọn.
"Việc dừng, dãn tiến độ IPO DNNN trong năm 2007 và 2008 khi TTCK có dấu hiệu suy giảm tưởng như có thể chặn được đà suy giảm nhưng thực tế hoàn toàn không phải như vậy. Ngoài việc làm chậm tốc độ phát triển, mở rộng quy mô thị trường, quyết sách này còn làm chậm cuộc cải cách then chốt "đổi mới và nâng cao căn bản hiệu quả kinh doanh của khu vực DNNN" - TS Mơ bày tỏ.
Khi mở cửa thị trường, CK sẽ không còn là cuộc chơi của dân nghiệp dư. TS Lê Hải Mơ nói: "Nếu có tầm nhìn hạn hẹp, đứng trên lợi ích cục bộ lo sợ nếu đưa thêm hàng vào TTCK sẽ làm CK giảm điểm từ đó chần chừ, kìm hãm tiến trình CPH và IPO thì có thể khẳng định TTCKVN sẽ đi vào ngõ cụt, bế tắc và tự làm mất tính hấp dẫn. NĐT sẽ xa rời thị trường. Chúng ta không phủ nhận ảnh hưởng của các tác nhân khác, song cần khẳng định muốn TTCK phát triển phải có hàng hóa dồi dào, chất lượng cao và hấp dẫn".
TSKH Nguyễn Thị Hiền đồng tình: "Các tập đoàn và TCty NN hiện chiếm tới 40% GDP nhưng phần lớn chưa niêm yết CP trên TTCK. Tiếp tục CPH các DNNN, đặc biệt là DN lớn, kinh doanh có hiệu quả sẽ lấy lại uy tín cho thị trường vốn quan trọng này".
Hỗ trợ nhà đầu tư tham gia thị trường
PGS. TS Ngô Trí Long - Học viện Tài chính, đánh giá rằng hiện TTCKVN vẫn chưa đủ độ lớn và độ mạnh. Hiện nay, số lượng tài khoản CK chỉ dừng ở con số hơn 300.000. Nhưng thực tế, giao dịch chỉ 50% con số trên. "Tối thiểu phải đạt mức 2% dân số tham gia mới tải hết dung lượng thị trường" - ông Long nói.
Bên cạnh đó, bình quân lượng giao dịch mỗi phiên chỉ đạt khoảng 1.000 tỉ đồng (khi thị trường sôi động), quá nhỏ nếu so với mức vốn hóa toàn thị trường là 500.000 tỉ đồng. Vì vậy, theo PGS. TS Ngô Trí Long, cơ quan quản lý Nhà nước cần có chính sách theo hướng khuyến khích NĐT tham gia thị trường hơn là tính đến chuyện xiết chặt và thu hoạch.
Đối với thuế TNCN, ngoài vai trò điều tiết thu nhập cũng phải tính tới vai trò đòn bẩy kinh tế. Chính phủ có thể xem xét lùi thời hạn áp dụng thuế TNCN đối với lợi nhuận từ đầu tư CK và có lộ trình ưu đãi thuế để khuyến khích NĐT.
"Hầu hết NĐT ở lại với thị trường thời điểm này đều đang thua lỗ. Trong lúc khó khăn, không ai san sẻ sẽ làm NĐT không còn hứng thú. Vì vậy, thị trường kém thanh khoản, khó thêm hàng hóa do CPH chậm, DN lớn ngại lên sàn vì sợ giá CP không được như mong muốn. Đó là vòng luẩn quẩn" - ông Long nói.
PGS. TS Nguyễn Đình Tài - CIEM đặt vấn đề bảo vệ các NĐT trong cơn bĩ cực. Ông cho biết, các DN trong nước sử dụng TTCK để tăng vốn hơn là để tăng cường quản trị kinh doanh. Trong đó, việc kém công khai làm ảnh hưởng đến lòng tin NĐT. Biểu hiện là cổ đông không được nhận đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin cơ bản về Cty (thông tin "cứng" về quá khứ cũng như thông tin "mềm" dự tính tương lai).
Hiện thời, NĐT chỉ có thể dựa trên ba nguồn: Bản cáo bạch, các BCTC và các tin đồn. Do vậy, một trong những biện pháp quan trọng bậc nhất là quy định kiểm toán độc lập đối với tất cả các Cty tham gia cũng như chuẩn bị tham gia TTCK (hiện nay, việc kiểm toán các CTCP mới chỉ bắt buộc thực hiện khi Cty chào bán ra công chúng). Bởi hiện nay, nhiều DN sử dụng nghiệp vụ kế toán chuyển hoặc treo lỗ làm BCTC bị ảo. Ngoài ra, việc thành lập các tổ chức xếp hạng (VN bắt đầu xuất hiện một số tổ chức xếp hạng các CK blue-chip) sẽ giúp NĐT củng cố niềm tin.
