Thêm kỷ lục bán ròng
Năm 2025 đánh dấu năm thứ ba liên tiếp, nhà đầu tư nước ngoài duy trì trạng thái bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam, vượt qua mức kỷ lục thiết lập năm 2024. Tính chung cả năm, khối ngoại bán ròng hơn 136.000 tỷ đồng cổ phiếu và chứng chỉ quỹ, tương đương trên 5 tỷ USD.
Áp lực bán ròng tập trung mạnh vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Cổ phiếu của FPT và Vingroup (VIC) là 2 mã bị bán ròng mạnh nhất, với giá trị trên chục ngàn tỷ đồng. Theo sau là Vinhomes (VHM), Vietcombank (VCB) và Sacombank (STB), với giá trị bán ròng đều trong khoảng 8.000-9.000 tỷ đồng. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, giá trị mua ròng cao nhất tại một mã chứng khoán chỉ hơn ngàn tỷ đồng. Top 3 cổ phiếu được khối ngoại giải ngân nhiều nhất trong năm là Vinpearl (VPL), Novaland (NVL) và TCBS (TCX).
Các năm qua, chứng khoán Việt Nam không nằm ngoài làn sóng rút vốn chung khỏi các thị trường mới nổi và cận biên. Nguyên nhân lớn nhất đến từ sự chênh lệch lãi suất, kéo theo sức hấp dẫn của các tài sản định giá bằng USD và thúc đẩy dòng vốn quay trở lại các thị trường phát triển. Cùng với đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 3 thập kỷ vào cuối năm 2025; Trung Quốc cũng có những thay đổi về chính sách thu hút đầu tư. Dòng tiền ghi nhận sự dịch chuyển khi chảy ròng sang thị trường Trung Quốc và Nhật Bản. Hoạt động tái phân bổ vốn trong khu vực tiếp tục thúc đẩy đà bán ròng tại các thị trường khác.
Hạn chế dòng ngoại tệ chảy ra ngoài hệ thống chính thức
Nghị định 232/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ tháng 10/2025 đã xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước trong các hoạt động sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng miếng. Việc chấm dứt độc quyền giúp giảm tâm lý “sợ bỏ lỡ cơ hội”, vốn ảnh hưởng đáng kể đến hành vi mua vàng trước đây. Đồng thời, quản lý chặt chẽ các giao dịch mua/bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng/ngày/khách hàng cũng là bước tiến quan trọng nhằm siết chặt và hạn chế các hoạt động giao dịch vàng phi chính thức.
Tương tự, tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, cơ quan quản lý đang từng bước siết chặt khung pháp lý nhằm đưa hoạt động giao dịch tiền mã hóa về đúng các tổ chức được cấp phép trong nước, hướng tới xây dựng chế tài đối với nhà đầu tư và tổ chức tiếp tục giao dịch trên các nền tảng không được quản lý. Các biện pháp này không chỉ góp phần hạn chế dòng ngoại tệ chảy ra ngoài hệ thống chính thức, mà còn tạo tiền đề cải thiện cán cân thanh toán, qua đó giảm áp lực lên tỷ giá VND/USD trong trung hạn.
Bên cạnh yếu tố bên ngoài, các nguyên nhân nội tại cũng góp phần gia tăng áp lực bán. Theo chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Vietcap, một phần nguồn cung lớn trên thị trường đến từ hoạt động thoái vốn của một số cổ đông chiến lược, như SK Group tại MSN và VIC hay CBA - cổ đông từ Australia của VIB trước đây. Mặt bằng định giá không còn đủ hấp dẫn sau giai đoạn tăng giá mạnh cũng khiến khối ngoại chốt lời, giảm tỷ trọng nắm giữ.
Khi “nút thắt” tỷ giá được gỡ
Xu hướng tăng liên tục của tỷ giá VND/USD trong các năm gần đây cũng khiến nhà đầu tư nước ngoài thận trọng hơn. Đối với nhà đầu tư ngoại, đồng nội tệ yếu đi sẽ làm suy giảm lợi nhuận đầu tư khi quy đổi sang USD. Do vậy, tỷ giá luôn là yếu tố mà khối ngoại phải cân nhắc khi quyết định đầu tư ra ngoài biên giới. Trạng thái bán ròng kéo dài trên thị trường chứng khoán Việt Nam những năm gần đây cũng xuất phát từ “nút thắt” lớn này.
Ngay cả khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quay trở lại chu kỳ cắt giảm lãi suất điều hành từ tháng 9/2025, giúp thu hẹp đáng kể chênh lệch lãi suất, áp lực lên tỷ giá tại Việt Nam cũng không lập tức được xóa bỏ. Ông Vũ Bình Minh, Giám đốc kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ chứng khoán HSBC Việt Nam cho rằng, diễn biến tăng của cặp tỷ giá VND/USD trong năm 2025 chịu tác động tổng hợp từ nhiều yếu tố. Từ nỗi lo về thuế quan, sự khác biệt trong điều hành chính sách tiền tệ giữa Mỹ và Việt Nam, đến xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại, cùng nhu cầu mua ngoại tệ để chi trả cổ tức, nhu cầu thanh toán của doanh nghiệp nhập khẩu, biến động mạnh của thị trường vàng thế giới và trong nước đều góp phần làm gia tăng áp lực lên thị trường ngoại hối.
