Hơn 30 quốc gia ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á đã thống nhất đưa ra thị trường 400 triệu thùng dầu nhằm hạ nhiệt giá năng lượng đang tăng cao. Trong đó, Mỹ đã dẫn đầu nỗ lực này với việc tung ra 172 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) và đây cũng là đợt tung dầu dự trữ lớn nhất trong lịch sử 50 năm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Nhưng cú hích này không tạo được niềm tin trên thị trường. Giá dầu Brent đã tăng hơn 17% kể từ khi IEA công bố việc tung dầu dự trữ khẩn cấp vào ngày 11/3 và vẫn đóng cửa trên 100 USD vào ngày 13/3.
Giải thích về vấn đề này, Tamas Varga, nhà phân tích tại công ty môi giới dầu mỏ PVM cho biết, các tàu chở dầu đang bị tấn công ở Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz về cơ bản vẫn bị đóng cửa, và lãnh tụ tối cao mới của Iran đã tuyên bố sẽ tiếp tục đóng cửa điểm nghẽn thương mại này.
“Cho đến khi hoạt động vận chuyển được khôi phục, những tuyên bố chính sách tương tự sẽ có tác động hạn chế”, Tom Liles, Phó chủ tịch cấp cao về nghiên cứu thượng nguồn tại công ty tư vấn Rystad Energy cho biết.
Ả Rập Xê Út, Iraq, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã xuất khẩu khoảng 14 triệu thùng/ngày trước khi cuộc xung đột ở Trung Đông leo thang. Ông Liles cho biết, khoảng 5 - 6 triệu thùng/ngày có thể được xuất khẩu qua các đường ống dẫn dầu của Ả Rập Xê Út và UAE, kết thúc tại Biển Đỏ và Vịnh Oman.
Điều này có nghĩa là khoảng 9 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 10% nguồn cung toàn cầu chỉ có thể đi qua eo biển Hormuz và do đó sẽ tiếp tục bị tắc nghẽn trong khu vực cho đến khi hoạt động vận chuyển được nối lại.
Thoạt nhìn, 400 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp sẽ đủ để bù đắp cho khoảng 40 ngày thiếu hụt nguồn cung. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. “Chỉ có một lượng dầu nhất định có thể được giải phóng trong một khoảng thời gian nhất định, không phải là 400 triệu thùng dầu đột nhiên xuất hiện trên thị trường”, ông Liles cho biết.
Lượng dự trữ không đủ
Theo các nhà phân tích tại Bernstein, nguồn cung dầu hiện bị gián đoạn lớn hơn nhiều so với lượng dự trữ mà IEA có thể giải phóng hàng ngày. Do đó, hành động này sẽ có tác động hạn chế đến diễn biến giá dầu.
Mỹ sẽ xả 172 triệu thùng dầu trong vòng 120 ngày, tương đương với 1,4 triệu thùng/ngày, chỉ bằng 15% lượng dầu bị mất do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Phải mất 13 ngày để lượng dầu này được đưa ra thị trường kể từ khi Tổng thống Donald Trump cho phép.
Ngoài ra, IEA không nêu chi tiết khi nào các thành viên khác sẽ bắt đầu xả dầu hoặc với số lượng bao nhiêu. IEA cho biết mỗi trong số 32 quốc gia thành viên sẽ quyết định dựa trên hoàn cảnh phù hợp.
Lần gần nhất IEA xả kho dự trữ khẩn cấp là để ứng phó với việc giá dầu leo thang sau khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào đầu 2022. Theo công ty tư vấn Rapidan Energy, các thành viên của IEA đã đạt mức cao kỷ lục 1,3 triệu thùng/ngày được bơm ra thị trường vào tháng 9/2022. Rapidan cũng dự đoán IEA có thể sẽ tăng tốc độ xả lên gần 2 triệu thùng/ngày.
“Điều này giúp kéo dài thời gian, nhưng không giải quyết được khủng hoảng”, các nhà phân tích của Bernstein cho biết.
Ông Liles cho biết, có khả năng giá dầu sẽ tăng lên mức làm hạn chế nhu cầu trước khi việc giải phóng kho dự trữ thực sự có hiệu lực. Rystad dự báo rằng một cuộc chiến kéo dài hai tháng sẽ đẩy giá dầu Brent lên 110 USD/thùng vào tháng 4. Một cuộc chiến kéo dài bốn tháng có thể đẩy giá dầu Brent lên 135 USD/thùng vào tháng 6.
Rủi ro cạn kiệt dự trữ
Các thành viên IEA cũng có nguy cơ cạn kiệt kho dự trữ. 400 triệu thùng dầu dự kiến được giải phóng chiếm 33% trong tổng số 1,2 tỷ thùng dầu dự trữ của các quốc gia thành viên. 172 triệu thùng dầu mà Mỹ dự định giải phóng chiếm 41% trong tổng số 415 triệu thùng dầu hiện đang được nắm giữ trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR).
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Nhà Trắng có kế hoạch thay thế lượng dầu đang được giải phóng bằng hơn 200 triệu thùng trong vòng một năm tới mà không tốn chi phí của người nộp thuế.
Hơn nữa, hành động của IEA cũng không giải quyết được vấn đề 20% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu không thể tiếp cận thị trường toàn cầu do eo biển bị đóng cửa. LNG là một dạng khí đốt tự nhiên được làm lạnh thành dạng lỏng và được chất lên tàu chở dầu để xuất khẩu.
Theo Tobin Marcus, người đứng đầu bộ phận chính sách và chính trị Mỹ tại Wolfe Research, việc dự trữ sẽ phần nào giảm bớt cú sốc dầu mỏ do xung đột gây ra.
“Nhưng điều đó không có nghĩa là loại bỏ sự cần thiết phải mở lại eo biển, và chúng tôi không rằng sẽ có thêm nhiều yếu tố bổ trợ nào nữa sau chuyện này”, ông cho biết.
