Hoàn thiện nền tảng thông tin cho thị trường thí điểm
Theo Tờ trình của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm hướng dẫn thống nhất việc thực hiện nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin của các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ công tác quản lý và giám sát.
Cơ sở pháp lý của dự thảo là Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nghị quyết quy định những nội dung cơ bản liên quan đến hoạt động thị trường, quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân tham gia, cũng như trách nhiệm của cơ quan quản lý. Theo điểm b, khoản 1 Điều 17 Nghị quyết này, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành thực hiện công tác quản lý và giám sát thị trường.
Dự thảo Thông tư dự kiến gồm 4 chương và 19 điều, quy định từ nguyên tắc, hình thức, phương tiện báo cáo, công bố thông tin đến nghĩa vụ cụ thể của từng nhóm chủ thể trên thị trường. Đối tượng áp dụng gồm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa; tổ chức phát hành tài sản mã hóa; tổ chức, cá nhân đầu tư và hoạt động trên thị trường; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Theo UBCKNN, thị trường tài sản mã hóa có nhiều đặc điểm mới, phức tạp và liên tục thay đổi. Vì vậy, cơ quan quản lý cần có nguồn thông tin, dữ liệu đủ rộng để phục vụ công tác quản lý và giám sát. Cùng với đó, yêu cầu đặt ra là thị trường phải vận hành an toàn, ổn định và minh bạch ngay khi chính thức đi vào hoạt động.
Dự thảo xác định các tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa là tuyến đầu trong hệ thống giám sát. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, các tổ chức này có trách nhiệm giám sát hoạt động giao dịch, nhận diện giao dịch bất thường, giao dịch đáng ngờ có liên quan đến phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, đồng thời theo dõi hoạt động phát hành của các tổ chức sử dụng nền tảng phát hành do mình cung cấp.
Công bố thông tin về giao dịch và phát hành
Dự thảo chia nghĩa vụ công bố thông tin thành hai nhóm lớn: công bố thông tin của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa và công bố thông tin của tổ chức phát hành tài sản mã hóa.
Đối với tổ chức cung cấp dịch vụ, dự thảo hướng dẫn thực hiện các nghĩa vụ công bố thông tin liên quan đến việc cung cấp dịch vụ, công bố thông tin định kỳ, công bố thông tin bất thường và công bố thông tin theo yêu cầu. Các nội dung này được xây dựng theo hướng dẫn chiếu đến các yêu cầu đã được quy định tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, đồng thời thống nhất cách thức thực hiện, phương tiện công bố và biểu mẫu liên quan.
Về thông tin giao dịch, Điều 11 của dự thảo quy định tổ chức cung cấp dịch vụ phải công bố các nội dung cơ bản về hoạt động giao dịch tài sản mã hóa trong thời gian giao dịch, đồng thời công bố thông tin tổng hợp của ngày giao dịch. Mục tiêu được UBCKNN nêu là giúp việc công bố thông tin được thống nhất, công khai và tạo điều kiện để nhà đầu tư tiếp cận dữ liệu trước khi đưa ra quyết định.
Đối với tổ chức phát hành, dự thảo hướng dẫn việc công bố thông tin trước khi phát hành theo các quy định đã có trong Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Ngoài ra, dự thảo còn đề cập nghĩa vụ công bố thông tin khi có thay đổi nội dung bản cáo bạch, công bố kết quả chào bán, thay đổi điều kiện hoặc đặc điểm của tài sản mã hóa đã phát hành và việc thực hiện các cam kết nêu trong bản cáo bạch.
Theo dự thảo, trong giờ giao dịch, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải công bố trên website tổng số loại tài sản mã hóa được giao dịch; giá và khối lượng của giao dịch gần nhất; giá cao nhất, thấp nhất trong phiên; mức và ký hiệu biến động giá; giá bình quân của từng tài sản.
Đặc biệt, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá còn phải công khai ba mức giá chào mua, chào bán tốt nhất của từng loại tài sản mã hóa, kèm khối lượng đặt mua, bán tương ứng. Giao dịch tài sản mã hóa của nhà đầu tư nước ngoài cũng nằm trong nhóm thông tin phải công bố.
Chậm nhất 9 giờ sáng ngày giao dịch, tổ chức cung cấp dịch vụ còn phải công bố dữ liệu giao dịch phát sinh từ 0 giờ đến 24 giờ của ngày liền trước, gồm tổng số tài sản được phép giao dịch, mức độ dao động giá, số lượng lệnh, khối lượng và giá trị đặt mua - bán; giá, khối lượng và giá trị giao dịch của từng tài sản, bao gồm giao dịch khớp lệnh và giao dịch thỏa thuận nếu có.
Tổ chức phát hành tài sản mã hóa phải công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa và trang thông tin điện tử của tổ chức phát hành về các nội dung quan trọng. Cụ thể, tổ chức phát hành tài sản mã hóa phải công bố thông tin về Bản cáo bạch chào bán, phát hành tài sản mã hóa theo quy định tối thiểu 15 ngày trước khi thực hiện chào bán, phát hành.
