Sẽ có thêm nhiều thương vụ
Hồi đầu tháng 12/2025, Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) thông báo sẽ trở thành công ty mẹ của Tập đoàn Thiên Long (mã TLG), với tỷ lệ sở hữu 65,01% cổ phần tại đơn vị này. Để thực hiện thương vụ trên, Kokuyo dự kiến gián tiếp sở hữu 46,82% cổ phần Tập đoàn Thiên Long bằng việc mua 100% vốn của Công ty Thiên Long An Thịnh (TLAT), sau đó tiếp tục mua thêm 18,19% cổ phần thông qua chào mua công khai, tùy thuộc sự chấp thuận của cơ quan pháp lý.
Theo lộ trình, giao dịch mua TLAT của Kokuyo dự kiến hoàn tất vào tháng 8/2026, trong khi đợt chào mua công khai cổ phiếu TLG sẽ diễn ra từ tháng 10 đến tháng 11/2026, tùy thuộc phê duyệt của cơ quan quản lý. Giá trị thương vụ ước tính khoảng 185 triệu USD.
Những biến động về nhân sự cấp cao ở một số ngân hàng như Sacombank, LPBank, Bản Việt Bank trong những ngày cuối năm, theo giới thạo tin, cũng hé mở những phương án M&A thú vị như mua lại, hợp nhất…
Tuy nhiên, không phải các thương vụ đều dễ “xuôi chèo mát mái”. Có những lĩnh vực dù tiềm năng nhưng việc thay đổi môi trường chính sách đang gây quan ngại cho cả bên bán và bên mua. Trường hợp các dự án năng lượng tái tạo đang bị “mắc kẹt” sau giai đoạn bùng nổ cơ chế giá FIT là minh chứng điển hình.
Trong một văn bản gửi nhà đầu tư mới đây, lãnh đạo BB Power Holdings (BBPH) thuộc hệ sinh thái Bitexco cho biết, trên cả nước có 85 dự án năng lượng tái tạo thuộc dạng chuyển tiếp, mặc dù đã ban hành cơ chế giá đàm phán từ đầu năm 2023 nhưng đến nay vẫn liên tục đưa ra các quy định làm thay đổi nội dung đàm phán bất lợi cho nhà đầu tư, dẫn đến các dự án chưa đàm phán được giá điện chính thức hoàn thành với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). EVN đơn phương dừng thanh toán tiền điện của những nhà máy đang bán điện theo hợp đồng đã ký kết, gây hậu quả nặng nề trên diện rộng cho toàn bộ các nhà đầu tư Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài cùng các dự án năng lượng tái tạo (khoảng 172/173 doanh nghiệp).
Với BBPH, toàn bộ dự án năng lượng mặt trời bị EVN đơn phương thanh toán theo mức giá trần chuyển tiếp (1.184,9 đồng/kWh), thay vì mức giá theo hợp đồng mua bán điện (giá FIT 2 là 7,09 Usdcent/kWh, tương đương 1.783,2 đồng/kWh) từ tháng 1/2025 đến nay. Thực tế này kéo theo việc các nhà đầu tư nước ngoài bổ sung điều kiện thanh toán, trì hoãn các điều kiện M&A. Với BBPH, các nhà đầu tư Nhật Bản tạm ngưng thanh toán tiền mua cổ phần theo cam kết, chờ diễn biến đàm phán giá điện của hai dự án điện gió giữa BBPH và EVN.
Dù vậy, với phần lớn các lĩnh vực khác, M&A tiếp tục là phương thức hữu hiệu để tìm kiếm tăng trưởng. Chẳng hạn, Tổng công ty Sữa Việt Nam - Vinamilk (mã VNM), sau khi thâu tóm thành công Sữa Mộc Châu, đã đưa “công nghệ Vinamilk” vào doanh nghiệp này bằng chiến dịch sản phẩm mới, nhận diện thương hiệu mới, cách kể chuyện sản phẩm mới.
M&A - “chìa khóa” kiến tạo động lực tăng trưởng mới
Hoạt động thâu tóm, sáp nhập (M&A) toàn cầu năm 2025 tăng vọt gần 50% so với năm 2024, đạt 4.500 tỷ USD, theo LSEG. Đây là mức cao thứ hai kể từ đợt sốt năm 2021. Số lượng kỷ lục các giao dịch khổng lồ đã đẩy phí ngân hàng đầu tư (IB) lên mức cao thứ hai từ trước đến nay.
