Kỳ vọng từ đầu tư công, nhưng độ trễ vẫn hiện hữu
Đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026, đặc biệt trong bối cảnh chính sách tiền tệ không còn nhiều dư địa nới lỏng. Việc đẩy mạnh giải ngân ngay từ quý I đã phần nào củng cố kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng mới cho nhóm doanh nghiệp xây dựng.
Đầu tư công có thể trở thành một trong những chủ đề thu hút sự quan tâm của thị trường trong tháng 4. Tuy nhiên, khả năng cao chỉ dừng ở mức “sóng cục bộ”, mang tính chọn lọc, thay vì lan tỏa trên diện rộng.
Thực tế giao dịch gần đây cho thấy, nhóm xây dựng và vật liệu đã có dấu hiệu cải thiện về dòng tiền, nhưng chưa đủ mạnh để xác nhận xu hướng tăng bền vững. Một số cổ phiếu như HHV, VCG, HPG ghi nhận nhịp hồi phục tích cực, song chủ yếu mang tính kỹ thuật và chưa đi kèm với sự gia tăng đáng kể của dòng tiền tổ chức.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán VPS cho rằng, nhóm xây dựng vẫn đang trong trạng thái tích lũy, chưa có tín hiệu bứt phá rõ ràng. Trong khi đó, dòng tiền thị trường vẫn ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm ngân hàng và VN30 - nơi có nền tảng cơ bản ổn định và khả năng dẫn dắt chỉ số.
Một điểm then chốt khiến dòng tiền chưa thực sự “bùng nổ” ở nhóm xây dựng nằm ở độ trễ giữa chính sách và kết quả kinh doanh. Theo ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Dầu khí, giải ngân đầu tư công chỉ là bước khởi đầu. Sau khi vốn được phân bổ, các dự án cần thời gian để hoàn thiện thủ tục, triển khai thi công và nghiệm thu. Do đó, lợi nhuận của doanh nghiệp thường chỉ phản ánh rõ ràng sau một đến hai quý.
Mặt khác, thị trường chứng khoán có xu hướng đi trước kỳ vọng. Ngay khi thông tin về đẩy mạnh đầu tư công được công bố, giá cổ phiếu có thể đã phản ánh một phần kỳ vọng này. Điều này làm gia tăng rủi ro “price-in sớm”, tức giá cổ phiếu đã phản ánh trước kỳ vọng, trong khi kết quả kinh doanh chưa theo kịp.
Bên cạnh đó, đặc thù ngành xây dựng là sử dụng đòn bẩy tài chính cao, khiến doanh nghiệp nhạy cảm với biến động lãi suất. Chi phí tài chính gia tăng, cùng với chu kỳ thanh toán kéo dài và áp lực công nợ, có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh ngay cả khi doanh thu tăng trưởng.
Chờ dòng tiền xác nhận, phân hóa gia tăng
Nhóm cổ phiếu xây dựng vẫn đang trong trạng thái tích lũy, chưa có tín hiệu bứt phá rõ ràng.
Trong bối cảnh hiện tại, dòng tiền vào nhóm xây dựng - vật liệu vẫn mang tính thăm dò, chưa có sự lan tỏa mạnh mẽ. Các nhịp tăng chủ yếu diễn ra ở một số cổ phiếu riêng lẻ, thay vì hình thành xu hướng toàn ngành. Sự phân hóa được dự báo sẽ ngày càng rõ nét trong thời gian tới. Những doanh nghiệp có năng lực thi công tốt và backlog lớn (giá trị hợp đồng đã ký nhưng chưa thực hiện) sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc chuyển hóa đầu tư công thành kết quả kinh doanh.
Ngược lại, các doanh nghiệp có nền tảng tài chính yếu, phụ thuộc nhiều vào vốn vay, hoặc gặp khó khăn trong thu hồi công nợ sẽ đối mặt với rủi ro lớn hơn, ngay cả khi ngành được hưởng lợi từ chính sách.
Xét theo chuỗi giá trị, cơ hội từ đầu tư công không chỉ giới hạn ở nhóm nhà thầu xây lắp, mà còn lan tỏa sang nhiều ngành liên quan.
Ông Lê Đức Khánh cho rằng, đối với nhóm xây dựng - hạ tầng, các doanh nghiệp trực tiếp thi công và vận hành dự án sẽ được hưởng lợi rõ nét nhất. Các mã đáng chú ý gồm HHV (hạ tầng giao thông, BOT), VCG, C4G, FCN, LCG. Đây là nhóm có độ nhạy cao với thông tin trúng thầu, backlog và tiến độ giải ngân.
