Dự kiến tăng hạn mức cho vay gấp 4 lần
Đề xuất này nằm trong dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng. Theo đó, khoản cho vay giá trị nhỏ (theo quy định hiện hành, có giá trị từ 100 triệu đồng trở xuống) dự kiến được nâng lên mức 400 triệu đồng khi vay tại các tổ chức tín dụng và 200 triệu đồng khi vay tại các quỹ tín dụng nhân dân. Với các khoản vay giá trị nhỏ này, theo Luật Các tổ chức tín dụng, tổ chức tín dụng hiện không yêu cầu khách phải cung cấp tài liệu, dữ liệu chứng minh khả năng tài chính hay phương án sử dụng vốn khả thi như với khoản vay khác.
Việc nâng hạn mức cho vay tiêu dùng giá trị nhỏ, theo Ngân hàng Nhà nước nhằm phù hợp với bối cảnh nền kinh tế hiện nay.
Bên cạnh đó, dự thảo mới đề cập, nếu cho vay bằng phương tiện điện tử, tổ chức tín dụng được phép tự quy định cụ thể giới hạn dư nợ cho vay với từng khách hàng. Thay đổi này dựa trên kiến nghị của các tổ chức tín dụng khi họ dựa trên khẩu vị rủi ro, nguồn lực công nghệ, muốn tự xác định mức trần và chịu trách nhiệm với rủi ro phát sinh. Điều này theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước là hợp lý trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và mua sắm hàng hóa, dịch vụ ngày càng tăng, nhu cầu vay vốn khách hàng nhiều khi vượt mức 100 triệu đồng. Việc giới hạn dư nợ cho vay ở mức này chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu vốn của người dân, đồng thời chưa phù hợp với sự phát triển của công nghệ tài chính (fintech).
Mở rộng dịch vụ cho vay bằng phương tiện điện tử được xem là xu hướng tất yếu trong chiến lược chuyển đổi số của ngành ngân hàng. Do đó, đề xuất gỡ trần giới hạn cho vay online sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng, minh bạch qua kênh điện tử. Quy định này cũng giúp khách hàng giảm chi phí giao dịch, tiết kiệm thời gian đi lại và tăng tính linh hoạt khi cho vay điện tử. Theo chuyên gia, việc nâng trần khoản vay nhỏ lên 400 triệu đồng sẽ đẩy nhanh giải ngân, hạn chế tình trạng người dân tìm đến các kênh tín dụng “đen”.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi đánh giá, việc điều chỉnh quy định đối với các khoản vay nhỏ là bước đi phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện nay. Trong nhiều năm qua, mặt bằng giá cả, chi phí sản xuất - kinh doanh và nhu cầu vốn của người dân đã có sự thay đổi đáng kể. Vì vậy, mức trần 100 triệu đồng đối với các khoản vay nhỏ đã không còn phù hợp với thực tiễn.
Theo đánh giá của ông Huy, thực tế, nhu cầu vay vốn của người dân và hộ kinh doanh cá thể đã vượt xa ngưỡng 100 triệu đồng. Một hộ kinh doanh nhỏ trong lĩnh vực dịch vụ, bán lẻ hoặc sản xuất thủ công có thể cần vài trăm triệu đồng để nhập hàng, đầu tư thiết bị hoặc duy trì hoạt động. Trong khi đó, nếu những khoản vay ở mức vài trăm triệu đồng vẫn phải trải qua quy trình hồ sơ phức tạp tương tự các khoản vay lớn, thời gian tiếp cận vốn sẽ kéo dài, làm giảm tính linh hoạt của nguồn vốn. Phần lớn các khoản vay ở phân khúc này có mục đích khá rõ ràng, thường phục vụ nhu cầu tiêu dùng hợp pháp, hoặc bổ sung vốn lưu động cho các hộ kinh doanh quy mô nhỏ - khu vực đang đóng góp quan trọng vào sự năng động của nền kinh tế.
Cơ hội cho cả tổ chức tín dụng, khách hàng
Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB cho rằng, đề xuất nâng mức cho vay tiêu dùng lên đến 400 triệu đồng là bước cải thiện vượt bậc về quy trình cho vay với khoản vay nhỏ.
Theo ông Phát, điểm mấu chốt trong những thay đổi này nằm ở việc chuyển dịch từ thẩm định thủ công, dựa vào hồ sơ giấy tờ cứng nhắc sang phê duyệt khoản vay dựa trên uy tín và lịch sử giao dịch của khách hàng. Đề xuất này mở ra cơ hội lớn cho những cá nhân có hoạt động tín dụng tốt, giúp họ tiếp cận nguồn vốn lớn hơn để phục vụ nhu cầu cuộc sống.
