Dòng tiền vẫn là biến số chính
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một trong những sự kiện quan trọng nhất năm 2026 khi quyết định nâng hạng của FTSE Russell có hiệu lực từ ngày 21/9. Cùng với chính sách tiền tệ theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, diễn biến lãi suất, tỷ giá và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, câu chuyện nâng hạng được kỳ vọng trở thành chất xúc tác quan trọng cho VN-Index.
Tháng 9 mở ra với một số yếu tố thuận lợi cả từ môi trường quốc tế và trong nước. Trên thế giới, các dữ liệu kinh tế Mỹ hiện chưa tạo áp lực đủ lớn để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải thay đổi mạnh chính sách tại cuộc họp ngày 16 - 17/9. Dù lạm phát chưa cho thấy xu hướng hạ nhiệt rõ rệt, rủi ro xuất hiện cú sốc lớn đối với thị trường tài chính trong ngắn hạn chưa cao.
Ở trong nước, tâm điểm là tiến trình nâng hạng. Thanh khoản thị trường gần đây đã cải thiện nhưng chưa thực sự bùng nổ, trong khi lực cầu chủ động rõ hơn ở các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và nhóm VN30.
Ông Bùi Nguyên Khoa, Phó giám đốc Trung tâm Phân tích Nghiên cứu, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) đánh giá, thị trường tháng 9 có thể được hỗ trợ bởi dòng tiền mới và mặt bằng định giá tương đối hợp lý. Tuy nhiên, lãi suất còn ở mức cao, cùng những bất định từ chính sách thuế quan của Mỹ và địa chính trị vẫn là các yếu tố có thể hạn chế đà tăng của thị trường.
Theo ông Khoa, VN-Index nhiều khả năng duy trì trạng thái giằng co, phân hóa trong biên độ rộng, khi dòng vốn từ các quỹ chủ động chưa thực sự mạnh và mặt bằng lãi suất chưa giảm đáng kể. BSC dự báo vùng vận động chính của chỉ số quanh 1.780 điểm, với biên độ khoảng ±100 điểm.
Dư địa tăng sẽ rộng hơn nếu hiệu ứng nâng hạng kích hoạt dòng vốn trong nước và quốc tế, đồng thời nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn luân phiên đóng vai trò dẫn dắt. Trong điều kiện thanh khoản cải thiện, lãi suất hạ nhiệt và không xuất hiện cú sốc lớn từ thuế quan hay địa chính trị, VN-Index có thể hướng tới vùng đỉnh năm quanh 1.930 điểm.
Ở chiều ngược lại, rủi ro cần theo dõi là hiệu ứng nâng hạng không kéo theo dòng tiền thực chất, trong khi áp lực tỷ giá và lãi suất gia tăng. Khi đó, thị trường có thể chịu những nhịp điều chỉnh mạnh. BSC nghiêng về khả năng thị trường tháng 9 tiếp tục phân hóa, rung lắc, nhưng cơ hội hướng tới các vùng điểm cao hơn vẫn hiện hữu nếu thanh khoản cải thiện và các yếu tố vĩ mô thuận lợi.
Trong khi đó, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán VPS cho rằng, VN-Index có thể duy trì xu hướng hồi phục trong tháng 9, nhưng biên độ tăng không quá lớn. Trong những tuần đầu tháng, chỉ số nhiều khả năng vận động theo hướng vừa tăng vừa tích lũy, đan xen các phiên rung lắc khi tiếp cận vùng 1.830 - 1.850 điểm và xa hơn là 1.870 điểm.
Nếu mặt bằng lãi suất và tỷ giá duy trì ổn định, áp lực chi phí vốn được kiểm soát, thanh khoản chứng khoán sẽ có thêm điều kiện cải thiện. Cùng với đó, câu chuyện nâng hạng tiếp tục hỗ trợ tâm lý và thu hút sự quan tâm của dòng vốn ngoại, dù thị trường có thể rung lắc quanh thời điểm các quỹ cơ cấu danh mục.
Dòng vốn nâng hạng, kỳ vọng đi trước tiền thật
Cần phân biệt giữa hiệu ứng kỳ vọng và quy mô dòng vốn thực tế trong giai đoạn đầu nâng hạng.
Giới phân tích lưu ý cần phân biệt giữa hiệu ứng kỳ vọng và quy mô dòng vốn thực tế trong giai đoạn đầu nâng hạng.
