Nếu như với nhà đầu tư cá nhân, yêu cầu cấp bách là giảm tối đa vay mượn, tìm cách xoay xở trả bớt nợ ngân hàng, thì mối quan tâm lớn của các doanh nghiệp hiện không chỉ đi tìm thêm vốn, mà đang phải tìm nguồn vốn phù hợp với sức chịu đựng của bảng cân đối.
Nhiều doanh nghiệp trước đây ưu tiên tốc độ mở rộng, tận dụng đòn bẩy để triển khai nhiều dự án cùng lúc, nay phải tính bài toán ngược lại, tạm giãn đầu tư để giữ sức khỏe tài chính, ưu tiên các dự án đem lại dòng tiền thật.
Trong các cuộc trò chuyện với Đầu tư Chứng khoán gần đây, lãnh đạo một số doanh nghiệp cho biết đang tạm giãn hoặc thu hẹp kế hoạch đầu tư dự án mới, thay vì tiếp tục chạy đua mở rộng bằng vốn vay. Với những doanh nghiệp có nhiều dự án, việc bán bớt một phần tài sản hoặc dự án cũng trở thành một cách tái cấu trúc bảng cân đối, giải phóng tiền mặt và giảm áp lực vốn. Doanh nghiệp có tư duy mở rộng hơn khi không nhất thiết phải nắm giữ toàn bộ tài sản trong suốt vòng đời dự án. Thị trường vốn thay đổi, hiện thực hóa một phần giá trị tài sản để quay vòng vốn có thể quan trọng không kém việc huy động thêm nợ. Có lẽ bởi vậy mà riêng lĩnh vực năng lượng, số dự án muốn tìm kiếm đối tác M&A qua một đầu mối theo ghi nhận từ thị trường đã lên tới gần 2GW.
Diễn biến đáng chú ý khác là ngày càng nhiều ngân hàng và doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm nguồn vốn vay quốc tế thay vì chỉ trông chờ các nguồn trong nước. Với độ mở của thị trường và vị thế nền kinh tế, doanh nghiệp Việt Nam có thể mở thêm một cánh cửa huy động vốn trong bối cảnh nguồn vốn trong nước ngày càng đắt đỏ và cạnh tranh.
Tất nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể tiếp cận được dòng vốn này. Những doanh nghiệp có tài sản thật, dòng tiền thật, thị trường rõ ràng và bảng cân đối lành mạnh thường có nhiều lợi thế hơn. Thực tế thị trường cũng tồn tại nghịch lý, trong khi nhiều doanh nghiệp khát vốn nhất, vốn lại có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp ít cần vốn nhất.
Lãnh đạo một doanh nghiệp dệt may có nợ thấp, tài sản tốt, dòng tiền ổn định và khả năng tạo lợi nhuận trong nhiều năm liên tục cho biết, các ngân hàng vẫn chào họ các gói vay với lãi suất dễ chịu hơn, đặc biệt ngân hàng rất quan tâm đến dòng ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu. Như vậy, rõ ràng nhóm doanh nghiệp này luôn có ưu thế thuyết phục nhà đầu tư hoặc đối tác tài chính hơn những doanh nghiệp đang phải vay mới để trả các khoản vay cũ.
Nhưng lựa chọn không chỉ ở phía có tiền. Giới chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp đừng huy động vốn chỉ vì có thể huy động được. Có không ít doanh nghiệp sau thời gian dài đàm phán, đã từ chối khoản vay có lãi suất thấp nhưng đi kèm điều kiện kiểm soát chặt, pha loãng lớn với nhiều hạn chế chiến lược. Họ chọn một nguồn vốn đắt hơn nhưng phù hợp với chu kỳ kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp. Rõ ràng, trong một thế giới mà nhiều chính phủ và doanh nghiệp đều tranh nhau từng đồng vốn, kinh nghiệm về sự thích ứng và khả năng linh hoạt của doanh nghiệp lại trở thành lợi thế cạnh tranh sống còn. Chủ đề “xoay xở tìm vốn” được chọn làm Tiêu điểm số báo này nhằm phản ánh câu chuyện từ cả bên đi vay và bên cho vay với những tính toán chiến lược riêng khi chỉ còn hơn một quý nữa là đã kết thúc năm 2026.