Sau khi công bố thông tin về Bản cáo bạch chào bán tài sản mã hóa, trường hợp sửa đổi, bổ sung thông tin tại Bản cáo bạch, tổ chức phát hành phải công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa và trang thông tin điện tử của tổ chức phát hành về thông tin sửa đổi, bổ sung trong thời hạn 3 ngày.
Trong vòng 7 ngày kể từ ngày kết thúc đợt chào bán tài sản mã hóa, tổ chức phát hành thực hiện công bố thông tin về thông báo kết quả chào bán tài sản mã hóa. Trường hợp quyết định thay đổi các điều kiện, đặc điểm của tài sản mã hóa đã được phát hành, trong vòng 24 giờ, tổ chức phát hành phải công bố thông tin về quyết định thay đổi trên trang thông tin điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa và trang thông tin điện tử của tổ chức phát hành.
Song song với công bố ra thị trường, trong vòng 24 giờ kể từ khi quyết định lựa chọn hoặc loại bỏ một tài sản mã hóa khỏi hệ thống, tổ chức cung cấp dịch vụ phải báo cáo Bộ Tài chính (UBCKNN), Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.
Các chế độ báo cáo giao dịch cũng được thực hiện thường xuyên và liên tục, đảm bảo giám sát chặt chẽ quy trình giao dịch. Chậm nhất vào ngày 10 hàng tháng, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa gửi báo cáo về tình hình thị trường giao dịch tài sản mã hóa về UBCKNN, đồng thời báo cáo Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Định kỳ vào ngày 10 hàng tháng, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải gửi UBCKNN báo cáo về giao dịch có dấu hiệu vi phạm về giao dịch tài sản mã hóa theo quy trình giám sát giao dịch của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.
Không chỉ các tổ chức vận hành thị trường, dự thảo còn mở rộng nghĩa vụ báo cáo thông tin tới cổ đông và một số cá nhân liên quan.
Theo đó, tổ chức, cá nhân sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải báo cáo trước ít nhất 3 ngày khi thay đổi tỷ lệ sở hữu.
Thành viên HĐQT/HĐTV, tổng giám đốc, giám đốc công nghệ của tổ chức cung cấp dịch vụ và người có liên quan của họ cũng phải báo cáo trước tối thiểu 3 ngày nếu thực hiện giao dịch tài sản mã hóa đang được lưu ký tại tổ chức này. Trong khi đó, tổ chức phát hành phải báo cáo trước tối thiểu 7 ngày khi mua lại tài sản mã hóa đã phát hành.
Dự thảo còn quy định ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nơi nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản chuyên dùng phải định kỳ hàng quý báo cáo tổng hợp tình hình thu, chi trên tài khoản phục vụ giao dịch tài sản mã hóa; báo cáo được gửi UBCKNN, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.
Báo cáo, kiểm toán và giám sát nhiều tầng
Bên cạnh thông tin công khai cho thị trường, dự thảo xây dựng cơ chế báo cáo phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản lý nhà nước. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, Bộ Tài chính tiếp nhận hai báo cáo từ tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa: báo cáo tình hình giao dịch tài sản mã hóa và báo cáo các đợt phát hành tài sản mã hóa phát sinh trong tháng liền kề trước.
Ngoài hai nhóm báo cáo nêu trên, dự thảo dự kiến yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch báo cáo về việc duy trì điều kiện cung cấp dịch vụ; hoạt động tổ chức thị trường; hoạt động lưu ký; hoạt động tự doanh; hoạt động cung cấp nền tảng phát hành; báo cáo theo yêu cầu của Khung Báo cáo Tài sản mã hóa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, hay OECD; và báo cáo đánh giá tuân thủ.
Một yêu cầu đáng chú ý đã được nêu rõ là báo cáo tài chính năm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải được kiểm toán. Dự thảo quy định tổ chức kiểm toán thực hiện kiểm toán hoặc soát xét báo cáo tài chính của đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải là tổ chức được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng trong lĩnh vực chứng khoán theo quy định pháp luật về kiểm toán.
Theo Tờ trình, UBCKNN được giao làm đầu mối tham mưu và hỗ trợ Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý, giám sát hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, cũng như giám sát hoạt động giao dịch và phát hành tài sản mã hóa thông qua các tổ chức này. Dự thảo dự kiến giao UBCKNN trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện Thông tư.
Dự thảo cũng đề xuất thời điểm có hiệu lực bảo đảm tối thiểu 45 ngày kể từ ngày ký ban hành. Đây là thời gian dự kiến để các tổ chức liên quan chuẩn bị hệ thống, nhân sự và quy trình trước khi thực hiện nghĩa vụ theo quy định mới.