FTSE Russell đã công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào các bộ chỉ số FTSE Emerging. Tổng dòng vốn thụ động vào Việt Nam sau khi hoàn tất lộ trình được ước tính vượt 2,2 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn trong đợt đầu từ ngày 21/9/2026 mới tương ứng 10% tỷ trọng mục tiêu, ước 220 triệu USD. Ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán VNDIRECT cho rằng, với quy mô giải ngân như vậy, tác động trong tháng 9 chủ yếu thể hiện qua tâm lý và kỳ vọng của nhà đầu tư, thay vì tạo ra sự thay đổi đột biến về dòng vốn.
Quy mô dòng vốn vào từng cổ phiếu còn phụ thuộc vào vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), trọng số trong chỉ số, thanh khoản cũng như khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn đầu tư của tổ chức nước ngoài. Bởi vậy, nâng hạng có thể tạo hiệu ứng tích cực trong trung và dài hạn, nhưng ngắn hạn vẫn cần tính đến khả năng xuất hiện trạng thái “mua kỳ vọng, bán sự kiện”.
Về cơ hội đầu tư, nhóm tài chính gồm ngân hàng và chứng khoán vẫn đáng chú ý nhờ triển vọng thanh khoản và dòng vốn trên thị trường. Bên cạnh đó, một số cổ phiếu vốn hóa lớn trong VN30, nhất là các doanh nghiệp có cổ đông nhà nước chi phối, có thể thu hút sự quan tâm trở lại của cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức. Trong bối cảnh chỉ số có thể tăng nhưng biên độ không quá lớn, cơ hội nhiều khả năng tập trung ở từng nhóm cổ phiếu thay vì lan tỏa rộng khắp trên toàn thị trường.
Trong bức tranh dòng tiền tháng 9, ngân hàng có 8 mã gồm VCB, BID, VPB, HDB, SHB, STB, SSB và MSB, nằm trong số 27 cổ phiếu được đưa vào rổ FTSE All-Cap từ ngày 21/9. Nhóm này được kỳ vọng hưởng lợi từ dòng vốn thụ động, tăng trưởng tín dụng hai con số và thanh khoản hệ thống ổn định.
Nhóm chứng khoán hưởng lợi gián tiếp khi thanh khoản thị trường, dư nợ margin và số tài khoản mở mới tăng. Trong khi đó, TCB cùng nhiều cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán đã là động lực chính kéo VN-Index trong thời gian gần đây.
Ngoài ra, nhóm thoái vốn nhà nước cũng đáng quan tâm khi SCIC dự kiến bán toàn bộ cổ phần tại 66 doanh nghiệp trong giai đoạn 2026 - 2030. Các thương vụ VNPT/MSB, SCIC/DMC, VietinBank/SGP cũng có thể giúp cải thiện tỷ lệ free-float, qua đó tăng khả năng thu hút dòng vốn tổ chức nước ngoài.
Theo ông Hoàng Việt Phương, đầu tư công, đặc biệt là xây dựng và vật liệu xây dựng, có thể thu hút dòng tiền khi tiến độ giải ngân được đẩy mạnh trong quý IV nhằm hoàn thành kế hoạch năm. Nhóm năng lượng, bao gồm dầu khí và điện, cũng có khả năng thu hút dòng tiền nhờ quá trình hoàn thiện khung pháp lý, các định hướng phát triển mới và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng.
Trong khi đó, với bất động sản, cơ hội vẫn hiện hữu nhưng mức độ phân hóa được dự báo cao. Lãi suất và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép lên các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn. Dòng tiền vì vậy có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp sở hữu dự án hoàn thiện pháp lý, có khả năng bàn giao và tạo dòng tiền thực. VIC, VHM vẫn có khả năng ảnh hưởng lớn tới chỉ số, trong khi bất động sản khu công nghiệp và doanh nghiệp hưởng lợi từ phát triển hạ tầng cũng là những nhóm đáng theo dõi.
Nhìn tổng thể, câu chuyện nâng hạng có thể tạo bệ đỡ mới cho thị trường, nhưng quy mô dòng vốn thực tế trong giai đoạn đầu chưa đủ lớn để xóa bỏ sự phân hóa do lãi suất, tỷ giá, định giá và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp. Thay vì chạy theo một “sóng nâng hạng” trên diện rộng, chiến lược được nhiều chuyên gia đề xuất là xây dựng danh mục cốt lõi gồm các cổ phiếu đầu ngành, có vốn hóa và thanh khoản lớn, tăng trưởng lợi nhuận tốt, đồng thời sở hữu chất xúc tác riêng như nâng hạng, đầu tư công, phục hồi ngành hoặc tái cấu trúc sở hữu.
