Sức ép lên lãi suất vẫn lớn
Trong báo cáo công bố mới đây, nhóm phân tích VNDirect kỳ vọng mặt bằng lãi suất hạ nhiệt rõ nét từ đầu năm 2027. Áp lực từ môi trường quốc tế khi đó được dự báo suy giảm, giúp Ngân hàng Nhà nước thuận lợi hơn trong việc điều hành chính sách tiền tệ.
Dự báo này thận trọng hơn cách đây một tháng - thời điểm Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) chưa ra quyết định nâng lãi suất điều hành thêm 25 điểm cơ bản. Nhóm phân tích VNDirect từng cho rằng mặt bằng lãi suất sẽ giảm dần từ quý IV/2026 khi hiệu quả của các giải pháp hỗ trợ thanh khoản thời gian qua thẩm thấu sâu hơn.
Còn theo ACBS, việc Fed tăng lãi suất trở lại đã làm thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Việt Nam, chủ yếu qua hai kênh là chênh lệch lãi suất USD - VND và tỷ giá. Tuy nhiên, công ty chứng khoán này cho rằng, diễn biến hiện tại chưa tạo áp lực phải thắt chặt chính sách tiền tệ trong nước.
Ngân hàng Techcombank cũng cho rằng, dư địa giảm lãi suất hiện nay không còn nhiều. Cơ sở cho nhận định này là: thứ nhất, lạm phát đang chịu áp lực tăng trở lại, bình quân 8 tháng đầu năm, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,45% so với cùng kỳ, lạm phát cơ bản ở mức 4,42%, xấp xỉ mục tiêu kiểm soát 4,5%; thứ hai, nhu cầu vốn tiếp tục ở mức cao để phục vụ các dự án hạ tầng, đầu tư quy mô lớn, buộc ngân hàng duy trì khả năng huy động, đáp ứng tăng trưởng tín dụng.
Thanh khoản hệ thống ngân hàng đang phát tín hiệu cải thiện rõ hơn khi Ngân hàng Nhà nước chủ động bơm vốn, huy động tiền gửi tăng tốc và dòng tiền ngân sách bắt đầu quay trở lại nền kinh tế. Tuy nhiên, áp lực lạm phát gia tăng cùng những bất định từ chính sách tiền tệ quốc tế khiến dư địa giảm thêm lãi suất trong những tháng cuối năm không còn nhiều. Các dự báo này cho thấy người gửi tiền có thể còn hưởng lãi suất hấp dẫn trong thời gian tới.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, trong tháng 8, lãi suất tiền gửi niêm yết cao nhất cho kỳ hạn từ 6 - 12 tháng là 8%/năm, kỳ hạn dài hơn 24 tháng lên 8,1%/năm, đều tăng 0,2%/năm so với tháng trước đó. Tuy nhiên, các giao dịch thực tế đang vượt xa biểu niêm yết công khai. Nhiều ngân hàng áp dụng chương trình cộng thêm lãi suất, đưa mức huy động phổ biến quanh 8,5 - 9,3%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, thậm chí cao hơn mức này.
Bên cạnh kênh tiết kiệm truyền thống, các nhà băng chấp nhận chi phí vốn cao hơn để huy động qua giấy tờ có giá, gồm chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu, với lãi suất dao động từ 8,7 - 10%/năm.
Các biện pháp hỗ trợ của nhà điều hành gồm thay đổi cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) và nới tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn dần phát huy hiệu quả, song các quy định mới có hiệu lực khoảng 2 tháng nên tác động giải phóng thanh khoản chưa phản ánh đầy đủ vào mặt bằng lãi suất.
Ngoài các yếu tố trong nước, biến số lớn nhất với lãi suất là chính sách tiền tệ của Fed. Mức độ ảnh hưởng sẽ tùy thuộc thông điệp của cơ quan này. Nếu Fed phát tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất nhiều lần vào cuối năm nay và đầu năm tới, áp lực lên tỷ giá, lãi suất ngắn hạn có thể gia tăng. Ngược lại, Fed giữ nguyên lãi suất hoặc tăng từng bước kèm thông điệp thận trọng, áp lực tỷ giá chỉ ở mức vừa phải. Khi đó, tác động lan tỏa tới lãi suất trong nước sẽ được hạn chế hơn.
Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore đánh giá, đợt tăng lãi suất của Fed hôm 16/9 đã tạo thêm áp lực lên Ngân hàng Nhà nước. Trong 6 tháng tới, ông Kin cho rằng, Fed còn hai đợt tăng lãi suất, dự kiến vào tháng 12/2026 và trong quý đầu 2027. Do đó, thách thức đối với nhà điều hành trong việc ổn định thanh khoản hệ thống và mặt bằng lãi suất ngày càng lớn, nhất là khi chênh lệch lãi suất USD và tiền đồng đang nới rộng.
