Lợi nhuận tăng 50%, VN-Index vẫn đi ngang
Thị trường chứng khoán đang đứng trước một nghịch lý đáng chú ý: nền tảng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết cải thiện mạnh, nhưng diễn biến chỉ số và dòng tiền chưa phản ánh tương xứng với kết quả kinh doanh.
Theo báo cáo triển vọng đầu tư mùa công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), doanh thu các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HoSE tăng 33% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng 50,1%. Biên lợi nhuận sau thuế của VN-Index đạt 13,93%, mức cao so với các quý trước đó.
Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh môi trường kinh doanh vẫn chịu sức ép từ chi phí vốn và những bất định của kinh tế toàn cầu. Nhiều nhóm ngành chủ chốt như ngân hàng, xây dựng, vật liệu, khu công nghiệp và công nghệ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận khả quan.
 |
Tuy nhiên, phản ứng của thị trường lại khá thận trọng. Kết phiên ngày 30/10/2026, VN-Index đạt 1.741,62 điểm, gần như đi ngang so với cuối tháng 7, chỉ tăng 0,3%. Trong khi đó, HNX-Index giảm khoảng 6,8% và UPCoM-Index giảm 2,3%. Đáng chú ý, thanh khoản thị trường liên tục thu hẹp. Giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE trong tháng 10 đạt 12.380 tỷ đồng/phiên, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025.
Cùng với đó, nhà đầu tư nước ngoài duy trì trạng thái bán ròng ba tháng liên tiếp, với giá trị bán ròng tăng dần từ khoảng 1.603 tỷ đồng trong tháng 8 lên 4.829 tỷ đồng trong tháng 9 và hơn 24.000 tỷ đồng trong tháng 10. Vviệc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell từ ngày 21/9/2026 vẫn chưa tạo ra sự chuyển biến rõ rệt về dòng vốn ngoại.
Theo VDSC, lực đỡ thị trường chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước và nguồn vốn từ dư nợ ký quỹ. Dư nợ margin toàn thị trường cuối quý III đạt khoảng 410.000 tỷ đồng, giảm 7% so với đỉnh quý II. Đây cũng là quý đầu tiên dư nợ ký quỹ giảm kể từ quý II/2025. Tỷ lệ dư nợ margin trên vốn hóa cổ phiếu tự do chuyển nhượng giảm về khoảng 9,2%, cho thấy vị thế vay đã hạ nhiệt và nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn.
Như vậy, vấn đề của thị trường hiện không nằm ở việc thiếu động lực tăng trưởng lợi nhuận, mà ở khả năng chuyển hóa những kết quả kinh doanh tích cực thành dòng tiền và sức cầu thực chất trên thị trường cổ phiếu.
Triển vọng lợi nhuận quý IV vẫn tích cực, nhưng áp lực vĩ mô chưa hết
Nhìn về quý IV/2026, VDSC kỳ vọng lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng khoảng 24% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng được dự báo có sự dịch chuyển, trong đó nhóm phi tài chính và bảo hiểm trở thành hai động lực mới, còn ngân hàng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức cao.
Đối với bất động sản, ngành này đã duy trì kết quả kinh doanh khả quan trong bốn quý liên tiếp, phần lớn nhờ đóng góp từ VHM. Tuy nhiên, do mức nền lợi nhuận quý IV/2025 cao, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận toàn ngành được dự báo sẽ chậm lại trong quý tới.
Ở nhóm hàng tiêu dùng và bán lẻ, triển vọng vẫn được hỗ trợ bởi tăng trưởng giá bán nhiều hơn tăng trưởng sản lượng. Mặc dù biên lợi nhuận có thể đã tạo đỉnh trong quý II-III/2026, mặt bằng giá bán duy trì ở mức cao cùng nền so sánh thấp vẫn được kỳ vọng giúp nhóm ngành này dẫn dắt tăng trưởng lợi nhuận trong quý IV.
 |
Nhóm tiện ích công cộng, với đóng góp chính từ nhiệt điện, cũng được dự báo tiếp tục ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận cao nhờ sản lượng điện phát cao và tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng duy trì ở mức cao so với sản lượng thực phát. Dù vậy, triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp vẫn chịu tác động đáng kể từ môi trường vĩ mô, đặc biệt là lạm phát và chi phí vốn.
GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong bốn năm gần đây; tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01%. Đây là nền tảng tích cực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, CPI tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, tiếp tục cho thấy áp lực lạm phát hiện hữu. Theo đánh giá của VDSC, giá năng lượng, nhà ở và thực phẩm là những nhóm đóng góp đáng kể vào diễn biến này.
Trong khi đó, mặt bằng lãi suất cao kéo dài từ đầu năm vẫn là trở ngại đối với khả năng tiếp cận vốn và chi phí vay của doanh nghiệp. VDSC cho rằng nỗ lực điều hành nhằm hạ nhiệt lãi suất và tạo điều kiện tiếp cận vốn với chi phí hợp lý hơn là điều kiện cần. Tuy nhiên, điều kiện đủ để duy trì môi trường kinh doanh thuận lợi còn phụ thuộc vào hiệu quả lan tỏa của dòng vốn đầu tư công, các chính sách hỗ trợ tiêu dùng và diễn biến lạm phát, chính sách tiền tệ của những ngân hàng trung ương lớn.
Ở bên ngoài, một số áp lực chi phí vốn toàn cầu đã tạm lắng khi Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 10, lợi suất trái phiếu dài hạn của Mỹ hạ nhiệt và các diễn biến địa chính trị có dấu hiệu tìm kiếm giải pháp đàm phán. Tuy nhiên, VDSC lưu ý những bất định về chính sách thương mại, ngân sách và căng thẳng Mỹ - Iran vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Điều này đồng nghĩa triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp có cơ sở tích cực, nhưng khả năng duy trì chu kỳ tăng trưởng sang năm 2027 vẫn cần thêm những bằng chứng về chất lượng và tính bền vững.
VN-Index có thể hướng tới 2.064 điểm, nhưng cần dòng tiền xác nhận
Từ những phân tích trên, VDSC đưa ra góc nhìn tích cực hơn đối với thị trường trong hai tháng cuối năm 2026. Theo đó, VN-Index được dự báo dao động trong vùng 1.759-2.064 điểm trong ba tháng tới, tương ứng mức biến động từ 0-18,5% so với giá đóng cửa ngày 30/10/2026.
Vùng dự báo được xây dựng trên cơ sở P/E mục tiêu 11,5-13,5 lần và EPS ước tính khoảng 152 đồng vào cuối quý IV/2026. Theo VDSC, yếu tố nâng đỡ lớn nhất cho thị trường là nền tảng hoạt động vững chắc của các doanh nghiệp đầu ngành, trong khi áp lực chi phí vốn được kỳ vọng tạm lắng trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, triển vọng tăng điểm không đồng nghĩa với việc thị trường đã thoát khỏi những rủi ro hiện hữu. Trong ba tháng qua, diễn biến thị trường cho thấy động lực tăng giá không còn chủ yếu đến từ việc mở rộng định giá mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp niêm yết. Nói cách khác, thị trường đã đi qua giai đoạn kỳ vọng và bước vào giai đoạn xác nhận.
VDSC cho rằng định giá thấp và câu chuyện tăng trưởng kinh tế chưa đủ để thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại. Nhà đầu tư nước ngoài có thể chỉ thực sự cải thiện hoạt động đầu tư khi các rủi ro toàn cầu lắng dịu, định giá tại những thị trường phát triển trở nên đắt đỏ hơn và quan trọng hơn, Việt Nam chứng minh được chất lượng bền vững trong tăng trưởng.
 |
Ở chiều ngược lại, thanh khoản thấp, dư nợ ký quỹ vẫn ở mức cao, sự phân hóa về tăng trưởng lợi nhuận giữa các doanh nghiệp và những rủi ro địa chính trị phức tạp tiếp tục là các yếu tố cần theo dõi.
Vì vậy, dù triển vọng VN-Index trong ngắn hạn được đánh giá tích cực hơn, VDSC vẫn duy trì quan điểm thận trọng đối với trung và dài hạn. Thị trường cần thêm sự cải thiện của dòng tiền, cùng bằng chứng cho thấy tăng trưởng lợi nhuận không chỉ tập trung ở một số nhóm ngành hay doanh nghiệp đầu ngành, mà có khả năng lan tỏa và duy trì trong những năm tiếp theo.
Trong bối cảnh đó, kỳ vọng về một nhịp tăng mới của thị trường sẽ không chỉ được quyết định bởi những con số lợi nhuận tích cực, mà còn bởi khả năng khôi phục niềm tin và sức mua của dòng tiền đầu tư.
