Những dấu hiệu ban đầu về việc dòng vốn hồi hương với kỳ vọng về lộ trình thắt chặt tiền tệ nhanh hơn của BOJ và áp lực từ phía Mỹ đang cùng hỗ trợ đồng yên. Đà tăng vọt của đồng tiền này cũng thúc đẩy các nhà đầu tư đóng các vị thế chênh lệch lãi suất trước thềm các cuộc họp chính sách tiền tệ tại Nhật Bản và Mỹ. Chiến lược này thường bao gồm việc vay đồng yên với lãi suất tương đối thấp để đầu tư vào các loại tiền tệ và tài sản mang lại lợi suất cao hơn.
Quy mô của hoạt động giao dịch chênh lệch lãi suất sử dụng đồng yên rất khó xác định chính xác, nhưng các nhà phân tích chỉ ra dữ liệu cho thấy một lượng vốn lớn vẫn đang nằm trong chiến lược này. Việc đóng vị thế ồ ạt có thể gây biến động trên các thị trường tài chính toàn cầu, tương tự như đợt chao đảo mạnh của thị trường vào tháng 8/2024.
Theo phân tích của Jefferies dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), hoạt động vay đồng yên xuyên biên giới – vốn được xem là thước đo cho giao dịch carry trade – đã đạt mức kỷ lục 360.000 tỷ yên (2.350 tỷ USD) tính đến tháng 3. Đây là mức tích lũy lớn nhất của loại hình giao dịch này trong khoảng ba thập kỷ qua.
Các nhà phân tích cho biết nhà đầu tư trước đó đã tích lũy các vị thế bán đồng yên với kỳ vọng rằng chính sách tiền tệ của Nhật Bản sẽ tiếp tục nới lỏng song hành với các biện pháp kích thích tài khóa. Tuy nhiên, các vị thế này hiện đang được cắt giảm nhanh hơn khi kỳ vọng về việc BOJ tiếp tục thắt chặt chính sách ngày càng tăng.
Đồng yên đã tăng giá hơn 3% kể từ đầu tháng này lên khoảng 153,5 so với đồng đô la và hiện giao dịch gần mức cao nhất trong 7 tháng, đồng thời cao hơn mức ghi nhận sau đợt can thiệp thị trường hiếm hoi của Mỹ và Nhật Bản hồi tháng 7. Diễn biến này cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng xảy ra một đợt can thiệp khác vào thị trường tiền tệ.
“Việc tỷ giá phá vỡ ngưỡng 155 yên mỗi đô la dường như đã kích hoạt thêm một làn sóng đóng vị thế bán đồng yên, khi cả các quỹ sử dụng đòn bẩy và các nhà đầu tư dài hạn đều giảm mức độ nắm giữ vị thế”, Masahiko Loo, chiến lược gia cấp cao về thu nhập cố định tại State Street Investment Management nhận định.
Thị trường cảnh giác trước nguy cơ biến động năm 2024 lặp lại
Các thị trường tài chính hiện đang tính đến khả năng cao BOJ sẽ tăng lãi suất vào tuần tới. Dữ liệu từ Tokyo Tanshi cho thấy xác suất tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản (lên mức 1,25%) đang ở mức 97%, tăng mạnh so với con số 52% của một tháng trước đó. Cũng theo dữ liệu này, thị trường đang dự báo xác suất tăng lãi suất vào tháng 10 là 27% và vào tháng 12 là 61%.
Sự thay đổi này phản ánh kỳ vọng ngày càng tăng rằng BOJ có thể sẽ thực hiện một chu kỳ thắt chặt bền vững hơn sau nhiều năm duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.
Những rủi ro tiềm ẩn từ việc đột ngột đóng các vị thế giao dịch chênh lệch lãi suất đã được bộc lộ rõ nét vào năm 2024, khi đợt tăng lãi suất của BOJ châm ngòi cho đà tăng giá mạnh của đồng yên, buộc các nhà đầu tư phải đóng các vị thế sử dụng đòn bẩy tài chính. Những biến động thị trường sau đó đã gây ảnh hưởng lan rộng đến thị trường chứng khoán, tiền tệ và các loại tài sản rủi ro khác trên toàn cầu.
Tuy nhiên, lần này, các nhà đầu tư dường như đã chuẩn bị kỹ lưỡng hơn cho khả năng BOJ tiếp tục thắt chặt chính sách. Giới giao dịch và các nhà phân tích tin rằng thị trường đã bắt đầu thích nghi với viễn cảnh ngân hàng trung ương chuyển sang lập trường cứng rắn hơn.
Một điểm khác biệt quan trọng nữa là sự thay đổi của thị trường trái phiếu Nhật Bản. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đang dao động gần mức cao nhất trong ba thập kỷ, làm giảm động lực để các nhà đầu tư Nhật Bản chuyển vốn ra nước ngoài nhằm tìm kiếm mức sinh lời cao hơn.
Điều này có nghĩa là diễn biến của đồng yên sau cuộc họp ngày 18/9 của BOJ có thể mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc đồng yên tiếp tục tăng giá sau khi lãi suất được nâng lên sẽ cho thấy chi phí vốn – yếu tố nền tảng của chiến lược giao dịch chênh lệch lãi suất – đã trải qua một sự điều chỉnh định giá mang tính căn bản hơn.
Trong khi đó, đà tăng của đồng yên không chỉ đặt lại bài toán đối với các giao dịch chênh lệch lãi suất, mà còn có thể tác động đến dòng vốn xuyên biên giới và diễn biến của nhiều loại tài sản trên các thị trường toàn cầu, đặc biệt nếu kỳ vọng về chính sách tiền tệ của BOJ tiếp tục thay đổi.
Mặc dù đồng yên gần đây đã mạnh lên, thị trường vẫn dễ bị tổn thương trước khả năng đảo chiều mạnh nếu BOJ không đáp ứng được những kỳ vọng cao về việc thắt chặt chính sách tiền tệ.
“Carry trade dễ bị tổn thương bởi việc đóng các vị thế diễn ra ngay cả trước khi BOJ thực hiện đợt tăng lãi suất được thị trường kỳ vọng…Một số vị thế bán đồng yên đã được thu hẹp, nhưng quy mô vị thế vẫn còn khá lớn. Do đó, nếu đồng yên tiếp tục tăng giá, quá trình giảm đòn bẩy có thể chuyển dần thành một đợt tất toán vị thế nhanh hơn và tự củng cố đà tăng”, Charu Chanana, giám đốc chiến lược đầu tư tại Saxo nhận định.
