Hiện tại, giới phân tích đang dự đoán cuộc xung đột sẽ vẫn ở mức được kiểm soát, nhưng rủi ro biến động mạnh vẫn rất lớn nếu xung đột leo thang hơn nữa.
Iran đã đáp trả các cuộc tấn công bằng nhiều đòn tấn công vào các thành phố vùng Vịnh, khiến các hãng hàng không phải tạm dừng nhiều chuyến bay và các tàu chở dầu cùng các sản phẩm khác phải tạm ngừng chuyến đi qua eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển chiến lược chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu mỗi ngày.
Rủi ro đầu tiên đối với thị trường là sự không chắc chắn về những gì sẽ xảy ra tiếp theo ở Iran, do sự phức tạp của hệ thống lãnh đạo của Cộng hòa Hồi giáo. Điều đó làm phức tạp thêm triển vọng giá dầu, hiện đang phụ thuộc vào các hành động của các nước sản xuất dầu mỏ và việc vận chuyển dầu qua Trung Đông bị ảnh hưởng như thế nào, với những tác động lớn đến lạm phát toàn cầu và thậm chí cả tính an toàn của trái phiếu chính phủ.
Giá dầu Brent đã có thời điểm tăng gần 10% lên 79 USD trong phiên giao dịch ngày 2/3, nâng tổng mức tăng trong năm nay lên gần 30%, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức 100 USD mà các nhà phân tích dự đoán sẽ vượt qua nếu cuộc xung đột kéo dài.
“Đây là phản ứng tương đối ôn hòa nếu xét đến việc eo biển Hormuz — nơi khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu đi qua — hiện đang bị tê liệt…Hiện tại, thị trường dường như đang kỳ vọng cuộc chiến sẽ chỉ kéo dài vài tuần”, Joerg Kraemer, nhà kinh tế trưởng của Commerzbank nhận định.
Theo các nhà phân tích của Barclays, rủi ro lớn hơn có thể là sự chủ quan trên thị trường khi cho rằng hậu quả sẽ bị hạn chế. Lịch sử cho thấy rõ ràng việc bán tháo để bù đắp rủi ro địa chính trị khi xung đột bắt đầu. Điều khiến chúng tôi lo ngại là các nhà đầu tư hiện đã học được mô hình này và có thể đang đánh giá thấp kịch bản mà việc kiềm chế thất bại.
Trong khi đó, các yếu tố khác có thể làm trầm trọng thêm đợt bán tháo nếu xung đột leo thang, chẳng hạn như những lo ngại hiện có xung quanh sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo và thị trường tín dụng tư nhân.
"Chúng tôi cho rằng thị trường sẽ tiếp tục giảm trong những ngày tới…Đến một lúc nào đó, chúng tôi sẽ sẵn sàng mua vào khi giá giảm, nhưng thời điểm đó dường như còn xa”, nhà kinh tế Mohit Kumar của Jefferies nhận định.
Trong xu hướng tìm kiếm sự an toàn điển hình, vào phiên giao dịch đầu tuần, đồng đô la đã tăng mạnh, giá vàng tăng hơn 2%. Đồng franc Thụy Sĩ — tiền tệ trú ẩn an toàn — đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2015 so với đồng euro.
Tuy nhiên, đồng yên, cũng là một loại tiền tệ trú ẩn an toàn khác nhưng lại suy yếu so với đồng đô la.
Lợi suất trái phiếu chính phủ ban đầu giảm nhưng sau đó tăng nhẹ khi các nhà đầu tư giảm bớt kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất tại các ngân hàng trung ương lớn. Điều đó phản ánh sự tập trung nhiều hơn vào tác động lạm phát của giá dầu.
"Theo quan điểm của tôi, thị trường đã đánh giá quá cao các yếu tố lạm phát, vì vậy tôi không nghĩ điều này sẽ thay đổi nhiều. Sẽ có nhiều tác động hơn đến châu Âu so với Mỹ do vị trí gần hơn của dầu khí eo biển Hormuz sau khi nguồn cung từ Nga bị gián đoạn", Tariq Dennison, cố vấn tài chính tại GFM Asset Management cho biết.
Mặt khác, đồng euro đã giảm hơn 0,8% so với đồng đô la, xuống còn 1,17 trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh có thể là lời nhắc nhở không mong muốn về cuộc khủng hoảng năng lượng mà khối nhập khẩu năng lượng này từng đối mặt vào đầu năm 2022, khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra.
