Bước ngoặt tại Ủy ban Ngân hàng Thượng viện
Trong phiên họp ngày 14/5, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã bỏ phiếu 15-9 thông qua việc trình Đạo luật Minh bạch Thị trường Tài sản Số (Digital Asset Market Clarity Act, thường gọi là Clarity Act) ra bước tiếp theo, với toàn bộ Thượng nghị sĩ Cộng hòa và hai Thượng nghị sĩ Dân chủ Angela Alsobrooks và Ruben Gallego bỏ phiếu ủng hộ. Đây là lần đầu tiên dự luật thị trường crypto mang tính toàn diện nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng ở cấp ủy ban Thượng viện, sau khoảng 10 tháng thương lượng căng thẳng.
Chủ tịch Ủy ban, Thượng nghị sĩ Tim Scott, gọi đây là một trong những quy trình “vừa nhiều thông tin, vừa đầy thách thức nhất” trong sự nghiệp Thượng nghị sĩ của ông và nhấn mạnh ông tin rằng hai đảng sẽ tiếp tục làm việc để xử lý các điểm còn bất đồng. Động lực bỏ phiếu thuận vào phút chót đến từ một thỏa thuận hậu trường cho phép bổ sung thêm một số sửa đổi mà trước đó ông Scott từng bác bỏ, bao gồm các điều khoản tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, làm rõ phạm vi hoạt động của ngân hàng trong lĩnh vực tài sản số và định nghĩa thế nào là một dự án tài chính phi tập trung (DeFi) “thực sự phi tập trung”.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên Dân chủ cao cấp nhất trong Ủy ban, phản đối gay gắt cách thức đưa các sửa đổi này, cho rằng chúng vẫn là “giải pháp nửa vời”, nhưng cuối cùng bà chỉ là đại diện cho một nhóm Dân chủ thiểu số. Dù vậy, các sửa đổi này lại được thông qua với sự ủng hộ từ cả hai phía, trái ngược với các lần sửa trước đó thường bị chia rẽ giữa các đảng phái, và điều này nâng đáng kể xác suất dự luật có thể tiến đến bước tiếp theo.
Để chính thức trở thành luật, Clarity Act còn phải vượt qua nhiều vòng phê duyệt tại Thượng viện, Hạ viện và cần chữ ký của Tổng thống Trump.
Clarity Act là gì và vì sao quan trọng với thị trường crypto?
Clarity Act được giới chuyên môn coi là dự luật cấu trúc thị trường tài sản số toàn diện nhất từng được Quốc hội Mỹ xem xét, đặt mục tiêu “định ranh giới” rõ ràng giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Phái sinh (CFTC) trong việc quản lý token và các loại tài sản số khác nhau.
Phiên bản được Hạ viện thông qua năm 2025 với tỷ lệ 294-134 đã thiết lập các nhóm chính như “digital commodities” (tài sản số mang tính hàng hóa, do CFTC giám sát), “restricted digital securities” (chứng khoán số bị hạn chế) và một lớp “tradable asset” dành cho các tài sản số không hoàn toàn là chứng khoán cũng không hoàn toàn là hàng hóa, giao cho CFTC phụ trách phần lớn giao dịch thứ cấp.
Về thẩm quyền, dự luật giữ cho SEC quyền giám sát giai đoạn phát hành ban đầu (initial distribution) của nhiều dự án token – nơi yếu tố “hợp đồng đầu tư” (investment contract) vẫn hiện hữu – trong khi giao cho CFTC quản lý phần lớn giao dịch trên thị trường thứ cấp, với cơ chế đăng ký, giám sát sàn và trung gian tương tự mô hình hàng hóa phái sinh. Dự luật yêu cầu các sàn giao dịch và trung gian tài sản số phải đăng ký, tuân thủ quy định tách biệt tài sản khách hàng, công bố thông tin và chịu các chuẩn mực giám sát giống thị trường tài chính truyền thống, đồng thời có chương riêng cho DeFi, stablecoin và cơ chế “mature blockchain” để xác định khi nào một dự án đủ phân tán để chuyển khung giám sát.
