Dự án Lotte Eco Smart City Thu Thiem tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, TP.HCM. Phát Đạt sẽ nắm 35% vốn tại Lotte Properties HCMC, trở thành đối tác chiến lược cùng Tập đoàn Lotte phát triển dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 60.000 tỷ đồng (Ảnh: Lê Toàn)
Tiền đang tập trung vào đâu?
Trong khi thế giới liên tục chứng kiến những thương vụ hàng chục tỷ USD trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn hay hạ tầng số, thị trường M&A) của Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 lại khá lặng sóng. Không có thương vụ tỷ USD. Không có cái tên nào đủ sức khuấy động thị trường nhiều tuần như những "siêu thương vụ" vẫn xuất hiện trên các mặt báo quốc tế.
Nhưng đằng sau sự im ắng ấy, quy mô thị trường vẫn tăng. Theo báo cáo Điểm tin M&A tháng 6/2026 của Grant Thornton Việt Nam, sáu tháng đầu năm ghi nhận 126 giao dịch được công bố, giảm khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, tổng giá trị các thương vụ có thể xác định đạt khoảng 2,43 tỷ USD, tăng khoảng 14%. Giá trị bình quân mỗi thương vụ lên tới 27-28 triệu USD.
Những con số này cho thấy, một xu hướng mới. Thị trường không còn tăng trưởng bằng việc có thêm nhiều giao dịch, mà bằng việc mỗi thương vụ ngày càng có quy mô lớn hơn.
Đây cũng là điểm khác biệt đáng chú ý so với giai đoạn trước, khi tăng trưởng của M&A chủ yếu đến từ số lượng giao dịch. Dòng vốn đang trở nên chọn lọc hơn, tập trung vào những doanh nghiệp có tài sản tốt, năng lực vận hành rõ ràng và triển vọng tăng trưởng dài hạn. Có thể nói, M&A Việt Nam đang bước vào giai đoạn ít nhưng chất.
Nếu nhìn sâu hơn vào diễn biến của sáu tháng đầu năm, có thể thấy dòng tiền đang được dồn vào một số lĩnh vực và một số thương vụ có quy mô lớn hơn hẳn mặt bằng chung.
Hơn 70% tổng giá trị M&A của cả kỳ được thực hiện trong quý II. Riêng tháng 6 ghi nhận khoảng 1 tỷ USD giá trị giao dịch được công bố, tương đương gần một nửa tổng giá trị của cả sáu tháng.
Điều này cho thấy, dòng vốn không hề suy yếu mà đang nén lại, chờ thời điểm phù hợp để giải ngân. Xét theo ngành, bất động sản tiếp tục dẫn đầu cả về số lượng lẫn quy mô giao dịch. Theo sau là hàng tiêu dùng, trong khi tài chính, công nghệ, xây dựng và tiện ích công cộng chia nhau phần còn lại của thị trường.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở chính những thương vụ lớn nhất. Việc ông Phạm Nhật Vượng mua hơn 146 triệu cổ phiếu LPBank với giá trị ước tính khoảng 259 triệu USD, hay kế hoạch của Phát Đạt mua 35% vốn tại Lotte Properties HCMC với giá trị khoảng 295 triệu USD, đều cho thấy quy mô các giao dịch đang được nâng lên đáng kể.
Về phía LPBank, đại diện Vingroup và LPBank xác nhận đây là khoản đầu tư tài chính cá nhân của ông Phạm Nhật Vượng từ nguồn tiền nhàn rỗi, không nhằm mục đích tham gia điều hành hay mở rộng hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng. Trong khi đó, với thương vụ Lotte Properties HCMC, ông Nguyễn Văn Đạt, Chủ tịch HĐQT Phát Đạt, khẳng định đây là dự án mang ý nghĩa chiến lược.
"Lotte Eco Smart City Thu Thiem không chỉ là một dự án có quy mô đầu tư lớn, mà còn mang ý nghĩa đặc biệt trong việc thúc đẩy sự hình thành khu trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm", Chủ tịch HĐQT Phát Đạt cho biết.
Việc tham gia dự án cũng đưa Phát Đạt trở thành đối tác đồng phát triển trực tiếp tại một trong những khu đất có quy mô lớn nhất còn lại ở vùng lõi Thủ Thiêm, thể hiện chiến lược tập trung nguồn lực vào các tài sản giá trị cao tại trung tâm TP.HCM.
Những thương vụ này chưa đủ để được gọi là siêu thương vụ, nhưng phản ánh sự thay đổi về chất của thị trường. Nhà đầu tư không còn phân bổ vốn dàn trải mà tập trung nhiều hơn vào các tài sản chiến lược. Nói cách khác, thị trường không mở rộng theo chiều ngang mà đang tăng trưởng theo chiều sâu.
 |
Người dẫn dắt đã thay đổi
Nếu trước đây các thương vụ M&A lớn chủ yếu gắn với dòng vốn ngoại, thì nay hai giao dịch lớn nhất nửa đầu năm đều do doanh nghiệp trong nước thực hiện. Điều này phản ánh sự trưởng thành của khu vực doanh nghiệp tư nhân.
Khi sở hữu nguồn lực tài chính lớn hơn, doanh nghiệp Việt không còn chỉ là đối tượng được mua lại hay gọi vốn mà bắt đầu trở thành bên chủ động đi mua. Một hệ sinh thái có nhiều doanh nghiệp nội đủ sức thực hiện các thương vụ hàng trăm triệu USD cũng sẽ giảm phụ thuộc hơn vào chu kỳ dịch chuyển của dòng vốn quốc tế.
