Thanh khoản sụt giảm trên sàn
Trên thị trường, hiện chỉ số VN-Index và VN30 đang giao dịch dưới đường MA200. Theo dữ liệu Chứng khoán VNDirect, P/E của thị trường hiện ở mức khoảng 11,75 lần, thuộc vùng thấp trong 3-5 năm trở lại đây. Mức P/E thấp nhất trong giai đoạn dịch Covid-19 khoảng 9,52 lần.
 |
Định giá P/E của thị trường về mức thấp trong 3- 5 năm trở lại đây. Nguồn: VNDirect. |
Điều đáng nói là dù định giá hiện tại đang ở vùng thấp, nhưng chưa đủ để kích hoạt một dòng tiền mới mạnh mẽ. Thống kê dữ liệu trên sàn HOSE trong 12 tháng gần đây, giá trị khớp lệnh có xu hướng giảm đáng kể. Nếu tháng 10/2025, tổng giá trị khớp lệnh liên tục đạt 716.189,5 tỷ đồng, thì đến tháng 7/2026 con số này giảm tới gần một nửa, chỉ còn 334.883,97 tỷ đồng.
 |
Giá trị giao dịch liên tục trên sàn HOSE liên tục giảm trong 12 tháng trở lại đây. Nguồn: HOSE |
Bên cạnh diễn biến dòng tiền trong nước không mấy khả quan, thị trường chung còn chịu áp lực lớn từ nhà đầu tư nước ngoài khi khối này liên tục rút vốn. Từ ngày 1/1/2026 đến ngày 20/8/2026, dữ liệu của HOSE cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 91.731 tỷ đồng.
 |
Khối ngoại liên tục rút ròng trong 8 tháng đầu năm 2026. Nguồn: HOSE |
Diễn biến chung cho thấy thị trường đang đứng trước một nghịch lý: cổ phiếu đã trở nên rẻ hơn ở nhiều nhóm ngành, nhưng dòng tiền lại không tăng tương ứng, nhà đầu tư vẫn thận trọng. Trong đó, nửa cuối tháng 7/2026, thị trường ghi nhận động thái nhiều nhà đầu tư bị ép bán, bán giải chấp cổ phiếu khi giá cổ phiếu giảm quá nhanh trong thời gian ngắn, tạo tâm lý thận trọng kéo dài tới thời điểm hiện tại.
Nguồn cung phát hành, IPO tăng đột biến
Trái ngược với diễn biến thanh khoản, hoạt động IPO, niêm yết và phát hành thêm đang tạo ra một nguồn cung cổ phiếu đáng kể cho thị trường.
Cuối năm 2025, thị trường chào đón một loạt cổ phiếu mới. CTCP Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (AFX) niêm yết 35 triệu cổ phiếu ngày 8/12/2025; CTCP Đầu tư Phát triển Máy Việt Nam (VVS) niêm yết 21,5 triệu cổ phiếu ngày 10/12/2025; CTCP Chứng khoán VPBank (VPX) niêm yết 1,88 tỷ cổ phiếu ngày 11/12/2025; CTCP Chứng khoán VPS (VCK) niêm yết hơn 1,48 tỷ cổ phiếu ngày 16/12/2025; và CTCP Hàng tiêu dùng Masan (MCH) niêm yết hơn 1 tỷ cổ phiếu ngày 25/12/2025.
Bước sang năm 2026, nguồn cung tiếp tục được bổ sung. Ngày 22/5, CTCP Lương thực A An (AAN) niêm yết 65 triệu cổ phiếu. Ngày 6/8, CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) niêm yết hơn 1,26 tỷ cổ phiếu. Đến ngày 18/8, CTCP Chứng khoán LPBank tiếp tục đưa hơn 1,4 tỷ cổ phiếu lên sàn.
Không chỉ nguồn cung từ các doanh nghiệp đã niêm yết, làn sóng IPO cũng được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng trong giai đoạn tới.
Câu lạc bộ Nhà đầu tư vốn tư nhân (Vietnam Private Capital Agency - VPCA) dự báo hoạt động IPO tiềm năng có thể đạt quy mô 3-5 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2027, đồng thời đánh giá đây có thể là chu kỳ IPO sôi động nhất trong một thập kỷ, sau khoảng 5 năm thị trường tương đối trầm lắng.
