Nền tảng ổn định dần sau giai đoạn tái cấu trúc
Theo thống kê của VIS Ratings, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 đã ghi nhận những bước tiến vững chắc, tạo tiền đề cho đà tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới. Hoạt động phát hành mới trở nên sôi động hơn, dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng và bất động sản dân cư với nhu cầu vốn lớn, trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp dần được cải thiện. Tính đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt trên 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương 11% GDP.
Về phát hành mới, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm 2025 đạt 624.000 tỷ đồng, tăng 32% so với năm 2024, chủ yếu được thúc đẩy bởi nhóm ngân hàng (tăng 35%) và bất động sản dân cư (tăng 37%). Ngân hàng tiếp tục là nhóm tổ chức phát hành năng động nhất trên thị trường, với nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn trong bối cảnh chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động tiền gửi ngày càng mở rộng. Trong khi đó, các nhà phát triển bất động sản tích cực huy động vốn để triển khai dự án mới và tái cơ cấu, thay thế các trái phiếu đã đến hạn. Phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế do thủ tục và yêu cầu đơn giản hơn so với phát hành ra công chúng.
Về hồ sơ tín nhiệm của tổ chức phát hành, 50% số lượng tổ chức phát hành mới trong năm 2025 có hồ sơ tín nhiệm ở mức “trung bình” trở lên, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ 38% của năm 2024. Hoạt động xếp hạng tín nhiệm cũng trở nên phổ biến hơn, với 75 tổ chức phát hành được xếp hạng lần đầu trong năm 2025, tăng 50% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, số lượng này tập trung chủ yếu trong quý IV/2025, nhờ động lực từ quy định xếp hạng tín nhiệm bắt buộc đối với trái phiếu phát hành ra công chúng của các tổ chức phát hành phi ngân hàng, cũng như dự kiến mở rộng áp dụng đối với trái phiếu phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp từ năm 2026.
Một điểm sáng khác là tình hình chậm trả trái phiếu đã được cải thiện rõ rệt. Theo VIS Ratings, tỷ lệ trái phiếu chậm trả trong năm 2025 giảm xuống còn 1,3%, từ mức đỉnh 12,2% trong năm 2023. Các trái phiếu chậm trả lần đầu trong năm chủ yếu tập trung ở nhóm bất động sản đã từng phát sinh chậm trả trong các năm trước đó, do dòng tiền và lợi nhuận còn hạn chế trong giai đoạn tái cơ cấu nợ và khởi động lại dự án.
Ở chiều ngược lại, việc xử lý các khoản chậm trả ghi nhận kết quả tích cực. Trong năm 2025, các tổ chức phát hành chậm trả đã hoàn trả 51.000 tỷ đồng cho trái chủ, tăng 82% so với một năm trước đó. Tỷ lệ thu hồi nợ gốc chậm trả lũy kế đến cuối năm 2025 đã tăng lên 43,4%, so với mức 28,5% cuối năm 2024.
Trước đó, tại Hội nghị tổng kết hoạt động thị trường trái phiếu năm 2025 diễn ra đầu tháng 11/2025, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục diễn biến phức tạp, thị trường trái phiếu nói chung và thị trường trái phiếu doanh nghiệp nói riêng vẫn duy trì được sự ổn định.
Theo đại diện Bộ Tài chính, khuôn khổ pháp lý đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được hoàn thiện; công tác quản lý, giám sát, thông tin tuyên truyền và cảnh báo rủi ro cho nhà đầu tư được tăng cường. Bộ Tài chính cũng chủ động báo cáo, kiến nghị các giải pháp chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ thị trường phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững hơn. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp thị trường từng bước khôi phục niềm tin sau giai đoạn biến động mạnh của những năm trước.
Giai đoạn chuyển tiếp và những điểm nghẽn còn tồn tại
Triển vọng tăng trưởng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ gắn chặt với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn tín dụng và yêu cầu minh bạch ngày càng cao, thay vì tăng trưởng theo quy mô thuần túy như các giai đoạn trước.
Dù đã ghi nhận nhiều điểm sáng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn tồn tại những hạn chế mang tính cấu trúc.
Ở góc độ chuyên gia, ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán SmartInvest chỉ ra rằng, hơn 70% hoạt động phát hành trái phiếu trên thị trường hiện nay thuộc về các tổ chức tín dụng, trên 20% đến từ nhóm bất động sản, trong khi phần nhỏ còn lại phân bổ cho nhiều nhóm ngành khác.