“Nhà đầu tư đã đặt cược tỷ trọng lớn vào đồng euro và các tài sản châu Âu dựa trên câu chuyện phục hồi kinh tế trong năm nay — nhưng câu chuyện đó có thể sẽ bị thách thức trong tuần này bởi giá năng lượng tăng cao”, các nhà phân tích của ING nhận định.
Tuy nhiên, vẫn có một số quan điểm cho rằng Iran sẽ không thể làm gián đoạn thương mại trong khu vực Vịnh và tác động đến giá dầu sẽ được kiềm chế.
"Chúng tôi sẽ không ngạc nhiên nếu bất kỳ đợt bán tháo nào vào đầu tuần sẽ biến thành một đợt tăng giá, được thúc đẩy bởi kỳ vọng về giá dầu thấp hơn sau khi cuộc chiến Trung Đông mới nhất kết thúc", Ed Yardeni, chủ tịch của Yardeni Research cho biết.
Ẩn số giá dầu
Mặc dù giá dầu vừa ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2022, nhưng con đường phía trước vẫn còn nhiều yếu tố khó lường. Việc giá dầu không tăng mạnh hơn một phần là do thị trường dầu mỏ đang có nguồn cung tương đối dồi dào trong khoảng một năm trở lại đây.
Để phản ứng lại cuộc xung đột leo thang, OPEC đã nhất trí tại cuộc họp mới nhất về việc tăng hạn ngạch vào tháng 4 thêm 206.000 thùng/ngày.
Giá dầu thô đã tăng liên tiếp hai tháng trong năm nay do căng thẳng địa chính trị kéo dài và một loạt các sự cố làm tắc nghẽn nguồn cung cục bộ. Đà tăng giá này diễn ra bất chấp những dự đoán rộng rãi rằng thị trường dầu mỏ đang đối mặt với tình trạng dư cung lớn, sau khi OPEC+ và các quốc gia ngoài OPEC+ tăng nguồn cung.
“Trong kịch bản cơ bản, chúng tôi dự báo giá dầu Brent sẽ giao dịch trong khoảng 80 đến 90 USD/thùng trong ít nhất tuần tới…Quan điểm cơ bản của chúng tôi là sự lãnh đạo của Iran thay đổi, hoặc chế độ thay đổi đủ để chấm dứt cuộc chiến trong vòng một đến hai tuần, hoặc Mỹ quyết định giảm leo thang sau khi chứng kiến sự thay đổi lãnh đạo và làm chậm lại chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran trong cùng khoảng thời gian đó”, các nhà phân tích của Citigroup cho biết.
Trong khi đó, Morgan Stanley đã nâng dự báo giá dầu Brent trong quý II lên 80 USD/thùng từ mức 62,5 USD/thùng đưa ra trước đó.
Iran cung cấp ra thị trường khoảng 3,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 3% sản lượng toàn cầu, nhưng quốc gia này có ảnh hưởng lớn hơn đến nguồn cung năng lượng do vị trí chiến lược nằm dọc theo eo biển Hormuz. Dầu từ vùng Vịnh Ba Tư phải đi qua tuyến đường thủy này để đến các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản.
Trong bình luận với tờ New York Times, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ dự định duy trì cuộc tấn công vào Iran trong “bốn đến năm tuần”. Ông cũng cho biết sẽ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nếu lãnh đạo mới thể hiện mình là một đối tác sẵn sàng hợp tác trên tinh thần thực tế.
Theo Wood Mackenzie, trong trường hợp luồng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz không được khôi phục nhanh chóng, giá dầu có thể vượt quá 100 USD/thùng. Ngay cả khi OPEC tăng sản lượng vào tháng 4, khối lượng bổ sung và công suất dự phòng của liên minh sẽ không thể tiếp cận được nếu tuyến đường thủy này vẫn bị đóng cửa.
William Jackson, nhà kinh tế trưởng về thị trường mới nổi tại Capital Economics dự đoán rằng cuộc xung đột kéo dài ảnh hưởng đến nguồn cung có thể khiến giá dầu tăng vọt lên khoảng 100 USD, và có khả năng làm tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm vào lạm phát toàn cầu.
Sự tăng vọt chi phí năng lượng nếu được duy trì có nguy cơ làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn thế giới. Điều đó sẽ làm phức tạp thêm nhiệm vụ mà các ngân hàng trung ương, bao gồm cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khi họ tìm cách kiểm soát tốc độ tăng giá, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng và việc làm.
