Theo báo cáo Tổng quan thị trường trái phiếu doanh nghiệp tháng 8/2026 của VIS Rating, tổng giá trị trái phiếu phát hành mới trong tháng đạt khoảng 35.000 tỷ đồng, giảm 16% so với tháng trước. Tuy nhiên, cơ cấu phát hành tiếp tục tập trung mạnh vào nhóm ngân hàng, chiếm 82%, trong khi bất động sản dân cư chiếm 9%.
Xét theo phương thức phát hành, trái phiếu riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế với 91%, còn phát hành ra công chúng chiếm 9%. Kỳ hạn bình quân của các trái phiếu phát hành mới trong tháng 8 là 4,9 năm, thấp hơn mức 5,5 năm của tháng trước.
Bài toán vốn dài hạn được đặt lên phía trước
Theo VIS Rating, điểm đáng chú ý trong bức tranh tháng 8 không nằm ở mức giảm của tổng lượng phát hành, mà ở việc ngân hàng tiếp tục chiếm phần lớn nguồn cung mới. Cụ thể trong tháng, nhiều ngân hàng đồng loạt phát hành các lô trái phiếu quy mô lớn. VIB có hai đợt phát hành lần lượt 3.300 tỷ đồng và 3.000 tỷ đồng; HDBank phát hành 2.000 tỷ đồng; TPBank có hai đợt, mỗi đợt 2.000 tỷ đồng; Vietcombank phát hành 2.000 tỷ đồng kỳ hạn 10 năm.
Mặt bằng lãi suất cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm tổ chức phát hành. Trong tháng 8, coupon bình quân của trái phiếu ngân hàng ở mức 8,7%/năm, thấp hơn đáng kể so với mức 12,2%/năm của nhóm bất động sản.
Cùng với đó, quy mô dư nợ trái phiếu ngân hàng đang ở mức lớn nhất trong các nhóm ngành, khoảng 685.000 tỷ đồng, so với khoảng 446.000 tỷ đồng của bất động sản dân cư. Tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành cuối tháng 8 đạt khoảng 1,491 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa gần nhất.
Những con số này cho thấy vai trò của ngân hàng trên thị trường trái phiếu không còn đơn thuần là một nguồn cung theo thời điểm, mà đang trở thành một bộ phận quan trọng trong cấu trúc huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
Việc các ngân hàng tiếp tục phát hành trái phiếu trong bối cảnh nguồn tiền gửi vẫn là kênh huy động chủ đạo cho thấy nhu cầu quản trị cơ cấu nguồn vốn đang ngày càng được chú trọng. Khác với tiền gửi, trái phiếu thường cho phép ngân hàng huy động nguồn vốn với kỳ hạn dài hơn, qua đó bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn, đồng thời hỗ trợ các mục tiêu về vốn và các tỷ lệ an toàn.
Trường hợp Agribank là một ví dụ đáng chú ý. Trong tháng 7/2026, Ngân hàng này chào bán 15.000 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng, kỳ hạn 10 năm. Agribank cho biết việc phát hành nhằm tăng nguồn vốn dài hạn, đáp ứng nhu cầu cho vay và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Theo phương án phát hành, số trái phiếu này không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản bảo đảm và đáp ứng điều kiện để được tính vào vốn cấp 2; kỳ hạn 10 năm với lãi suất thả nổi.
Điều đáng chú ý là trường hợp này cho thấy phát hành trái phiếu của ngân hàng không nên chỉ được nhìn dưới góc độ đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn, mà còn là công cụ chủ động cơ cấu nguồn vốn và bổ sung vốn dài hạn.
Đây cũng là điểm cần lưu ý khi nhìn vào số liệu trái phiếu ngân hàng đáo hạn trong 12 tháng tới. Theo VIS Rating, ACB có khoảng 21.720 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn, Agribank 7.520 tỷ đồng, Sacombank 5.000 tỷ đồng và HDBank 4.751 tỷ đồng.
Các con số này phản ánh quy mô nghĩa vụ trái phiếu đến hạn, nhưng không đồng nghĩa với việc các ngân hàng nói trên đang chịu áp lực thanh khoản. Khả năng đáp ứng nghĩa vụ đến hạn còn phụ thuộc vào quy mô nguồn vốn, dòng tiền, khả năng huy động mới và kế hoạch quản trị nguồn vốn của từng ngân hàng.
Vì vậy, thay vì nhìn số liệu đáo hạn như một chỉ báo đơn lẻ về rủi ro, diễn biến phát hành mới đang cho thấy một câu chuyện khác: thị trường trái phiếu đang được các ngân hàng sử dụng để chủ động quản trị kỳ hạn và cấu trúc nguồn vốn.
Chất lượng thanh toán tiếp tục cải thiện
Bên cạnh câu chuyện phát hành, một tín hiệu tích cực khác đến từ diễn biến thanh toán trên thị trường. Theo VIS Rating, đến cuối tháng 8, 90,2% dư nợ trái phiếu đang ở trạng thái bình thường, 6,7% chậm trả lãi và 3,1% chậm trả gốc nhưng chưa khắc phục.
Đáng chú ý hơn, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất tính đến tháng 8/2026 giảm còn 0,24%, từ mức 0,30% của tháng trước. Diễn biến này cho thấy quá trình xử lý các khoản trái phiếu có vấn đề tiếp tục có chuyển biến, dù quy mô trái phiếu chậm trả vẫn là một phần cần theo dõi của thị trường.
Ở thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày trong tháng 8 đạt khoảng 7.400 tỷ đồng, giảm 16% so với tháng trước. Tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành vẫn duy trì ở quy mô lớn, trong khi hoạt động giao dịch tiếp tục diễn ra trên nhiều mã trái phiếu của cả ngân hàng và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, bức tranh tháng 8 nhìn tổng thế cho thấy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang vận động theo hướng khá rõ: quy mô phát hành có thể biến động theo từng tháng, nhưng nhu cầu huy động vốn qua trái phiếu, đặc biệt từ các ngân hàng, vẫn ở mức cao.
Với tổng dư nợ khoảng 1,491 triệu tỷ đồng, trong đó riêng ngân hàng chiếm khoảng 685.000 tỷ đồng, sự vận động của nhóm phát hành này sẽ tiếp tục có ảnh hưởng đáng kể tới nguồn cung trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Trong khi đó, 253.000 tỷ đồng trái phiếu dự kiến đáo hạn trong 12 tháng tới là một quy mô đủ lớn để thị trường phải theo dõi, nhưng cần được nhìn cùng với khả năng huy động mới, cơ cấu nguồn vốn và năng lực thanh toán của từng tổ chức phát hành, thay vì đồng nhất quy mô đáo hạn với rủi ro.
Ở góc độ này, diễn biến phát hành tháng 8 có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý: trái phiếu đang tiếp tục được tái kích hoạt như một kênh dẫn vốn trung và dài hạn, với ngân hàng là nhóm đóng vai trò dẫn dắt.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để nhìn sang diễn biến cổ phiếu ngân hàng: khi thị trường vốn vận hành trở lại, câu chuyện không chỉ nằm ở khả năng tăng trưởng tín dụng, mà còn ở chi phí vốn, cấu trúc nguồn vốn và khả năng chuyển hóa nguồn vốn huy động thành tăng trưởng tài sản sinh lời.