“Về cơ bản, thị trường trái phiếu trong khoảng 2 năm gần đây gần như là ‘cuộc chơi’ của các ngân hàng, khiến cấu trúc thị trường bị lệch. Điều này cho thấy, dù niềm tin đã dần trở lại, nhưng dòng vốn vẫn tập trung chủ yếu vào các tổ chức tín dụng, chưa có sự đa dạng rõ nét”, ông Khánh nhận định và cho rằng, việc điều chỉnh sự lệch pha này không thể diễn ra trong ngắn hạn, mà cần một lộ trình dài hơi hơn.
Theo chuyên gia của SmartInvest, thị trường trái phiếu Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển tiếp, tiếp tục ổn định và hồi phục để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Ông Khánh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc ban hành các quy định pháp lý ngày càng rõ ràng, minh bạch trong thời gian qua. Khi các quy định này dần thẩm thấu vào thị trường, các tiêu chuẩn được nâng cao, qua đó giúp thị trường trái phiếu trở nên an toàn hơn. Yếu tố then chốt để thị trường bước vào giai đoạn bùng nổ là thu hút được nhiều hơn sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp.
Dự báo về triển vọng thị trường, vị chuyên gia này cho rằng, thị trường trái phiếu vẫn còn nhiều dư địa phát triển, trong khi mặt bằng lãi suất trái phiếu nhiều khả năng tiếp tục xu hướng nhích lên, qua đó gia tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Bên cạnh thị trường sơ cấp, thanh khoản trên thị trường thứ cấp cũng đang ngày càng dồi dào và có tiềm năng sôi động hơn nữa trong 2 năm tới.
Chu kỳ mới gắn với chất lượng tín dụng và nhà đầu tư tổ chức
Ở góc độ đơn vị xếp hạng tín nhiệm, FiinRatings nhận định, trong năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng của thị trường sẽ gắn chặt với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn tín dụng và yêu cầu minh bạch ngày càng cao, thay vì tăng trưởng thuần túy về quy mô như các giai đoạn trước.
Nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp được dự báo sẽ gia tăng trong năm 2026, chủ yếu do điều kiện tín dụng ngân hàng có xu hướng thắt chặt hơn và mặt bằng lãi suất cho vay của ngân hàng đang tăng, qua đó thúc đẩy nhu cầu đa dạng hóa nguồn vốn của doanh nghiệp. Dù vậy, FiinRatings cho rằng, khả năng tiếp cận thị trường sẽ phân hóa mạnh hơn theo chất lượng tín dụng và mức xếp hạng, khi các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao, dòng tiền yếu hoặc mức độ minh bạch hạn chế sẽ gặp nhiều trở ngại trong việc tận dụng kênh vốn này.
Đặc biệt, ở phía cầu, FiinRatings nhấn mạnh, sự phát triển của cơ sở nhà đầu tư tổ chức sẽ là yếu tố then chốt hỗ trợ tính ổn định của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong trung hạn.
“Việc hình thành các mô hình quỹ đầu tư mới theo Quyết định 3168/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, mở rộng quy mô các quỹ mở, cùng với việc áp dụng xếp hạng tín nhiệm trong quy trình phân bổ tài sản và quản trị rủi ro, sẽ giúp cải thiện khả năng hấp thụ của thị trường đối với các đợt phát hành có chất lượng tín dụng tốt”, FiinRatings đánh giá.
Bên cạnh đó, các quy định rõ ràng hơn đối với nhà đầu tư chứng khoán cá nhân chuyên nghiệp, hạ tầng thị trường được cải thiện, đặc biệt là dự thảo Nghị định mới về trái phiếu riêng lẻ - trong đó có các quy định liên quan đến mục đích sử dụng vốn và vai trò của tổ chức tín dụng trong quản lý tài sản bảo đảm - được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và tăng cường bảo vệ nhà đầu tư.
Nhìn chung, dù có thể đối mặt với những rủi ro liên quan đến chi phí vốn tăng, mức độ phân hóa tín dụng cao giữa các nhóm doanh nghiệp và khả năng thích ứng của nhà phát hành với các chuẩn mực thị trường mới, triển vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực, với kỳ vọng sôi động hơn cùng xu hướng cải thiện rõ nét về chất lượng.
