Bổ sung 111 dự án vào diện gỡ vướng
Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng hàng loạt dự án đình trệ vì vướng mắc đất đai, quy hoạch, nghĩa vụ tài chính hay thủ tục đầu tư, TP.HCM đang bước vào giai đoạn tăng tốc tháo gỡ.
Theo báo cáo của Sở Tài chính TP.HCM, toàn Thành phố hiện có 838 công trình, dự án và khu đất tồn đọng cần xử lý. Trong đó, 60 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương, còn lại 778 dự án thuộc trách nhiệm giải quyết của Thành phố.
Đến nay, Thành phố đã xây dựng phương án xử lý cho toàn bộ danh mục này. Cụ thể, 417 dự án đã hoàn tất tháo gỡ vướng mắc, 393 dự án cơ bản xử lý xong khó khăn, còn 28 trường hợp đang hoàn thiện các bước pháp lý cuối cùng. Tổng mức đầu tư của các dự án lên tới hơn 206.000 tỷ đồng, liên quan quỹ đất hơn 17.000 ha.
Những động thái này nhanh chóng tạo ra tác động rõ rệt lên nguồn thu ngân sách và tâm lý thị trường. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng thu tiền sử dụng đất của Thành phố ước đạt hơn 14.625 tỷ đồng, tăng tới 184,2% so với cùng kỳ năm trước.
Sở Tài chính TP.HCM cho biết, nguồn thu từ đất tăng do nhiều dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý và chủ đầu tư bắt đầu nộp tiền sử dụng đất, đồng thời phát sinh một số khoản nộp lớn từ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất.
Dù tốc độ tháo gỡ đang được đẩy nhanh, nhưng trên thực tế, số lượng dự án cần xử lý tiếp tục gia tăng. Sau khi TP.HCM công bố danh mục 838 dự án tồn đọng được xử lý, có thêm 111 dự án đăng ký bổ sung vào chương trình tháo gỡ.
Theo ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), nhiều dự án được xếp vào nhóm “cơ bản hoàn thành tháo gỡ”, nhưng vẫn chưa thể đưa đất vào khai thác hoặc hoàn thiện thủ tục đầu tư do còn tồn tại các vướng mắc liên quan tới đất đai, nghĩa vụ tài chính hoặc quy hoạch.
Chẳng hạn, tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, dù tất cả dự án đã được đưa vào danh sách tháo gỡ, song 4 dự án của Công ty TNHH MTV Lan Anh gồm Lan Anh 7B, Lan Anh 10, Lan Anh 11 và Lan Anh 12 vẫn gặp vướng mắc kéo dài, chủ yếu do chậm xác định tiền sử dụng đất hoặc thay đổi quy hoạch.
Bà Nguyễn Nam Phương - Tổng giám đốc Công ty Lan Anh cho biết, có hồ sơ doanh nghiệp nộp từ năm 2021, nhưng sau 4-5 năm vẫn chưa hoàn tất việc xác định nghĩa vụ tài chính. Điều này khiến dòng tiền bị đình trệ, chi phí tài chính phát sinh lớn và tạo áp lực nợ xấu ngân hàng.
“Doanh nghiệp dùng hoàn toàn vốn tư nhân để đầu tư hạ tầng và nhà ở xã hội, nhưng việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính khiến chúng tôi rơi vào thế rất khó khăn”, bà Phương giãi bày.
Nhiều dự án lớn vẫn “kẹt” ở thủ tục cuối cùng
Báo cáo bổ sung của HoREA cho thấy, hàng loạt dự án quy mô lớn vẫn đang vướng mắc ở các khâu pháp lý then chốt. Trong đó, Công ty cổ phần Quốc Cường Gia Lai có nhiều dự án đang gặp khó khăn ở các khâu chuyển nhượng, cấp giấy chứng nhận và xử lý thủ tục xây dựng.
Một trong những dự án đáng chú ý là Cao ốc căn hộ kết hợp thương mại - dịch vụ Tân Thuận (Lavida Plus) quy mô 21.895 m2, tổng vốn đầu tư hơn 1.210 tỷ đồng. Quốc Cường Gia Lai đã hoàn thành xây dựng khối chung cư Block B cao 33 tầng, khối thương mại - dịch vụ Block C cao 6 tầng. Riêng khối chung cư Block A cao 33 tầng chưa thể triển khai xây dựng do chưa hoàn tất thủ tục pháp lý.
Dù tốc độ tháo gỡ đang được đẩy nhanh, nhưng trên thực tế, số lượng dự án cần xử lý tiếp tục gia tăng. Sau khi TP.HCM công bố danh mục 838 dự án tồn đọng được xử lý, có thêm 111 dự án đăng ký bổ sung vào chương trình tháo gỡ.
