Mỗi doanh nghiệp một nhịp mùa vụ
Nhắc đến mùa tựu trường, Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long (mã TLG) là cái tên được chú ý nhiều nhất. Hoạt động kinh doanh của Thiên Long có tính mùa vụ cao, gắn với nhu cầu văn phòng phẩm phục vụ năm học mới. Ban lãnh đạo doanh nghiệp từng cho biết, mùa cao điểm doanh số thường rơi vào quý II và quý III, trong khi quý IV là giai đoạn thấp điểm.
Đặc thù của Thiên Long là mô hình sản xuất và phân phối văn phòng phẩm. Để chuẩn bị cho nhu cầu tăng cao trong tháng 8 - 9, doanh nghiệp phải đưa hàng vào hệ thống đại lý, nhà sách từ trước. Vì vậy, tác động của mùa tựu trường được phản ánh đáng kể vào kết quả kinh doanh từ quý II, thay vì chờ đến quý III, khi sức mua của người tiêu dùng tăng lên.
Giai đoạn 2023 - 2025, quý II đóng góp bình quân 30,9% doanh thu thuần và 49,6% lợi nhuận sau thuế cả năm của Thiên Long. Riêng năm 2024, lợi nhuận sau thuế quý II đạt 241 tỷ đồng, chiếm 52,4% lợi nhuận cả năm.
Năm nay, tính mùa vụ này tiếp tục thể hiện khá rõ. Quý II/2026, Thiên Long đạt 1.354 tỷ đồng doanh thu và 199 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, lần lượt tăng 34,5% và gần 72% so với quý I.
Nếu Thiên Long hưởng lợi sớm nhờ hoạt động bán hàng vào hệ thống phân phối, các nhà phân phối thiết bị công nghệ như Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (Petrosetco, mã PET), Công ty cổ phần Thế giới số (Digiworld, mã DGW) và Công ty cổ phần Dịch vụ Phân phối Tổng hợp Dầu khí (Petrosetco Distribution, mã PSD) lại cho thấy rõ hơn tác động của mùa tựu trường trong quý III.
Đây là thời điểm đại lý và hệ thống bán lẻ tăng nhập laptop, máy tính bảng và thiết bị phục vụ học tập. Với doanh nghiệp phân phối, lượng hàng đưa vào hệ thống bán lẻ tăng trước mùa cao điểm, qua đó thúc đẩy doanh thu trong quý III.
Dù hoạt động đa ngành, dịch vụ phân phối vẫn là mảng kinh doanh trọng yếu của Petrosetco, chiếm khoảng 82% doanh thu và hơn 50% lợi nhuận trước thuế toàn Tổng công ty năm 2025. Do đó, mùa tựu trường là một trong những thời điểm quan trọng đối với doanh nghiệp này.
Giai đoạn 2023 - 2025, quý III đóng góp bình quân 37,5% lợi nhuận sau thuế cả năm của Petrosetco, cao nhất trong bốn quý. Năm 2023, doanh nghiệp ghi nhận 51 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý III, chiếm 37,4% cả năm. Con số này tăng lên 74,5 tỷ đồng năm 2024 và 145 tỷ đồng năm 2025, tương ứng 33,5% và 41,6% lợi nhuận cả năm.
Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế quý III/2025 của Petrosetco tăng 94,6% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu laptop và thiết bị công nghệ trong mùa tựu trường là động lực quan trọng hỗ trợ kết quả kinh doanh mảng phân phối.
Với Digiworld và Petrosetco Distribution, đặc thù kinh doanh phân phối thiết bị công nghệ với biên lợi nhuận mỏng khiến lợi nhuận nhạy cảm với sức mua, trong khi doanh nghiệp vẫn phải gánh chi phí vốn, kho bãi và vận hành. Giai đoạn 2023 - 2025, quý II chỉ đóng góp bình quân khoảng 19% lợi nhuận sau thuế của Digiworld và 17,1% của Petrosetco Distribution, thấp nhất trong các quý.
Trong giai đoạn 2023-2025, quý III đóng góp xấp xỉ 28% lợi nhuận cả năm của cả Digiworld và Petrosetco Distribution, khi nhu cầu laptop, máy tính bảng và thiết bị công nghệ phục vụ năm học mới tăng lên.
Mùa vụ có thể hỗ trợ kết quả kinh doanh, nhưng để trở thành động lực cho giá cổ phiếu, doanh nghiệp vẫn cần những yếu tố đủ mạnh để thay đổi kỳ vọng của thị trường.
Sau mùa tựu trường, các doanh nghiệp này tiếp tục bước vào cao điểm quý IV với chu kỳ sản phẩm Apple, điện thoại mới và mua sắm cuối năm. Lợi nhuận quý IV vì vậy tiếp tục ở mức cao, đóng góp bình quân 30,2% lợi nhuận cả năm của Digiworld và 29,8% của Petrosetco Distribution.
Với nhóm doanh nghiệp phân phối thiết bị công nghệ, mùa tựu trường là một nhịp tăng tốc trong chu kỳ kinh doanh nửa cuối năm, sau giai đoạn quý II thấp điểm, trước khi được nối dài sang quý IV bởi các mùa mua sắm khác.
