Theo số liệu thống kê, vàng đã tăng gần 70% trong năm 2025, trong khi bạc thậm chí còn ấn tượng hơn với mức tăng khoảng 150%. Ngược lại, Bitcoin kết thúc năm với mức giảm xấp xỉ 6%, rơi xuống dưới ngưỡng 90.000 USD sau khi từng chạm đỉnh trên 126.000 USD vào tháng 10.
Kim loại quý khẳng định vai trò “tài sản neo”
Hiệu suất của vàng trong năm 2025 không chỉ đơn thuần là một chu kỳ tăng giá mạnh. Theo phân tích kỹ thuật, kim loại quý này đã duy trì mức giá trên đường trung bình động 200 ngày - một chỉ báo quan trọng phản ánh mức giá trung bình trong 200 ngày giao dịch gần nhất - suốt khoảng 550 phiên liên tiếp. Đây là chuỗi thời gian dài thứ hai trong lịch sử, chỉ đứng sau giai đoạn phục hồi sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Vàng kết thúc năm 2025 với mức tăng theo năm lớn nhất kể từ năm 1979, leo lên trên mốc 4.100 USD mỗi ounce.
Nhiều yếu tố đã cùng lúc hỗ trợ cho đà tăng này. Kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ bước vào chu kỳ cắt giảm lãi suất khiến lợi suất thực - tức lợi suất danh nghĩa trừ đi lạm phát - suy giảm.
Đồng USD yếu hơn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho giá vàng. Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương tiếp tục đẩy mạnh tích lũy dự trữ vàng, trong khi nhu cầu từ các quỹ ETF duy trì ổn định. Những rủi ro địa chính trị trên thế giới chưa được giải quyết càng củng cố vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn.
Đáng chú ý, ngay cả khi xuất hiện những nhịp điều chỉnh vào cuối tháng 12 - được kích hoạt bởi việc các sàn giao dịch nâng yêu cầu ký quỹ - giới đầu tư vẫn coi đây chỉ là hoạt động điều chỉnh vị thế ngắn hạn, thay vì dấu hiệu đảo chiều xu hướng.
Thực tế, vàng đã vận hành đúng nghĩa như một “tài sản neo” - tài sản cốt lõi trong danh mục đầu tư, có khả năng phản ứng nhanh với thay đổi chính sách và sở hữu “danh tính” rõ ràng nhất trên thị trường tài chính.
“Vàng kỹ thuật số” lộ rõ tính rủi ro
Ở chiều ngược lại, Bitcoin - tài sản từng được kỳ vọng sẽ là “Vàng 2.0” - lại khép lại năm 2025 với mức giảm khoảng 6%. Dù con số này không quá lớn về mặt tỷ lệ, nhưng diễn biến giá trong năm cho thấy mức độ bất ổn rất cao. Từ đỉnh 126.000 USD thiết lập vào tháng 10, Bitcoin đã mất khoảng 30% giá trị chỉ trong vài tháng cuối năm, rơi xuống dưới mốc 90.000 USD.
Ngay từ đầu năm, những người ủng hộ Bitcoin tin rằng, đồng tiền số này sẽ hưởng lợi từ “giao dịch phá giá tiền tệ” - tức đặt cược vào khả năng các đồng tiền pháp định do chính phủ phát hành sẽ mất giá.
Với dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế rằng nợ công của Mỹ sẽ tăng từ 125% lên 143% thu nhập quốc dân vào năm 2030, vượt cả Hy Lạp và Italy, luận điểm này thoạt nhìn tỏ ra khá thuyết phục.
Đầu năm 2026, vàng thế giới tiếp tục "phi như ngựa" lên kỷ lục 5.500 USD/ounce và ở trong nước tiệm cận ngưỡng 200 triệu đồng/lượng.
Bitcoin đã có thời điểm tăng vọt lên trên 126.000 USD, nhưng động lực nhanh chóng suy yếu. Bước ngoặt quan trọng xảy ra vào ngày 10/10, khi một đợt bán tháo lớn diễn ra.
Theo phân tích, hoạt động bán mạnh từ các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy, trong bối cảnh thanh khoản thị trường mỏng, cùng phản ứng trước các mối đe dọa thuế quan của Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc, là những nguyên nhân chính. Đáng lưu ý, Bitcoin đã không phục hồi sau cú sốc này như cổ phiếu hay kim loại quý. Chỉ trong sáu tuần, toàn bộ thị trường tiền mã hóa đã “bốc hơi” hơn 1.000 tỷ USD giá trị.
