IPO thường được xem là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới, khi doanh nghiệp bước lên sàn với những câu chuyện về mở rộng quy mô, gia tăng hiệu quả và chinh phục thị trường mới. Tuy nhiên, thực tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 cho thấy, kỳ vọng tại thời điểm IPO không phải lúc nào cũng được chuyển hóa thành hiệu quả đầu tư hậu niêm yết.
Cổ phiếu hậu IPO liên tục điều chỉnh
CTCP Đầu tư Điện máy Xanh (mã DMX) được giới thiệu là một trong những thương vụ bom tấn mở màn năm 2026, với 179,5 triệu cổ phiếu được chào bán ở mức 80.000 đồng/cổ phiếu.
Tuy nhiên, diễn biến sau niêm yết đang cho nhà đầu tư một câu chuyện khác. Do doanh nghiệp đã trả cổ tức 4.000 đồng/cổ phiếu, giá IPO được điều chỉnh về 76.000 đồng/cổ phiếu để có cùng cơ sở so sánh với thị giá hiện tại.
 |
Cổ phiếu DMX liên tục giảm và giao dịch dưới giá IPO sau điều chỉnh cổ tức. |
Cổ phiếu DMX đạt đỉnh ngày 12/8 ở mức 85.930 đồng/cổ phiếu, nhưng đến ngày 7/9 chỉ còn 75.000 đồng/cổ phiếu, giảm 12,7% từ đỉnh và thấp hơn cả giá IPO sau điều chỉnh cổ tức.
Điều đáng chú ý là trước khi chào bán, Điện máy Xanh đưa ra nhiều động lực tăng trưởng nhằm gia tăng sức hấp dẫn cho thương vụ, gồm tối ưu hiệu quả các cửa hàng hiện hữu; phát triển hệ sinh thái dịch vụ vòng đời sản phẩm; mở rộng Thợ Điện Máy Xanh; xây dựng hệ sinh thái số và Super App; đồng thời mở rộng chuỗi EraBlue tại Indonesia.
Doanh nghiệp cũng xây dựng kịch bản tăng trưởng đến năm 2030. Tuy nhiên, sau niêm yết, thị trường dường như thận trọng hơn với câu chuyện này.
Một trong những vấn đề được nhà đầu tư quan tâm là mối quan hệ giữa DMX và công ty mẹ là CTCP Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG – sàn HOSE). Do có sự liên quan về sở hữu và cùng gắn với hệ sinh thái bán lẻ, việc định giá riêng DMX ở mức cao hơn định giá công ty mẹ tại thời điểm chào sàn từng đặt ra câu hỏi về mức độ hợp lý của giá IPO.
Sau giai đoạn tăng giá ban đầu, cổ phiếu DMX đã điều chỉnh và vốn hóa hiện tại cũng thấp hơn công ty mẹ.
Câu chuyện của Điện máy Xanh không phải trường hợp cá biệt. CTCP Chứng khoán LPS (mã LBS – sàn HOSE) thực hiện IPO hơn 141,8 triệu cổ phiếu với giá 30.000 đồng/cổ phiếu và lên sàn cũng ở mức giá 30.000 đồng/cổ phiếu. Cổ phiếu đạt đỉnh ngày 18/8 ở vùng 30.950 đồng/cổ phiếu, nhưng sau đó liên tục giảm.
 |
Cổ phiếu LPS đã giảm 23,5% so với giá IPO. |
Đến ngày 7/9, cổ phiếu LBS chỉ còn 22.950 đồng/cổ phiếu, thấp hơn 25,8% so với đỉnh và thấp hơn 23,5% so với giá IPO.
Nếu nhìn rộng hơn, CTCP Hạ tầng GELEX (mã GEL – sàn HOSE) từng có diễn biến tích cực trong những ngày đầu giao dịch. Doanh nghiệp đấu giá thành công IPO 100 triệu cổ phiếu với giá thấp nhất 28.000 đồng/cổ phiếu và niêm yết trên HOSE ngày 6/2/2026 với giá tham chiếu 28.800 đồng/cổ phiếu.
Sau khi lên sàn, GEL nhanh chóng tăng lên mức đỉnh 40.600 đồng/cổ phiếu vào ngày 25/2. Tuy nhiên, đà tăng không kéo dài. Cùng với diễn biến kém thuận lợi của thị trường, cổ phiếu liên tục điều chỉnh và đến ngày 7/9 chỉ còn khoảng 28.000 đồng/cổ phiếu.
 |
Cổ phiếu GEL chính thức giao dịch dưới giá chào sàn HOSE đầu năm. |
Như vậy, GEL đã giảm khoảng 31% từ đỉnh và cũng thấp hơn giá tham chiếu ngày chào sàn.