Đứng trước câu hỏi về rủi ro hệ thống nếu nâng trần cho vay tiêu dùng gấp 4 lần so với hiện tại, Tổng giám đốc ACB đánh giá, với khả năng kiểm soát dựa trên dữ liệu hiện nay, việc nâng hạn mức mang lại giá trị cộng hưởng tốt cho cả người vay lẫn ngân hàng, mà không làm gia tăng áp lực nợ xấu.
Đồng quan điểm, TS. Huỳnh Trung Minh, chuyên gia tài chính cho biết, đề xuất nâng hạn mức vay mà không cần chứng minh mục đích sử dụng vốn là một bước đi mang tính đột phá, đây là cơ hội để các ngân hàng gia tăng sức cạnh tranh và mở rộng tệp khách hàng phổ thông.
Từ phía người vay, kỳ vọng lớn nhất là có được khoản vốn đủ lớn để tính toán dài hạn, thay vì chỉ xoay xở ngắn hạn. Với mức vay 400 triệu đồng, nhiều hộ kinh doanh có thể chủ động nhập hàng với quy mô lớn hơn, tận dụng giá tốt và giảm chi phí trung gian. Quan trọng hơn, nguồn vốn đủ “độ dày” sẽ giúp thay đổi cách thức kinh doanh từ duy trì “cầm chừng” sang mở rộng hoạt động. Khi đi kèm với thủ tục đơn giản hơn, khả năng tiếp cận vốn đúng thời điểm sẽ được cải thiện, tạo điều kiện để các hộ kinh doanh nhỏ nâng sức cạnh tranh.
Có thể thấy, đề xuất nâng trần khoản vay nhỏ lên 400 triệu đồng không chỉ là thay đổi về số vốn mà cá nhân được vay, mà còn là bước điều chỉnh cần thiết để dòng vốn bám sát nhu cầu thực tế. Khi hạn mức được nâng lên và thủ tục được thiết kế lại phù hợp hơn, tín dụng tiêu dùng có thể trở thành đòn bẩy thực sự cho khu vực kinh tế nhỏ, vốn đang góp phần quan trọng vào sức sống kinh tế.
Thực tế, nhu cầu vay tiêu dùng hiện rất lớn, nhưng với các khoản vay nhỏ, chi phí để thẩm định đôi khi còn cao hơn lợi nhuận từ khoản vay đó mang lại. Việc nới lỏng thủ tục cho phép ngân hàng tiếp cận phân khúc khách hàng cá nhân nhanh hơn, đặc biệt là hỗ trợ những người lao động cần vốn gấp để trang trải cuộc sống, tránh việc họ phải tìm đến tín dụng "đen" vì thủ tục ngân hàng quá phức tạp. Bên cạnh đó, việc nâng hạn mức khoản vay nhỏ cũng mở ra dư địa đáng kể cho sự phát triển của cho vay trực tuyến (vay online), bởi các khoản vay dưới 400 triệu đồng thuộc nhu cầu vốn phát sinh nhanh và cần được giải ngân kịp thời. Nếu quy trình xét duyệt rườm rà, việc triển khai các mô hình cho vay online sẽ gặp trở ngại.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Quang Huy cũng đưa ra khuyến nghị, người dân cần tính toán kỹ lưỡng nhu cầu vay, khả năng trả nợ cũng như hiệu quả sử dụng vốn trước khi quyết định vay.
VIS Rating cho rằng, hiện nay, nhiều công ty tài chính tiêu dùng đang dịch chuyển sang phân khúc rủi ro thấp với việc hợp tác các chuỗi bán lẻ, đẩy mạnh cho vay xe máy, hàng tiêu dùng, hợp tác khai thác dữ liệu từ bên thứ ba để sàng lọc, ngăn ngừa gian lận. Vì thế, nếu hạn mức cho vay được nâng lên 400 triệu đồng sẽ giúp các công ty tài chính có hệ thống thẩm định tốt, nguồn vốn ổn định mở rộng danh mục sản phẩm, tăng dư nợ trung bình, cải thiện biên lợi nhuận và doanh thu dịch vụ. Tuy nhiên, các công ty tài chính có vốn mỏng, phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngắn hạn và thị trường tài chính sẽ tiềm ẩn tăng rủi ro thanh khoản, nợ xấu phát sinh.