Diễn biến này phần nào cho thấy, Bitcoin bộc lộ rõ bản chất không phải là một tài sản trú ẩn an toàn, mà là một tài sản rủi ro cao, nhạy cảm với thanh khoản và bị chi phối mạnh bởi vị thế giao dịch, dòng tiền nội tại của thị trường tiền mã hóa, đòn bẩy phái sinh cũng như sự bất định về khung pháp lý.
Theo báo cáo nghiên cứu của Deutsche Bank, có 5 yếu tố chính lý giải cho đà sụt giảm của Bitcoin, bao gồm: tâm lý “tránh rủi ro” lan rộng trên thị trường; tín hiệu thắt chặt chính sách tiền tệ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ; tiến trình điều chỉnh pháp lý diễn ra chậm hơn kỳ vọng; thanh khoản suy giảm do dòng tiền rút khỏi các tổ chức; hoạt động chốt lời của các nhà đầu tư nắm giữ dài hạn.
Deutsche Bank cũng lưu ý rằng, khác với các đợt sụp đổ trước đây chủ yếu do nhà đầu tư cá nhân, đợt suy thoái năm nay diễn ra trong bối cảnh có sự tham gia đáng kể của các tổ chức đầu tư.
Niềm tin không thể rút ngắn bằng công nghệ
Ông Mark Connors, Nhà sáng lập công ty tư vấn đầu tư Risk Dimensions và cựu Trưởng bộ phận tư vấn rủi ro toàn cầu tại Credit Suisse cho rằng, Bitcoin vẫn còn “quá trẻ” nếu so sánh với vàng. Những người mua quan trọng như ngân hàng trung ương, các quỹ tài sản quốc gia - tức các quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước - và các nhà quản lý tài sản lớn vẫn ưu tiên vàng.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở mức độ biến động hay sự bất định về quy định, mà còn ở yếu tố cơ sở hạ tầng và tiền lệ lịch sử. Vàng sở hữu hàng thế kỷ niềm tin cùng hệ thống các kênh tài chính đã được thiết lập vững chắc. Các ngân hàng trung ương có sẵn tài khoản vàng và kim loại quý này đã được sử dụng trong thương mại quốc tế từ rất lâu.
Sự khác biệt ấy càng trở nên rõ nét khi các quốc gia BRICS, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Nga, đang tăng tốc tích lũy vàng. Trong một số trường hợp, các quốc gia này thậm chí đã bắt đầu sử dụng vàng để thanh toán cho các giao dịch dầu mỏ. Đây là vai trò thực tế mà Bitcoin - dù được thiết kế như một đồng tiền phi tập trung, không biên giới - vẫn chưa thể đảm nhận ở quy mô lớn.
Ông Connors cũng chỉ ra sự sụt giảm của Bitcoin có mối liên hệ chặt chẽ với yếu tố thanh khoản hơn là tâm lý thị trường.
Trong giai đoạn Chính phủ Mỹ đóng cửa hồi đầu năm 2025, bảng cân đối kế toán của Kho bạc Mỹ đã tăng từ khoảng 600 tỷ USD lên gần 1.000 tỷ USD. Khi chi tiêu bị đóng băng, thanh khoản suy giảm trên cả thị trường truyền thống lẫn thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, với cấu trúc đòn bẩy cao - đặc biệt tại châu Á - Bitcoin đã chịu tác động nặng nề hơn.
Nhìn về phía trước, ông Connors cho rằng, hiệu suất kém của Bitcoin có thể không kéo dài. Thanh khoản có thể quay trở lại nếu Chính phủ Mỹ phát hành nhiều tín phiếu kho bạc - các trái phiếu ngắn hạn - nhằm tài trợ cho chi tiêu thâm hụt.
Dù vậy, ông cảnh báo, không nên kỳ vọng Bitcoin sẽ sớm thay thế vàng. Các tổ chức lớn không “tung đồng xu” để lựa chọn giữa vàng và Bitcoin; họ lựa chọn tài sản phù hợp với sứ mệnh bảo toàn vốn và ở thời điểm hiện tại, vàng vẫn là lựa chọn hợp lý hơn.
Năm 2025 khép lại với một bài học rõ ràng: trong những thời điểm thử thách thực sự, khi nhà đầu tư cần một công cụ phòng ngừa rủi ro đáng tin cậy, kim loại quý với hàng nghìn năm lịch sử vẫn tỏ ra vượt trội so với “một đoạn mã máy tính” mới chỉ tồn tại hơn một thập kỷ. Như ông Connors đã tóm lược một cách súc tích: “Vàng đã tồn tại mãi mãi. Bitcoin vẫn đang lớn lên.” Và có lẽ, đó chính là lý do vì sao vàng thật không sợ thử lửa của thời gian và thị trường.