Ở cuối chuỗi tiêu dùng, Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG) lại cho thấy một bức tranh khác. Mảng phân phối thiết bị công nghệ và điện máy vẫn đóng góp trên 65% doanh thu và hơn 80% lợi nhuận hợp nhất, nên nhu cầu laptop, máy tính bảng và điện thoại trong mùa tựu trường vẫn có tác động đáng kể đến doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy mô và cơ cấu đa ngành khiến tác động này không tạo thành một đỉnh mùa vụ riêng trên báo cáo tài chính của Công ty.
Giai đoạn 2023 - 2025, doanh thu của MWG phân bổ tương đối đều giữa các quý, lần lượt đạt 23,1% trong quý I, 24,8% quý II, 25,5% quý III và 26,6% quý IV. Quý II là thời điểm hệ thống Điện Máy Xanh hưởng lợi từ mùa nóng, khi nhu cầu điều hòa, tủ lạnh tăng cao, trong khi sức mua điện thoại thường kém sôi động hơn. Sang quý III, khi mùa nóng đi qua, nhu cầu laptop, máy tính bảng và thiết bị công nghệ phục vụ năm học mới tăng lên, giúp bù đắp sự suy giảm của nhóm điện máy.
Trái lại, quý IV thường là quý có tỷ trọng lợi nhuận cao nhất của MWG, bình quân chiếm 35,4% lợi nhuận cả năm trong ba năm gần nhất, cao hơn đáng kể mức 23,3% của quý III.
Nguyên nhân là thị trường bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm với chu kỳ sản phẩm mới, nhu cầu mua sắm điện thoại, đặc biệt là iPhone, điện máy và các mặt hàng phục vụ Tết. Trong khi đó, Bách hóa Xanh tiếp tục đóng góp doanh thu và lợi nhuận từ nhóm hàng thiết yếu. Các động lực này giúp MWG không phụ thuộc vào một mùa vụ đơn lẻ mà liên tục chuyển từ mùa tiêu dùng này sang mùa khác.
Giá cổ phiếu vẫn theo thị trường chung
Mùa tựu trường có thể tạo thêm doanh thu, lợi nhuận cho doanh nghiệp, nhưng không đồng nghĩa cổ phiếu sẽ tăng theo. Trên thực tế, diễn biến của thị trường chung vẫn là một trong những yếu tố chi phối mạnh giá cổ phiếu.
Năm 2026 là một ví dụ khá rõ. VN-Index giảm 6,7% trong tháng 7, đúng thời điểm mùa tựu trường bắt đầu bước vào cao điểm. Trong bối cảnh thị trường đi xuống, nhóm cổ phiếu liên quan cũng không tránh khỏi áp lực bán. Cổ phiếu MWG giảm hơn 10%, DGW giảm hơn 9%, PSD giảm hơn 4%, trong khi PET và TLG cũng giảm nhưng mức độ nhẹ hơn.
Sang tháng 8, khi VN-Index hồi phục, nhóm cổ phiếu này cũng nhanh chóng lấy lại đà tăng. Đến ngày 27/8, VN-Index đạt 1.831,56 điểm, tăng 5,5% so với cuối tháng 7. Cùng khoảng thời gian, DGW tăng khoảng 17%, TLG tăng 9,8%, MWG tăng 8,6%, PET tăng gần 4%.
Những con số trên cho thấy nhóm cổ phiếu này có thể tăng mạnh hơn thị trường khi dòng tiền trở lại, nhưng chưa đủ để hình thành một nhịp tăng riêng nhờ nhu cầu tựu trường. Với cùng một câu chuyện kinh doanh, mức độ phản ứng của từng cổ phiếu vẫn khác nhau và phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng của nhà đầu tư đối với từng doanh nghiệp.
Nhìn lại từ năm 2021 đến nay, diễn biến giá trong giai đoạn tháng 7 - 9 cũng chưa cho thấy một quy luật cố định. Khi thị trường chung đi lên, như tháng 7/2025, các cổ phiếu thuộc nhóm này cũng tăng theo; khi đó, câu chuyện mùa vụ chỉ đóng vai trò chất xúc tác. Ngược lại, khi thị trường giảm điểm như tháng 7 vừa qua, hiệu ứng mùa vụ gần như không đủ sức giúp giá cổ phiếu đi ngược xu hướng chung.
TLG là trường hợp khá đặc biệt. Nhu cầu chuẩn bị cho năm học mới được phản ánh phần lớn vào kết quả kinh doanh từ quý II, khi doanh nghiệp đưa hàng vào hệ thống phân phối trước mùa cao điểm. Tuy nhiên, giá cổ phiếu trong quý này gần như đi ngang. Những nhịp tăng rõ hơn của TLG chỉ xuất hiện từ giữa tháng 4, ngay trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên, khi thị trường đặt kỳ vọng vào các câu chuyện riêng của doanh nghiệp, như cổ đông ngoại và quá trình tái cấu trúc.
Nhìn chung, yếu tố mùa vụ có thể hỗ trợ kết quả kinh doanh, nhưng để trở thành động lực cho giá cổ phiếu, doanh nghiệp vẫn cần những yếu tố đủ mạnh để thay đổi kỳ vọng của thị trường.