Ngoài ra, Clarity Act khuyến khích SEC và CFTC ban hành quy định chung, cùng xây dựng bộ tiêu chí phân loại token và phối hợp với cơ quan quốc tế để chia sẻ thông tin, qua đó bổ sung cho nỗ lực gần đây hai cơ quan này đưa ra văn bản giải thích chung đầu tiên về cách luật chứng khoán và luật hàng hóa áp dụng với tài sản mã hóa.
Bằng việc “vẽ bản đồ” loại token nào thuộc SEC, loại nào thuộc CFTC và đưa ra cơ chế chuyển đổi theo thời gian, Clarity Act hướng tới giảm tình trạng chồng chéo và tranh chấp thẩm quyền vốn gây bất định nhiều năm qua cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Những tranh luận còn lại
Dù được gọi là “khoảnh khắc mang tính bước ngoặt” bởi CEO Blockchain Association Summer Mersinger - người nhấn mạnh rằng “một chính sách tài sản số bền vững phải được xây trên nền tảng lưỡng đảng” và “Hoa Kỳ cần những ‘luật đi đường’ rõ ràng”, song con đường để Clarity Act trở thành luật vẫn còn nhiều điểm cần phải giải quyết. Hai nhóm vấn đề nổi bật hiện nay là: cách ngăn chặn việc lạm dụng crypto và DeFi trong tội phạm tài chính, và thiết kế điều khoản đạo đức nhằm hạn chế xung đột lợi ích khi quan chức nhà nước tham gia ngành này.
Thượng nghị sĩ Angela Alsobrooks nói rõ: “Chúng ta vẫn còn rất nhiều việc phải làm.” Thượng nghị sĩ Gallego cũng cho biết lá phiếu cuối cùng của ông tại phiên toàn thể Thượng viện sẽ phụ thuộc vào tiến triển đàm phán trong các vấn đề nhạy cảm.
Một điểm chưa rõ nữa là Tổng thống Donald Trump - người có liên hệ với ngành crypto thông qua gia đình - sẽ chấp nhận đến đâu với điều khoản đạo đức; cố vấn Nhà Trắng Patrick Witt nói tại Consensus Miami 2026 rằng bất kỳ nỗ lực “nhắm riêng vào Tổng thống” sẽ không được chấp nhận, và lập trường của Nhà Trắng là các quy tắc đạo đức phải “áp dụng đồng đều từ Tổng thống cho tới thực tập sinh tại Đồi Capitol”.
Ở phía vận động hành lang, Cody Carbone - lãnh đạo Digital Chamber - nhận định việc chốt được một thỏa thuận về điều khoản đạo đức có thể là chìa khóa để đạt được hơn 60 phiếu thuận tại Thượng viện, mức cần thiết để vượt qua các thủ tục. Ông cho rằng thỏa thuận này nhiều khả năng sẽ phải hoàn tất trước khi các lãnh đạo Thượng viện đưa dự luật ra thị trường, với khung thời gian hợp lý là trước tháng 8, trùng với nhận định của Thượng nghị sĩ Dân chủ Kirsten Gillibrand.
Có thể thấy, rào cản lớn nhất hiện nay không phải là “có hay không có luật”, mà là mức độ thỏa hiệp chấp nhận được giữa yêu cầu chống tội phạm tài chính, chuẩn mực đạo đức công vụ và mong muốn có khung pháp lý thân thiện với đổi mới.
Trong bối cảnh lịch làm việc của Thượng viện trước kỳ nghỉ hè và mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, quá trình này gần như không có “dư địa” cho những sự trì hoãn nữa nếu muốn được thông qua trong năm nay. Dù vậy, việc Clarity Act đã vượt qua Ủy ban Ngân hàng Thượng viện với một lá phiếu lưỡng đảng là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang tiến gần hơn tới một bộ khung “luật pháp” thống nhất cho thị trường crypto, điều mà các doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu đã chờ đợi nhiều năm.
