Từ tích lũy tài sản đến nhu cầu quản trị toàn diện
Là đơn vị tiên phong tiếp cận dịch vụ quản lý tài sản, sau hơn một thập kỷ, Công ty Chứng khoán VNDIRECT hiện đang quản lý khối tài sản chứng khoán hơn 10 tỷ USD, với đội ngũ khoảng 500 nhân sự tư vấn tài chính. Ông Nguyễn Vũ Long, Tổng giám đốc VNDIRECT nhìn nhận, trong bối cảnh dịch vụ tài chính cá nhân tại Việt Nam đang phát triển nhanh, đặc biệt là xu hướng quản lý gia sản, nhu cầu từ phía khách hàng ngày càng đa dạng và phức tạp. Điều này vừa mở ra cơ hội lớn, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực không nhỏ đối với các tổ chức tài chính trong công tác quản lý.
Thực tế cho thấy, nhà đầu tư Việt Nam đang sở hữu quy mô tài sản lớn hơn trước, song cách quản lý tài chính cá nhân vẫn chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và các quyết định rời rạc. Khi tài sản gia tăng, mục tiêu của nhà đầu tư không chỉ dừng lại ở lợi nhuận ngắn hạn, mà mở rộng sang việc quản trị toàn bộ hành trình tài chính. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới cho thị trường, từ việc cung cấp sản phẩm đơn lẻ sang xây dựng các giải pháp dài hạn, mang tính hệ thống.
Trên thị trường chứng khoán, bên cạnh VNDIRECT, một số công ty chứng khoán đã phát triển mảng quản lý tài sản khá thành công như SSI Wealth Management của Chứng khoán SSI, TCWealth của Chứng khoán Kỹ Thương, hay gần đây là Wealth Advisory của Chứng khoán VPBank và mới nhất là sản phẩm eWealth do Chứng khoán Thiên Việt (TVS) và Quản lý quỹ Thiên Việt (TVAM) phát triển.
Ông Ngô Nhật Minh, Phó tổng giám đốc TVS cho rằng, Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng rất ấn tượng về giá trị tài sản tài chính cá nhân.
Sự dịch chuyển từ đầu tư đơn lẻ sang quản trị tài sản toàn diện mở ra nhiều cơ hội cho các tổ chức tài chính, đồng thời đặt ra yêu cầu về chuẩn mực, công nghệ và chính sách hỗ trợ.
Thứ nhất, thực tế cho thấy, tốc độ tích lũy tài sản đầu tư tài chính thường tăng mạnh trong những giai đoạn tăng trưởng bứt phá của nền kinh tế. Ví dụ, tại Trung Quốc từ sau năm 2000, giá trị tài sản tài chính cá nhân (PFA) trên đầu người đã tăng trung bình trên 20%/năm liên tục trong khoảng 20 năm. Điều này được lý giải bởi quy luật kinh tế phổ biến: khi thu nhập trung bình của người dân vượt qua mức đáp ứng nhu cầu chi tiêu thiết yếu, phần vốn thặng dư sẽ được đẩy mạnh vào các kênh đầu tư tài chính.
Thứ hai, những bước tiến đột phá về giải pháp công nghệ, cùng với thói quen sử dụng các sản phẩm công nghệ của phần lớn dân số, sẽ là động lực quan trọng giúp phổ cập và thúc đẩy mảng dịch vụ số về quản lý tài sản, trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế số Việt Nam.
Thứ ba, những nỗ lực kiến tạo của Nhà nước trong việc thúc đẩy mạnh mẽ quá trình minh bạch hóa thị trường, đồng thời tạo điều kiện cho sự đa dạng hóa các sản phẩm tài chính, sẽ hình thành nền móng vững chắc để thị trường phát triển bền vững hơn.
Theo ông Trần Vinh Quang, Tổng giám đốc TVAM, thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà nhiều nền kinh tế châu Á từng trải qua. Khi thu nhập vượt qua mức đáp ứng nhu cầu cơ bản, dòng tiền nhàn rỗi sẽ dịch chuyển mạnh sang đầu tư tài chính. Tuy nhiên, thay đổi lớn nhất không nằm ở tốc độ dòng tiền, mà ở mức độ phức tạp của các quyết định đi kèm. Ở giai đoạn này, nhà đầu tư không còn chỉ đối mặt với câu hỏi mua hay bán, mà phải cân nhắc đến phân bổ tài sản tổng thể, mức độ rủi ro có thể chấp nhận, thời gian nắm giữ cũng như sự phù hợp giữa danh mục đầu tư với các mục tiêu cuộc sống. Những bài toán này không thể giải quyết bằng các quyết định đơn lẻ hay lời khuyên mang tính thời điểm.
Khảo sát về thực trạng và nhu cầu quản lý tài sản cá nhân của người Việt do TVAM thực hiện cho thấy, phần lớn nhà đầu tư vẫn đang tự xoay xở với hành trình tài chính của mình, trong khi thiếu sự hỗ trợ chuyên sâu. Cụ thể, có tới 77% nhà đầu tư gặp khó khăn khi tự quản lý tài sản; trong đó, 51% bị cảm xúc chi phối khi ra quyết định, còn 48% thiếu kiến thức chuyên môn, khiến họ dễ bị cuốn theo các xu hướng ngắn hạn hoặc đầu tư kém hiệu quả.