Sự dịch chuyển này lý giải vì sao tổng giá trị M&A vẫn tăng dù số lượng giao dịch giảm. Dòng tiền không biến mất mà đang tập trung vào các nhà đầu tư có tiềm lực và những tài sản có khả năng tạo giá trị dài hạn.
Nếu chỉ nhìn vào việc chưa có thương vụ tỷ USD, có thể cho rằng Việt Nam chưa đủ hấp dẫn. Tuy nhiên, điểm nghẽn hiện nay nhiều khả năng nằm ở phía cung hơn là phía cầu. Điều thị trường còn thiếu không hẳn là dòng vốn, mà là những doanh nghiệp sở hữu quy mô tài sản đủ lớn để tạo nên các thương vụ mang tính bước ngoặt.
Trong khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn ở quy mô vừa và lớn, ngay cả những doanh nghiệp dẫn đầu cũng mới ở giai đoạn tích lũy vốn và mở rộng hệ sinh thái. Vì vậy, thương vụ lớn nhất nửa đầu năm mới chỉ quanh mức 250-300 triệu USD, phản ánh quy mô tài sản hơn là mức độ quan tâm của nhà đầu tư.
Thực tế, dòng vốn vẫn hiện diện và ngày càng chọn lọc. Nhà đầu tư sẵn sàng xuống tiền nếu xuất hiện những doanh nghiệp sở hữu tài sản lớn, mô hình kinh doanh rõ ràng và khả năng tăng trưởng dài hạn.
Ở góc nhìn đó, việc chưa xuất hiện các "cá voi" không phải điểm yếu, mà phản ánh giai đoạn phát triển của nền kinh tế. Khi quy mô doanh nghiệp tiếp tục mở rộng, cùng quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nâng hạng thị trường chứng khoán và sự lớn mạnh của khu vực tư nhân, khả năng xuất hiện các thương vụ tỷ USD sẽ ngày càng rõ nét hơn.
Bao giờ Việt Nam mới có “cá voi”?
PwC tiếp tục xếp Việt Nam vào nhóm thị trường M&A hấp dẫn của khu vực, dù quy mô giao dịch còn khiêm tốn so với thế giới. Sức hút của Việt Nam không nằm ở những thương vụ khổng lồ, mà ở triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
Tiêu dùng, chuyển đổi số, hạ tầng và phát triển bền vững được dự báo sẽ tiếp tục dẫn dắt dòng vốn nhờ quá trình đô thị hóa, mở rộng tầng lớp trung lưu và nhu cầu đầu tư ngày càng lớn.
Ông Tiong Hooi Ong, Phó tổng giám đốc PwC Việt Nam, cho rằng trong giai đoạn tới, nhà đầu tư sẽ chọn lọc hơn, tập trung vào các cơ hội gắn với những xu hướng dài hạn như tiêu dùng, chuyển đổi số, hạ tầng và phát triển bền vững. Việt Nam không chỉ có tiềm năng tăng trưởng, mà còn là thị trường có khả năng tạo ra giá trị dài hạn cho nhiều chiến lược đầu tư.
Bên cạnh đó, quá trình thoái vốn doanh nghiệp nhà nước và các cải cách về đất đai, định giá tài sản có thể tạo động lực cho những thương vụ quy mô lớn hơn. Khi việc định giá minh bạch hơn, khoảng cách kỳ vọng giữa bên mua và bên bán sẽ được thu hẹp, qua đó thúc đẩy giao dịch.
Khẩu vị của nhà đầu tư cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ tìm kiếm tốc độ tăng trưởng, họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng tài sản, khả năng tạo dòng tiền và dư địa gia tăng giá trị sau đầu tư. Thị trường đang chuyển từ mua để tăng trưởng sang mua để tạo giá trị.
Trong khi thế giới chứng kiến các thương vụ hàng chục tỷ USD xoay quanh AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu, dòng vốn công nghệ tại Việt Nam lại chủ yếu đi theo hướng góp vốn thiểu số, liên doanh hoặc hợp tác chiến lược. Nhiều startup AI chỉ gọi vốn vài triệu USD để phát triển các giải pháp cho bán lẻ, logistics và tiêu dùng. Dù ít xuất hiện trong thống kê M&A, những khoản đầu tư này vẫn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số của doanh nghiệp.
Theo ông Tiong Hooi Ong, câu hỏi hiện nay không còn là liệu AI có thay đổi ưu tiên đầu tư hay không, mà là tốc độ thay đổi sẽ diễn ra nhanh đến mức nào. Khi dòng vốn ngày càng hướng tới các doanh nghiệp ứng dụng AI và hạ tầng hỗ trợ AI, việc phân bổ vốn hiệu quả và kỷ luật sẽ trở nên quan trọng không kém khả năng thực thi giao dịch.
Thị trường M&A Việt Nam có thể bước sang một giai đoạn phát triển mới khi ba điều kiện cùng hội tụ: xuất hiện nhiều thương vụ vượt mốc 500 triệu USD trong các lĩnh vực chủ lực; AI và hạ tầng số trở thành đối tượng của các thương vụ M&A quy mô lớn; đồng thời, quá trình thoái vốn doanh nghiệp nhà nước và sự lớn mạnh của khu vực tư nhân tạo ra nguồn tài sản đủ sức hút dòng vốn toàn cầu.
Ngay cả khi chưa có những "cá voi" tỷ USD, thị trường vẫn đang trưởng thành theo hướng tích cực. Dòng vốn ngày càng chọn lọc hơn, doanh nghiệp trong nước đóng vai trò lớn hơn và chất lượng tài sản trở thành yếu tố quyết định. Những thương vụ tỷ USD, nếu xuất hiện, sẽ là kết quả của quá trình tích lũy nội lực đó.