Tại CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (mã HPA – sàn HOSE), diễn biến cũng tương tự. Doanh nghiệp IPO 30 triệu cổ phiếu với giá 41.900 đồng/cổ phiếu và niêm yết ngày 6/2/2026 với mức giá tham chiếu là giá IPO thành công.
HPA đạt đỉnh 41.830 đồng/cổ phiếu vào ngày 9/2, trước khi bước vào xu hướng giảm kéo dài. Trong tháng 5/2026, doanh nghiệp trả cổ tức tiền mặt 21%, tương ứng 2.100 đồng/cổ phiếu.
 |
Cổ phiếu HPA liên tục giảm. |
Sau khi điều chỉnh theo cổ tức, giá IPO và giá chào sàn tương đương 39.800 đồng/cổ phiếu. Trong khi đó, đến ngày 7/9, HPA chỉ còn khoảng 27.850 đồng/cổ phiếu, thấp hơn 33,4% so với đỉnh và khoảng 30% so với giá IPO sau điều chỉnh cổ tức.
Nhìn vào các trường hợp trên, điểm chung là cổ phiếu đều có thời điểm tăng giá sau IPO, nhưng sau đó nhanh chóng chịu áp lực điều chỉnh. Đáng chú ý, một số mã đã giảm xuống dưới cả mức giá IPO hoặc giá chào sàn.
IPO vẫn sôi động, nhưng khả năng hấp thụ là dấu hỏi
Diễn biến hậu IPO diễn ra trong bối cảnh định giá thị trường chịu nhiều sức ép. Mặt bằng lãi suất trong nước neo cao, dòng tiền có xu hướng phân bổ vào các dự án hạ tầng quy mô lớn, trong khi bất ổn địa chính trị và xung đột tại Trung Đông gây áp lực lên giá nguyên liệu, tạo thêm rủi ro đối với triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Khi khẩu vị rủi ro thay đổi, câu chuyện tăng trưởng được kể tại thời điểm IPO sẽ phải trải qua một phép thử quan trọng hơn: khả năng tạo ra lợi nhuận và dòng tiền thực tế.
Dù một số thương vụ IPO và hậu IPO chưa mang lại hiệu quả tích cực cho nhà đầu tư, làn sóng huy động vốn trên thị trường vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong đó, CTCP Công nghệ Á Mỹ (Amy Grupo) đang chào bán IPO 16,1 triệu cổ phiếu, dự kiến huy động 787,29 tỷ đồng; CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI) đang chào bán IPO 18,8 triệu cổ phiếu để huy động 1.139,28 tỷ đồng.
Theo Chứng khoán SSI trong Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, làn sóng IPO năm nay tiếp tục duy trì trạng thái sôi động, với nhiều thương vụ đáng chú ý đang trong lộ trình triển khai như Highlands Coffee, CP Vietnam, HDBS, Kafi Securities… Tổng quy mô ước tính khoảng 35.000-40.000 tỷ đồng, chưa bao gồm khả năng phát hành bổ sung từ tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
So với năm 2025, khi hoạt động IPO chủ yếu được dẫn dắt bởi các thương vụ tách công ty con hoặc mảng kinh doanh để đưa lên sàn và tập trung ở một số ngành nhất định, danh mục IPO sắp tới có độ phủ rộng và đa dạng hơn, đồng thời nghiêng nhiều hơn về nhóm doanh nghiệp gắn với tiêu dùng.
Theo SSI, điều này có thể mở rộng tập tài sản có thể đầu tư, cải thiện chiều sâu thị trường và giúp cân bằng hơn cơ cấu ngành. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở khả năng hấp thụ nguồn cung mới.
Chứng khoán SSI cho rằng khả năng hấp thụ nhiều khả năng sẽ thận trọng hơn so với các chu kỳ IPO trước đây, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất kém hỗ trợ và điều kiện thanh khoản chặt chẽ hơn. Dù vậy, làn sóng IPO vẫn được đánh giá là chất xúc tác tích cực cho triển vọng trung hạn, tạo thêm lựa chọn để nhà đầu tư xoay vòng danh mục và phân bổ vốn vào các cơ hội tăng trưởng mới.
Nhưng với nhà đầu tư, bài toán có lẽ không còn đơn giản là “IPO doanh nghiệp nào hấp dẫn?”, mà là “mức giá nào đủ hấp dẫn để nắm giữ sau IPO?”
Một thương vụ IPO thành công về huy động vốn chưa đồng nghĩa với một khoản đầu tư thành công. Khi cổ phiếu bước vào thị trường thứ cấp, câu chuyện tăng trưởng sẽ phải được kiểm chứng bằng kết quả kinh doanh, dòng tiền và khả năng tạo giá trị cho cổ đông. Và khi nguồn cung IPO ngày càng lớn, khoảng cách giữa giá doanh nghiệp muốn bán và giá thị trường sẵn sàng trả có thể sẽ trở thành phép thử lớn hơn đối với cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.