68 thương vụ có trị giá ít nhất 10 tỷ USD được thực hiện trong năm qua, định hình lại các lĩnh vực từ truyền thông đến công nghiệp. Làn sóng giao dịch đã giúp đẩy phí IB lên khoảng 135 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2024. Hơn một nửa số thương vụ này đến từ Mỹ, với 2.300 tỷ USD giao dịch có mục tiêu, tỷ lệ cao nhất kể từ năm 1998.
Hai giao dịch lớn nhất trong năm 2025 là cuộc chiến giữa Netflix và Paramount để giành Warner Bros Discovery và sự sáp nhập giữa Union Pacific và Norfolk Southern tạo ra “gã khổng lồ” xuyên lục địa trong lĩnh vực đường sắt, với quy mô 250 tỷ USD.
Theo nghiên cứu của Deloitte, các công ty lựa chọn hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) làm trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi đang vượt xa các đối thủ truyền thống, ghi nhận mức tăng 464% lợi nhuận cho cổ đông, cao hơn gấp đôi so với mức trung bình của chỉ số S&P 1200.
Phân tích về hơn 2.000 thương vụ M&A quy mô lớn (trên toàn cầu) từ năm 2015 cho thấy “những doanh nghiệp kiến tạo động lực tăng trưởng mới” - các công ty tận dụng những thương vụ mua lại táo bạo, thoái vốn chiến lược và hợp tác trong hệ sinh thái - đang dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng trong một thế giới của những thay đổi liên tục về pháp lý, chủ nghĩa dân tộc kinh tế và những đột phá công nghệ.
Trong thời gian tới, AI và các công nghệ tiên tiến được đánh giá là trọng tâm của chiến lược M&A, với gần một nửa số CEO (47%) ưu tiên đầu tư vào AI - không chỉ nhằm cải thiện hiệu suất, mà còn chuyển đổi cơ bản các mô hình kinh doanh và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng.
Các lãnh đạo duy trì tư duy tối đa hóa giá trị danh mục đầu tư liên tục, thường xuyên rà soát danh mục đầu tư, tối ưu hóa chi phí, tìm kiếm tăng trưởng sáng tạo và theo đuổi M&A như các nhà đầu tư chủ động. M&A ngày nay hướng tới việc triển khai các bước đi có chủ đích và chiến lược nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi. Các tổ chức đang ngày càng quản lý doanh nghiệp như một danh mục đầu tư, liên tục cân đối lại và đưa ra lựa chọn thấu đáo về “sân chơi” và cách giành chiến thắng.
Thị trường M&A năm 2025 tại Đông Nam Á đã được định hình bởi cả những thách thức mang tính hệ thống dai dẳng và các cơ hội mới. Chênh lệch giá mua - bán cao, chu kỳ thoái vốn kéo dài và tâm lý người bán không sẵn lòng từ bỏ quyền kiểm soát doanh nghiệp vẫn là những rào cản lớn trong các lĩnh vực cốt lõi như cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và năng lượng tái tạo. Trong khi đó, những thay đổi pháp lý và nhu cầu tích hợp sau sáp nhập phức tạp, đặc biệt trên phương diện công nghệ và nguồn nhân lực, càng làm tăng rủi ro triển khai.
Bất chấp những thách thức này, khu vực vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các nhà đầu tư. Các lĩnh vực tăng trưởng cao như công nghệ, viễn thông, chăm sóc sức khỏe và năng lượng tái tạo đang dẫn dắt hoạt động M&A ở Đông Nam Á. Việc hợp nhất thị trường, thu hẹp chênh lệch định giá và cải thiện các điều kiện tài chính được kỳ vọng sẽ thúc đẩy làn sóng giao dịch lớn hơn trong năm 2026.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng, công nghệ và kỳ vọng của khách hàng đang thay đổi nhanh chóng, các thương vụ và quan hệ đối tác chiến lược cho phép các nhà lãnh đạo tái cấu trúc danh mục đầu tư và tiếp cận các năng lực mới. Thông qua M&A, họ có thể định hình lại mô hình kinh doanh, hoạt động bền vững hơn trong tương lai.
Trong năm 2026, vai trò của các quỹ đầu tư tư nhân cũng rất quan trọng. Họ đang thay đổi chiến lược trong bối cảnh các thị trường tăng trưởng chậm và chi phí vay tăng cao. Với ước tính 2.300 tỷ USD dự trữ vốn chưa phân bổ, các quỹ đang triển khai những thay đổi mạnh mẽ trong hệ sinh thái của họ, nhắm vào các công ty có tiềm năng chưa được khai thác để định vị lại toàn bộ các ngành công nghiệp.