Thực tế cho thấy, thị trường hiện không thiếu các sản phẩm đầu tư. Ngược lại, sự đa dạng của sản phẩm khiến quá trình lựa chọn trở nên phức tạp hơn. Các mô hình truyền thống vẫn giữ vai trò nhất định, song thường vận hành theo khuôn mẫu cố định và khó cá nhân hóa theo từng hoàn cảnh cụ thể. Trong khi đó, các nền tảng công nghệ mang lại sự tiện lợi và tốc độ, nhưng lại thiếu chiều sâu tư vấn khi nhà đầu tư bước vào các bài toán dài hạn. Điều này cũng tạo điều kiện cho các sản phẩm ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, đóng vai trò như những công cụ hỗ trợ giao dịch cho nhà đầu tư trong tương lai.
Cần “cú huých” pháp lý và chính sách để thị trường bứt tốc
Quy mô thị trường quản lý tài sản Việt Nam đang ngày càng mở rộng và có thể đạt đến mức nghìn tỷ USD vào năm 2027. Ở thời điểm hiện tại, các thành viên thị trường, bao gồm các công ty chứng khoán với việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ quản lý tài sản chuyên nghiệp hơn, các quỹ đầu tư với sự ra đời của nhiều loại hình quỹ đa dạng, các ngân hàng bước đầu tham gia phân phối sản phẩm quỹ, cùng các tổ chức tài chính khác, về cơ bản đã có sự chuẩn bị nhất định về năng lực, sản phẩm và nguồn lực để đón đầu xu hướng này.
Tổng giám đốc VNDIRECT cho rằng, trong 3-5 năm tới sẽ là giai đoạn “vàng” để mảng quản lý tài sản cá nhân tại Việt Nam phát triển và chuyên nghiệp hóa, khi các điều kiện về thị trường, khung pháp lý và nhu cầu của nhà đầu tư đang dần hội tụ.
Tuy nhiên, như ông Nguyễn Vũ Long chia sẻ, lĩnh vực quản lý tài sản tại Việt Nam hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất là sự thiếu hụt khung pháp lý và các chuẩn mực rõ ràng. Thứ hai là nhận thức của cả khách hàng lẫn doanh nghiệp còn hạn chế; nhiều người vẫn chưa phân biệt đầy đủ giữa đầu tư đơn thuần và quản lý tài sản một cách toàn diện. Để quá trình chuyển dịch này diễn ra nhanh chóng, sâu rộng và đạt được các mục tiêu kỳ vọng, cần có những “cú huých” mang tính chiến lược và đồng bộ, đặc biệt về mặt pháp lý, nhằm tạo động lực đủ mạnh để khuyến khích nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư cá nhân, tiếp cận và thực hiện đầu tư thông qua các tổ chức chuyên nghiệp.
Một trong những “cú huých” quan trọng nhất là triển khai các chính sách ưu đãi thuế một cách thiết thực và đủ sức hấp dẫn. Chẳng hạn, việc giảm hoặc miễn thuế thu nhập từ đầu tư chứng khoán đối với nhà đầu tư cá nhân khi họ đầu tư thông qua các quỹ mở, quỹ đóng có cơ chế quản lý chuyên nghiệp và minh bạch sẽ tạo ra lợi thế tài chính rõ rệt, qua đó khuyến khích dòng tiền chảy vào các kênh đầu tư tổ chức.
Song song với đó, việc mở rộng và đa dạng hóa các kênh phân phối đóng vai trò then chốt trong việc gia tăng khả năng tiếp cận các sản phẩm đầu tư chuyên nghiệp đối với đông đảo nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân tại các khu vực khác nhau. Một giải pháp tiềm năng và hiệu quả là cho phép, đồng thời khuyến khích, các ngân hàng thương mại chính thức trở thành đại lý phân phối sản phẩm tài chính của các quỹ đầu tư. Kinh nghiệm từ các thị trường phát triển cho thấy, sự tham gia của các ngân hàng với mạng lưới chi nhánh rộng khắp và tệp khách hàng lớn đã giúp gia tăng đáng kể số lượng nhà đầu tư tiếp cận sản phẩm quỹ, đồng thời đa dạng hóa danh mục đầu tư. Điều này không chỉ giúp các quỹ huy động vốn hiệu quả hơn, mà còn mang đến cho nhà đầu tư cá nhân các lựa chọn đầu tư chuyên nghiệp, góp phần giảm thiểu rủi ro do đầu tư tự phát và thiếu thông tin.
Sự dịch chuyển trong tư duy đầu tư cho thấy, thị trường quản lý tài sản Việt Nam đã vượt qua giai đoạn sơ khai. Khi nhu cầu của nhà đầu tư chuyển từ tìm kiếm cơ hội sang quản trị rủi ro và tối ưu hóa lợi ích dài hạn, cấu trúc dịch vụ trên thị trường buộc phải thay đổi theo hướng toàn diện và chuyên nghiệp hơn.