Một số thương vụ IPO đáng chú ý đang thực hiện. Trong đó, tại CTCP Công nghệ Á Mỹ (Amy Grupo), doanh nghiệp dự kiến chào bán IPO 16,1 triệu cổ phiếu để huy động 787,29 tỷ đồng; CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai dự kiến IPO 18,8 triệu cổ phiếu, huy động 1.139,28 tỷ đồng.
Trong Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Chứng khoán SSI nhận định làn sóng IPO năm 2026 tiếp tục duy trì trạng thái sôi động, với nhiều thương vụ đáng chú ý đang trong lộ trình triển khai như Highlands Coffee, CP Vietnam, HDBS, Kafi Securities… Tổng quy mô ước tính khoảng 35.000-40.000 tỷ đồng, chưa bao gồm khả năng phát hành bổ sung từ tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Nguồn cung cũng không chỉ đến từ các doanh nghiệp chuẩn bị lên sàn. Nhiều doanh nghiệp niêm yết đang đồng thời lên kế hoạch chào bán cổ phiếu để bổ sung nguồn vốn.
Cụ thể, CTCP Rau quả Thực phẩm An Giang (ANT - HOSE) đang lấy ý kiến cổ đông về phương án chào bán 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1,132, giá 10.000 đồng/CP; CTCP Sản xuất và Đầu tư Hoàng Gia (Royal Invest JSC, RYG - HOSE) dự kiến chốt danh sách cổ đông ngày 4/9 để chào bán 22,5 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1, giá 10.000 đồng/CP; CTCP Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (Afiex, AFX - HOSE) lên kế hoạch chào bán 35 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu; CTCP Bất động sản Sài Gòn Vina (Land Saigon, LSG - UPCoM) xin ý kiến cổ đông về phương án chào bán 165 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 6:11, giá 10.000 đồng/CP.
Một nguồn cung khác cũng đang được kích hoạt là quá trình thoái vốn Nhà nước. Đáng chú ý, giữa tháng 8/2026, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) công bố kế hoạch cơ cấu lại vốn giai đoạn 2026-2030, trong đó đưa 66 doanh nghiệp vào diện triển khai bán toàn bộ vốn. Danh mục này có nhiều doanh nghiệp đáng chú ý như Nhựa Tiền Phong, Vinatex, Tổng công ty Thép Việt Nam, Nhiệt điện Phả Lại, Domesco, Licogi…
Động thái này cho thấy câu chuyện thoái vốn Nhà nước đang bước sang một giai đoạn mới, sau nhiều năm tiến độ chưa đạt kỳ vọng. Trước đó, các giải pháp tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động bán vốn đã được đặt ra, trong đó có phương án cho phép điều chỉnh giá khởi điểm trong trường hợp đấu giá hoặc thỏa thuận bán vốn không thành công, cũng như bán vốn theo lô.
Nếu tiến độ được đẩy nhanh, nguồn cung trên thị trường trong những năm tới sẽ không chỉ đến từ các doanh nghiệp IPO hay chào bán tăng vốn, mà còn từ lượng cổ phần Nhà nước đưa ra thị trường. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong danh mục thoái vốn là những công ty đã niêm yết và có quy mô vốn lớn, nên mỗi thương vụ có thể tạo ra lượng cổ phiếu cung ứng đáng kể, giúp thanh khoản thị trường cải thiện và mở rộng khả năng thu hút dòng vốn mới.
Tuy nhiên, xét riêng về cung - cầu trong ngắn hạn, việc nhiều doanh nghiệp đồng thời IPO, phát hành thêm và Nhà nước đẩy mạnh bán vốn vẫn đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với sức hấp thụ của thị trường.
Trong bối cảnh lãi suất huy động vẫn neo cao, dòng tiền có xu hướng ưu tiên các tài sản sinh lời cố định, trong khi chi phí vốn của doanh nghiệp tăng, qua đó làm suy giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu và tạo thêm sức ép lên thanh khoản thị trường, đặc biệt nguồn cung cổ phiếu đang có xu hướng tăng để đón đầu làn sóng nâng hạng thị trường.
Như vậy, nếu nhìn từ phía “hàng hóa”, thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn nguồn cung có thể tăng trên nhiều mặt trận cùng lúc. Vấn đề còn lại là liệu dòng tiền có đủ mạnh để hấp thụ lượng cổ phiếu mới này hay không.
