Nhu cầu nhân lực thay đổi
Chia sẻ tại phiên thảo luận "Lực đẩy chính sách" trong khuôn khổ tọa đàm "Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu" do Báo Tài chính- Đầu tư tổ chức ngày 8/10, bà Nguyễn Thu Hà, Giám đốc Tuyển dụng nhân sự cấp cao toàn quốc và Phát triển kinh doanh tại Hà Nội của Talentnet dẫn một báo cáo về năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu xếp Việt Nam ở vị trí 76/135 quốc gia. Báo cáo đánh giá 77 chỉ số trên 6 trụ cột, trong đó có khả năng phát triển và giữ chân nhân tài.
Nhìn vào thực tế tuyển dụng, những khoảng cách về công nghệ đào tạo, kỹ năng mềm, kỹ năng học thuật, làm việc nhóm và khả năng thích ứng với thay đổi vẫn là vấn đề đáng lưu ý của nhân lực Việt Nam.
Sau khoảng 20 năm tuyển dụng cho các doanh nghiệp FDI, bà Hà nhận thấy nhân sự Việt Nam mới ra trường vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng yêu cầu công việc. Nhiều doanh nghiệp phải tổ chức đào tạo lại để người lao động có thể bắt nhịp với môi trường sản xuất, kinh doanh thực tế.
Ở nhóm kỹ sư, chất lượng chuyên môn đã được cải thiện đáng kể, nhưng ngoại ngữ vẫn là điểm hạn chế so với nhân sự tại một số nước trong khu vực như Malaysia, Singapore hay Thái Lan. Đây là rào cản không nhỏ khi người lao động cần giao tiếp, tiếp nhận công nghệ và học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp FDI.
Theo bà Hà, khoảng cách nhân lực không chỉ nằm ở người lao động mà còn thể hiện ở năng lực quản lý. Khả năng định hướng, làm việc trong môi trường đa văn hóa, thích ứng với những thay đổi của thị trường toàn cầu và quản trị sự thay đổi vẫn cần được nâng cao.
Trong quá trình tư vấn cho các doanh nghiệp Việt Nam muốn “go global”, Talentnet nhận thấy doanh nghiệp cần nhìn lại toàn bộ hệ thống, từ cấu trúc tổ chức, năng lực nhân sự đến kỹ năng tham gia chuỗi cung ứng và phương thức vận hành.
Nhu cầu nhân lực cũng đang thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây doanh nghiệp tập trung tuyển công nhân may, kỹ sư may thì hiện nay nhu cầu đang dịch chuyển sang kỹ sư công nghệ, AI, bán dẫn và các vị trí có khả năng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, công nghệ mới.
Sự thay đổi này cũng đặt doanh nghiệp Việt trước bài toán giữ chân nhân tài. Khi nhân sự chất lượng cao có nhiều lựa chọn và thường bị thu hút bởi các tập đoàn nước ngoài, doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh bằng môi trường làm việc, cơ hội phát triển, chính sách đãi ngộ và các chương trình đào tạo dài hạn.
Giáo dục, ngoại ngữ và chuyển giao công nghệ là chìa khóa
Bà Hà cho rằng rất khó dự đoán chính xác nhân lực sẽ dịch chuyển về đâu khi công nghệ thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh. Sự phát triển của AI, data center có thể kéo theo nhu cầu nhân lực trong hàng loạt lĩnh vực liên quan, từ công nghệ đến điện, làm mát và các ngành công nghiệp phụ trợ.
 |
Tại tọa đàm, chuyên gia cho rằng người Việt Nam có lợi thế về sự nhanh nhạy và khả năng thích ứng. Ảnh Chí Cường. |
Trong bối cảnh đó, kỹ năng của người lao động cần được bồi dưỡng thường xuyên. Một trong những yêu cầu quan trọng là hệ thống giáo dục phải gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp, để chương trình đào tạo và chất lượng đầu ra phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.
Ngoại ngữ cũng cần được coi là năng lực nền tảng. Theo bà Hà, việc nâng cao trình độ tiếng Anh sẽ giúp người lao động Việt Nam tiếp cận kiến thức nhanh hơn, giao tiếp với đối tác quốc tế hiệu quả hơn và thuận lợi hơn trong quá trình tiếp nhận công nghệ.
Bên cạnh đó, việc thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp Việt Nam có vai trò quan trọng. Nếu có sự phối hợp giữa Chính phủ, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, quá trình này sẽ tạo thêm cơ hội để nhân lực Việt Nam học hỏi, nâng cao năng lực và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Theo bà Hà, người Việt Nam có lợi thế về sự nhanh nhạy và khả năng thích ứng. Chất lượng nhân sự cũng đã được cải thiện đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, để chuyển từ vị trí tham gia sang làm chủ nhiều hơn các mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp và người lao động Việt Nam sẽ phải tiếp tục đầu tư mạnh hơn cho kỹ năng, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng thích ứng với thay đổi.