Chủ đầu tư này cho biết, dự án đã được nghiệm thu đưa vào sử dụng từ tháng 2/2021, người dân đã vào ở ổn định, nhưng đến nay cư dân Block B vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở.
Quốc Cường Gia Lai đã nhiều lần gửi kiến nghị đến các cơ quan chức năng, nhưng việc kiểm tra hiện trạng và hoàn tất thủ tục cấp sổ chưa được giải quyết. Đối với chung cư Block A, đến nay cũng chưa được tiếp nhận hồ sơ để triển khai hoàn thiện công trình theo quy hoạch được duyệt.
Hay như Khu dân cư lô số 4 - Khu 6B - Khu chức năng số 6, Khu đô thị mới Nam Thành phố tại xã Bình Hưng quy mô hơn 33.197 m2, tổng vốn đầu tư khoảng 1.700 tỷ đồng, dự án này đang gặp vướng liên quan tới việc chuyển nhượng năm 2014.
Theo cơ quan chuyên môn, tại thời điểm cho phép chuyển nhượng thì Luật Đất đai 2013 đã có hiệu lực, trong khi dự án chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, Quốc Cường Gia Lai cho hay, hồ sơ đã được nộp trước thời điểm luật mới có hiệu lực nên cần áp dụng theo quy định cũ.
Tương tự, Tập đoàn Vạn Phúc cũng phản ánh nhiều dự án bị đình trệ kéo dài. Trong đó, dự án Công viên chuyên đề - Khu vui chơi, giải trí thế giới nước tại phường Hiệp Bình có diện tích khoảng 6,41 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng, được chấp thuận chủ trương chuyển đổi công năng từ năm 2016, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất pháp lý để triển khai.
Doanh nghiệp cho biết đã đầu tư nhiều hạng mục công viên ven sông, cây xanh… theo yêu cầu của Thành phố, song các thủ tục tiếp theo chưa được tháo gỡ, nay xin được đầu tư hạng mục công viên chuyên đề thuộc dự án.
Bên cạnh đó, các dự án nhà ở Vạn Phúc 1, Vạn Phúc 2, Vạn Phúc 3, Đại Nhân và Đông Nam tại khu vực Hiệp Bình cũng đang gặp vướng liên quan đến điều chỉnh chức năng nhà ở xã hội sang nhà ở thương mại.
Tuy nhiên, việc xác định nghĩa vụ tài chính được giao cho các sở ngành đề xuất và hiện chưa có phương án thực hiện. Chủ đầu tư xin được thực hiện nghĩa vụ nộp tiền hạ tầng bổ sung hoàn thành nghĩa vụ nhà ở thu nhập thấp theo quy hoạch chi tiết 1/500 là nhà ở xã hội.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng đề nghị được bổ sung vào danh sách tháo gỡ như CT Group (3 dự án), Phát Đạt (5 dự án)…; trong khi Địa ốc Hoàng Quân kiến nghị bổ sung 9 dự án vào danh mục xử lý tồn đọng.
Ông Trương Anh Tuấn - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hoàng Quân cho biết, Tập đoàn hiện có nhiều dự án bị đình trệ nhiều năm, gây lãng phí nghiêm trọng. Để đẩy nhanh tiến độ, ông đề xuất Thành phố sớm thực hiện số hóa dữ liệu dự án và phân nhóm các vướng mắc theo từng lĩnh vực chuyên biệt như quy hoạch hoặc đất đai.
Theo ông Tuấn, việc giải quyết theo nhóm sẽ giúp cơ quan quản lý nhà nước áp dụng cơ chế tháo gỡ đồng loạt cho nhiều dự án tương tự, thay vì xử lý đơn lẻ từng trường hợp.
Theo ông Lê Hoàng Châu, đợt rà soát lần này là cơ hội quan trọng để xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực đất đai và bảo đảm quyền lợi người mua nhà, đồng thời kỳ vọng Thành phố xây dựng quy trình tháo gỡ rõ ràng hơn, xác định cụ thể đầu mối tiếp nhận, thời hạn giải quyết và trách nhiệm của từng đơn vị.
Đặc biệt, đối với những dự án chủ đầu tư không còn năng lực triển khai, người đứng đầu doanh nghiệp qua đời hoặc bỏ trốn, Thành phố cần có cơ chế xử lý riêng, thay vì để dự án đình trệ kéo dài như hiện nay.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, việc “giải cứu” các dự án tồn đọng không chỉ giúp khơi thông dòng vốn lớn hàng trăm nghìn tỷ đồng, mà còn tạo tiền đề để tái thiết nguồn cung, phục hồi niềm tin nhà đầu tư và tạo thêm động lực cho tăng trưởng.