Trong khi đó, nhóm vật liệu xây dựng thường phản ứng sớm hơn thông qua kỳ vọng nhu cầu tăng. HPG là đại diện tiêu biểu nhờ thị phần lớn và khả năng hưởng lợi kép từ đầu tư công và phục hồi nhu cầu nội địa. Ngoài ra, các doanh nghiệp đá xây dựng như KSB, DHA, VLB, hay nhựa đường như PLC cũng được hưởng lợi khi nhu cầu nguyên vật liệu gia tăng.
Bên cạnh đó, nhóm khu công nghiệp như BCM, KBC, IDC, SZC có thể hưởng lợi gián tiếp khi hạ tầng giao thông được cải thiện, qua đó thúc đẩy thu hút đầu tư và gia tăng giá trị quỹ đất.
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi có sự phân hóa lớn. Những doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa backlog thành doanh thu, kiểm soát chi phí tốt và duy trì dòng tiền ổn định sẽ có lợi thế vượt trội. Ngược lại, các cổ phiếu chỉ tăng theo kỳ vọng dễ đối mặt với áp lực điều chỉnh khi dòng tiền suy yếu.
Trong bối cảnh dòng tiền chưa xác nhận xu hướng, nhà đầu tư cần tiếp cận nhóm cổ phiếu xây dựng với mức độ chọn lọc cao.
Ông Trần Anh Tuấn khuyến nghị, nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có backlog lớn, tham gia dự án trọng điểm và có khả năng đảm bảo tiến độ thi công - yếu tố cốt lõi giúp chuyển hóa chính sách thành kết quả kinh doanh.
Thứ hai, sức khỏe tài chính đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong môi trường lãi suất còn biến động. Doanh nghiệp kiểm soát tốt đòn bẩy và dòng tiền sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn.
Thứ ba, cần theo dõi biên lợi nhuận và khả năng kiểm soát chi phí trong bối cảnh giá nguyên vật liệu có xu hướng tăng. Những doanh nghiệp quản trị tốt sẽ tránh được tình trạng “doanh thu tăng nhưng lợi nhuận co lại”.
Thứ tư, yếu tố định giá cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Việc cổ phiếu đã tăng mạnh theo kỳ vọng nhưng chưa có sự cải thiện tương ứng về lợi nhuận có thể tạo ra rủi ro điều chỉnh trong ngắn hạn.
Cơ hội là có, nhưng sẽ mang tính chọn lọc cao. Ông Nguyễn Thành Trung, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư KimGroup cho rằng, nhà đầu tư cần kiên nhẫn, tránh chạy theo kỳ vọng ngắn hạn, đồng thời tập trung vào những doanh nghiệp có khả năng biến cơ hội từ chính sách thành tăng trưởng thực chất.
Ông Trung cũng lưu ý thêm, đặc thù của ngành xây dựng thường có biên lãi mỏng, do đó cần nghiên cứu kỹ các tiêu chí cơ bản của doanh nghiệp như: cấu trúc tài chính lành mạnh (nợ vay không quá cao, đặc biệt là nợ ngắn hạn); dòng tiền từ hoạt động kinh doanh ổn định; biên lãi gộp và biên lãi ròng thuộc nhóm cao trong ngành; giá trị hợp đồng đã ký lớn, thuộc các dự án đầu tư công đã có vốn bố trí rõ ràng và được ưu tiên đẩy nhanh tiến độ trong năm 2026. Cuối cùng, cần xem xét vùng giá hiện tại của cổ phiếu đã phản ánh đầy đủ kỳ vọng tăng trưởng hay chưa, tránh trường hợp mua đuổi khi giá đã ở vùng cao, vượt quá định giá hợp lý của doanh nghiệp.
Dù còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng trong ngắn hạn, triển vọng trung hạn của nhóm cổ phiếu xây dựng - vật liệu vẫn được đánh giá tích cực. Nếu tiến độ giải ngân đầu tư công được duy trì ổn định và cải thiện trong các quý tới, thị trường có thể chuyển từ “sóng kỳ vọng” sang “sóng cơ bản”, khi kết quả kinh doanh bắt đầu phản ánh rõ ràng hơn. Đây cũng là giai đoạn dòng tiền tổ chức có thể quay trở lại mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, để hình thành một xu hướng tăng bền vững, cần sự đồng bộ của nhiều yếu tố, từ tiến độ dự án, môi trường lãi suất cho đến năng lực kiểm soát chi phí của doanh nghiệp.
