Ghế chủ tịch và những tầng nghĩa phía sau
Từ ngày 1/7/2026, ông Lê Ngọc Lâm được bổ nhiệm giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng BIDV. Ông Lâm có gần 30 năm công tác tại BIDV, kinh qua nhiều vị trí trọng yếu tại Ngân hàng, từ Giám đốc Ban Quản lý rủi ro tín dụng, Giám đốc Ban Quan hệ khách hàng doanh nghiệp, Phó tổng giám đốc, Ủy viên Hội đồng quản trị đến Tổng giám đốc.
Theo BIDV, việc kiện toàn đội ngũ lãnh đạo cấp cao được thực hiện trên cơ sở nguồn nhân sự trưởng thành từ thực tiễn hoạt động của Ngân hàng, bảo đảm tính kế thừa và ổn định trong công tác quản trị, điều hành. Đây cũng là nền tảng để Ngân hàng tiếp tục triển khai các kế hoạch kinh doanh và chiến lược phát triển trong giai đoạn mới.
Với một ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước chi phối, Chủ tịch Hội đồng quản trị là người được Ngân hàng Nhà nước (hoặc cơ quan đại diện chủ sở hữu) phân công đại diện phần vốn Nhà nước. Bên cạnh đó, cơ cấu sở hữu và mô hình quản trị của các nhà băng này có tính ổn định cao. Vì vậy, những thay đổi về nhân sự cấp cao nhất của một ngân hàng trong nhóm này không thu hút nhiều sự chú ý của thị trường bằng sự biến động tương tự tại các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân. Bởi lẽ, phía sau chiếc ghế chủ tịch ngân hàng cổ phần tư nhân là câu chuyện về cán cân quyền lực giữa các nhóm cổ đông.
 |
Mới đây, sau đại hội cổ đông bất thường của Eximbank vào ngày 24/7/2026, ông Nguyễn Lê Quốc Anh đã được bầu giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị, thay người tiền nhiệm là bà Phạm Thị Huyền Trang.
Chuyển động mới về nhân sự cấp cao tại Eximbank thu hút sự quan tâm lớn của cổ đông, nhà đầu tư. Bởi lẽ, trong vòng 10 năm qua, ngân hàng này đã có tới 11 lần thay Chủ tịch - một con số hiếm có trong hệ thống ngân hàng. Không ít lần, quyết định thay vị trí chủ nhân “ghế nóng” Chủ tịch diễn ra ngay giữa những tranh chấp gay gắt của các nhóm cổ đông. Đỉnh điểm của biến động nhân sự tại nhà băng này là vào tháng 4/2021, Eximbank ba lần thay Chủ tịch Hội đồng quản trị chỉ trong chưa đầy một ngày.
Điều mà thị trường quan tâm không chỉ là người đảm nhiệm chiếc ghế Chủ tịch, mà còn là liệu Eximbank đã thực sự bước qua giai đoạn biến động kéo dài để hình thành một cấu trúc quản trị ổn định hơn?
Hai câu chuyện trên cho thấy, điều thị trường cần “đọc” sau mỗi cuộc chuyển giao chiếc ghế chủ tịch hội đồng quản trị là mô hình quản trị và cấu trúc sở hữu phía sau chiếc ghế đó.
 |
“Tấm bản đồ” quyền lực của các nhà băng
Bên cạnh thông tin về nhân sự ngồi “ghế nóng” chủ tịch, hay CEO thì danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên và người có liên quan sẽ giúp thị trường hình dung rõ hơn về “tấm bản đồ” quyền lực tại một nhà băng.
Theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024, từ ngày 1/7/2024, các ngân hàng phải công bố danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên và người có liên quan. Trước đó, ngân hàng chỉ phải công bố danh sách cổ đông sở hữu 5% vốn điều lệ trở lên và người có liên quan. Phạm vi đối tượng “người có liên quan” cũng được mở rộng so với trước (bổ sung cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng, con nuôi, con rể, con dâu, anh chị em cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu). Quy định này hướng tới mục tiêu minh bạch hóa cơ cấu sở hữu, giúp nhận diện rõ hơn các cổ đông lớn và người có liên quan. Lần đầu tiên, thị trường có thể đối chiếu gần như đồng thời giữa biến động nhân sự và biến động cơ cấu sở hữu của một ngân hàng, thay vì chỉ dựa vào những suy đoán hoặc các giao dịch lớn như trước đây.
Tại Eximbank, danh sách cổ đông từ 1% vốn điều lệ bổ sung thêm một mảnh ghép quan trọng của bức tranh quản trị của Ngân hàng. Theo đó, Tập đoàn GELEX hiện là cổ đông lớn nhất tại Eximbank, với tỷ lệ sở hữu 10% vốn điều lệ, cùng sự hiện diện của Công ty Chứng khoán VIX, Vietcombank và một số cổ đông cá nhân. Bức tranh sở hữu này giúp thị trường có thêm cơ sở để lý giải quá trình vận động của Ngân hàng.
Sau khi LPBank công bố danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ và người có liên quan theo quy định mới, sự xuất hiện của ông Phạm Nhật Vượng - Chủ tịch Tập đoàn Vingroup và vợ ông là bà Phạm Thu Hương trong danh sách cổ đông thu hút sự chú ý của giới đầu tư. Theo công bố của LPBank, ông Phạm Nhật Vượng và bà Phạm Thu Hương mỗi người sở hữu xấp xỉ 5% vốn điều lệ LPBank. Sự quan tâm này càng lớn khi đặt trong bối cảnh ông Nguyễn Đức Thụy - người từng gắn bó với LPBank - đã chuyển sang Sacombank, lần lượt đảm nhiệm các vị trí Quyền Tổng giám đốc, Tổng giám đốc và hiện là Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị.
Các biến động về cổ đông lớn tại LPBank khiến thị trường đặt ra câu hỏi về cấu trúc sở hữu và bộ máy lãnh đạo của LPBank trong giai đoạn tiếp theo và liệu sự xuất hiện của cổ đông mới chỉ mang ý nghĩa đầu tư tài chính, hay sẽ tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chiến lược của ngân hàng này.
Danh sách cổ đông từ 1% vốn điều lệ cũng cho thấy không có một mẫu số chung về cơ cấu sở hữu trong ngành ngân hàng. Có ngân hàng tập trung vào một số cổ đông lớn, có ngân hàng phân tán hơn giữa nhiều nhóm cổ đông với tính chất rất khác nhau. Điều đó lý giải vì sao cách thị trường phản ứng trước biến động về nhân sự cho chiếc ghế chủ tịch hội đồng quản trị tại các nhà băng không giống nhau.
Sau khi Luật Các tổ chức tín dụng 2024 có hiệu lực, thị trường không chỉ có thêm những cái tên trong danh sách cổ đông. Điều quan trọng hơn là có thêm dữ liệu để kiểm chứng những thay đổi phía sau mỗi cuộc chuyển giao quyền lực.