Chưa tăng lãi suất điều hành
Tuy nhiên, theo ông Suan Teck Kin, dù sức ép ngày càng tăng, nhà điều hành nhiều khả năng duy trì lãi suất điều hành như hiện tại (lãi suất tái cấp vốn đã ở mức 4,5%/năm từ giữa năm 2023, còn trần lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng đến dưới 6 tháng là 4,75%/năm) trong phần còn lại của năm 2026 và kéo dài sang năm 2027.
Ông Suan Teck Kin cho rằng, công cụ phù hợp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam hiện nay là chính sách tài khóa, bao gồm đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, thay vì chủ yếu dựa vào chính sách tín dụng hoặc lãi suất. Nếu các cân đối vĩ mô thuận lợi, áp lực lãi suất có thể giảm dần. Ngược lại, nếu nhu cầu vốn tăng nhanh hơn khả năng huy động, áp lực lên mặt bằng lãi suất sẽ duy trì. Cơ quan điều hành nhiều khả năng sẽ tập trung đẩy mạnh các biện pháp can thiệp trên thị trường ngoại hối để duy trì sự ổn định của tỷ giá, đồng thời thực thi các biện pháp điều tiết thanh khoản và hỗ trợ truyền dẫn tín dụng có mục tiêu, thay vì thực hiện một chu kỳ cắt giảm sâu lãi suất.
Việc thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ không mang lại nhiều hiệu quả trong việc kiềm chế lạm phát do các yếu tố từ phía cung gây ra, trong khi dư địa nới lỏng cũng rất hạn chế khi lạm phát đang tiệm cận ngưỡng mục tiêu, tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động vốn và cán cân thương mại vẫn trong trạng thái thâm hụt. Theo ACBS, thay vì phải lập tức tăng lãi suất điều hành, trọng tâm của Ngân hàng Nhà nước là điều tiết thanh khoản và cải thiện khả năng đưa tín dụng vào nền kinh tế.
KBSV cũng chưa đưa ra kịch bản Ngân hàng Nhà nước sẽ tăng lãi suất điều hành sau quyết định mới nhất của Fed. Công ty chứng khoán này dự báo chỉ số DXY dao động trong vùng 98 - 103 điểm trong phần còn lại của năm. Fed tiếp tục phát tín hiệu thắt chặt sẽ hỗ trợ đồng USD, nhưng việc các ngân hàng trung ương lớn khác cũng duy trì chính sách kiểm soát lạm phát được cho là có thể hạn chế khả năng USD tăng giá quá mạnh.
Theo công ty chứng khoán này, lãi suất huy động VND sẽ duy trì quanh vùng hiện tại trong phần còn lại của năm 2026 và có thể giảm nhẹ nếu lạm phát được kiểm soát, đồng thời Ngân hàng Nhà nước có thêm các biện pháp hỗ trợ thanh khoản. Một yếu tố giúp giảm bớt sức ép lên mặt bằng lãi suất là tốc độ tăng tiền gửi và tín dụng dần cân bằng. Đến ngày 22/8/2026, tiền gửi VND tăng 8,77% so với đầu năm, cao hơn một chút so với mức tăng 8,38% của tín dụng VND. Khoảng cách giữa lượng tiền gửi và tín dụng đã được thu hẹp, dù áp lực đối với chi phí vốn và cơ cấu nguồn vốn của các ngân hàng vẫn còn. Dù vậy, việc Fed tăng lãi suất vẫn khiến dư địa giảm lãi suất của Việt Nam hẹp hơn. Nếu lãi suất VND giảm sâu trong khi lãi suất USD tiếp tục tăng, khoảng cách giữa hai đồng tiền sẽ bị thu hẹp và áp lực lên tỷ giá có thể lớn hơn, đặc biệt nếu đồng USD tiếp tục mạnh lên trên thị trường quốc tế.
Để tạo thêm dư địa cho việc giảm mặt bằng lãi suất vào đầu năm tới, các nhà phân tích tài chính cho rằng, các ngân hàng cần tiếp tục phát triển nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) thông qua phát triển hệ sinh thái thanh toán, ngân hàng số, quản trị dòng tiền doanh nghiệp, tài khoản thanh toán và các sản phẩm tài chính tích hợp… Khi nguồn vốn chi phí thấp tăng lên, ngân hàng sẽ có thêm dư địa để giảm chi phí huy động và lãi vay. Đồng thời, các nhà băng cần tiết giảm chi phí hoạt động, tăng vốn chủ sở hữu. Một nền tảng vốn chủ sở hữu tốt hơn sẽ giúp ngân hàng tăng năng lực tài chính, giảm bớt sự phụ thuộc vào việc gia tăng huy động vốn bằng mọi giá.
Bên cạnh đó, theo các chuyên gia tài chính, cần phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu và cổ phiếu, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Khi doanh nghiệp có thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn, áp lực vốn sẽ không dồn quá lớn lên hệ thống ngân hàng. Khi đó, mặt bằng lãi suất sẽ có điều kiện hình thành theo hướng hợp lý, ổn định, hỗ trợ tăng trưởng dài hạn và bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính.