Tuy nhiên, tỷ giá đã ổn định hơn nhờ các biện pháp điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), bao gồm điều chỉnh giảm tỷ giá trung tâm và triển khai bán hợp đồng kỳ hạn cho các ngân hàng thương mại. Cùng với đó, quyết định cắt giảm lãi suất gần nhất của Fed vào tháng 12/2025 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Theo chuyên gia từ VPBankS, điểm mấu chốt ở thời điểm này là chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và Mỹ đã được đẩy sang trạng thái dương. Đây là điều kiện then chốt để cải thiện tâm lý của nhà đầu tư nước ngoài khi bước sang năm 2026, sau 4 năm liên tiếp tỷ giá VND/USD chịu áp lực.
Phân tích của VPBankS cũng cho thấy, khoản mục “sai số và bỏ sót” trong cán cân thanh toán - một trong những điểm yếu kéo dài của Việt Nam, có thể sẽ thu hẹp lại khi cơ quan quản lý kiểm soát được hoạt động giao dịch vàng và tài sản mã hóa ngoài kênh chính thức.
“Tỷ giá là điểm nghẽn lớn nhất đối với nhà đầu tư nước ngoài. Đây là nút thắt mà chúng tôi cho rằng sẽ được tháo gỡ trong năm 2026”, chuyên gia từ VPBankS nhấn mạnh trong báo cáo công bố gần đây. Theo dự báo của HSBC Việt Nam, khi khác biệt chính sách tiền tệ dần thu hẹp và Fed gần như loại bỏ khả năng tăng lãi suất điều hành, mức độ tăng của tỷ giá sẽ thấp hơn đáng kể so với 2 năm gần đây.
Sức hấp dẫn từ nội tại thị trường
Bất chấp 3 năm liên tiếp khối ngoại bán ròng, nhiều nhà đầu tư dài hạn vẫn giữ quan điểm tích cực đối với triển vọng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam. Thay vì rút lui, một bộ phận quỹ ngoại chủ động điều chỉnh chiến lược, tăng cường phòng vệ rủi ro. Điển hình như PYN Elite Fund (quỹ đầu tư đến từ Phần Lan, hoạt động mạnh tại thị trường chứng khoán Việt Nam) đã chủ động phòng vệ rủi ro tiền tệ (hedging) cho danh mục đầu tư.
Thực tế cũng cho thấy, bức tranh dòng vốn ngoại trên thị trường cổ phiếu không hoàn toàn mang gam màu xám. Dù số liệu trên thị trường thứ cấp phản ánh áp lực bán ròng rất lớn, nhà đầu tư nước ngoài vẫn tham gia chọn lọc vào các thương vụ IPO và phát hành riêng lẻ.
Tại phiên đấu giá chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Công ty cổ phần Hạ tầng GELEX, đã có 4 tổ chức ngoại tham gia với lượng đăng ký mua 16,4 triệu cổ phiếu, tương ứng mức đầu tư tối thiểu gần 460 tỷ đồng theo giá khởi điểm. Trước đó, tại đợt IPO của Công ty Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), khoảng 47,56% số cổ phần chào bán đã được phân phối cho nhà đầu tư nước ngoài. Còn tại đợt IPO VPBankS, Dragon Capital là một trong những nhà đầu tư đầu tiên đăng ký mua với giá trị lên tới 50 triệu USD (khoảng 1.350 tỷ đồng).
Đầu tháng 12/2025, Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) thông báo sẽ trở thành công ty mẹ của Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long - doanh nghiệp niêm yết đầu ngành văn phòng phẩm với mã chứng khoán TLG. Một phần giao dịch sẽ được thực hiện thông qua việc Kokuyo mua 100% vốn của Công ty Thiên Long An Thịnh (TLAT) - cổ đông đang sở hữu 46,82% cổ phần Tập đoàn Thiên Long. Phần còn lại, Kokuyo sẽ trực tiếp mua thêm 18,19% cổ phần trên thị trường thứ cấp thông qua chào mua công khai trong năm 2026.
Từ thực tế tiếp xúc gần đây với các nhà đầu tư ngoại, đặc biệt là các tổ chức đến từ Nhật Bản, ông Trần Thăng Long, Giám đốc Trung tâm Phân tích - Nghiên cứu tại CTCP Chứng khoán BIDV (BSC) cho biết, Việt Nam đang nhận được sự quan tâm đáng kể. Kỳ vọng được đặt ra lớn hơn trong bối cảnh thị trường chứng khoán tiến gần tới việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Theo ông Long, để dòng vốn ngoại thực sự quay trở lại các thị trường mới nổi, điều kiện tiên quyết là xu hướng dịch chuyển của dòng tiền toàn cầu. Đối với nhiều nhà đầu tư nước ngoài, mục tiêu không nhất thiết là tìm kiếm mức lợi nhuận đột biến trong ngắn hạn, mà là sự khác biệt của thị trường Việt Nam so với các thị trường khác.
Trong nội dung gửi tới nhà đầu tư trong tháng cuối năm, PYN Elite cho biết, khoảng 10 năm trước, Quỹ đặt mục tiêu dài hạn cho VN-Index ở mức 2.500 điểm. Hiện tại, Quỹ đã nâng mục tiêu này lên 3.200 điểm, dù chỉ số chung đang giao dịch quanh 1.700 điểm. Theo lãnh đạo PYN Elite, định hướng theo đuổi tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn của Việt Nam, được hỗ trợ bởi đầu tư công quy mô lớn và hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, sẽ là động lực thúc đẩy nhu cầu nội địa trong những năm tới. Qua đó, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp được củng cố và tạo nền tảng cho mặt bằng định giá cao hơn của thị trường.
Từ góc độ định giá, PYN Elite cho rằng, hệ số P/E dự phóng của thị trường Việt Nam năm 2026 ở mức khoảng 10 lần là “quá hấp dẫn” , khó có thể bỏ qua. Đây cũng là lý do Quỹ gia tăng giải ngân trong tháng 11/2025.
